What is the management for glycogen storage disease due to a PKHB gene mutation with elevated liver enzymes?

Quản lý bệnh tích trữ glycogen do đột biến gen PHKB với tăng men gan

Điều trị chính cho bệnh tích trữ glycogen type IX do đột biến PHKB là duy trì đường huyết ổn định thông qua chế độ ăn chia nhỏ nhiều bữa giàu carbohydrate phức hợp, với mục tiêu duy trì đường huyết ≥70 mg/dl để ngăn ngừa hạ đường huyết và cải thiện men gan tăng cao. 1

Chẩn đoán xác định

Xét nghiệm di truyền phân tử là phương pháp chẩn đoán hàng đầu, không cần sinh thiết gan trong hầu hết trường hợp:

• Giải trình tự gen PHKB toàn bộ để xác nhận đột biến 2, 3
• Sinh thiết gan chỉ cần thiết khi xét nghiệm di truyền không kết luận hoặc để xác nhận hoạt động enzyme 2
• Men gan tăng (AST, ALT) thường gặp và có thể cải thiện với điều trị dinh dưỡng phù hợp 1

Đặc điểm lâm sàng cần lưu ý

Bệnh tích trữ glycogen type IX (do đột biến PHKB) có biểu hiện:

• Gan to, hạ đường huyết khi đói kèm tăng ketone, tăng men gan (AST, ALT), tăng lipid máu 1
• Hạ đường huyết thường nhẹ hơn, chỉ xảy ra khi đói, kèm tăng ketone máu 1, 2
• Lactate máu bình thường (khác với GSD type I) 1, 2
• Một số bệnh nhân có thể tiến triển xơ gan, hiếm gặp u tuyến gan 4, 3

Điều trị dinh dưỡng

Chế độ ăn là nền tảng điều trị:

• Ăn nhiều bữa nhỏ giàu carbohydrate phức hợp (ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ) phân bố đều trong 24 giờ 1
• Thành phần dinh dưỡng: 60-70% calories từ carbohydrate, 10-15% từ protein, <30% từ chất béo (trẻ >2 tuổi) 1
• Tránh nhịn đói kéo dài để ngăn ngừa hạ đường huyết 1

Đối với trẻ nhỏ:

• Cho ăn mỗi 2-3 giờ, có thể cần thức dậy ban đêm để kiểm tra đường huyết và cho ăn 1
• Cân nhắc sử dụng ống thông dạ dày qua đêm (OGF) nếu trẻ ngủ >3-4 giờ 1
• Đào tạo cha mẹ đặt ống thông mũi-dạ dày hoặc đặt ống G-tube để luôn có đường tiếp cận điều trị hạ đường huyết 1

Theo dõi và quản lý biến chứng

Giám sát định kỳ:

• Xét nghiệm chức năng gan hàng năm: bilirubin toàn phần, AST, ALT, alkaline phosphatase, GGT, số lượng tiểu cầu 5
• Siêu âm bụng đánh giá kích thước gan, kết cấu, loại trừ tổn thương khu trú 5
• Chỉ số xơ hóa gan (APRI, FIB-4, GPR) để phát hiện xơ hóa tiến triển 5
• Nếu khám lâm sàng bất thường, men gan tăng dai dẳng hoặc siêu âm bất thường, thực hiện đo độ đàn hồi gan 5

Lưu ý quan trọng:

• Men gan tăng thường cải thiện theo tuổi và với điều trị phù hợp 4, 3
• Mức độ nặng lâm sàng rất thay đổi giữa các bệnh nhân có đột biến PHKB 4, 3
• Xơ hóa gan có thể xuất hiện nhưng xơ gan ở trẻ em ít gặp 4
• Tiên lượng thường tốt với chẩn đoán sớm và điều trị tích cực 6, 4

Cạm bẫy cần tránh

• Không chẩn đoán nhầm với GSD type I: GSD IX có lactate bình thường và hạ đường huyết nhẹ hơn 1, 2
• Không trì hoãn điều trị dinh dưỡng: Hạ đường huyết tái phát có thể gây chậm phát triển và tổn thương não 1, 6
• Không bỏ qua theo dõi xơ hóa gan: Mặc dù hiếm gặp nhưng cần sàng lọc định kỳ 4, 3
• Không quên sàng lọc u tuyến gan: Đặc biệt ở bệnh nhân có gan to dai dẳng 5, 4