HSV Ensefalopati Epidemiyolojisi
Genel İnsidans ve Yaygınlık
Herpes simplex virus (HSV) ensefaliti, endüstrileşmiş ülkelerde en sık tanı konulan viral ensefalit türüdür ve yıllık insidansı 250,000-500,000'de 1 olarak bildirilmektedir. 1
Tüm Yaş Gruplarında İnsidans
- Batı ülkelerinde bildirilen ensefalit insidansı tüm yaşlar için 100,000'de 0.7-13.8 arasında değişmektedir 1
- Çocuklarda insidans 100,000'de yaklaşık 0.7-12.6 iken, erişkinlerde 100,000'de 10.5-13.8 arasındadır 1, 2
- Amerika Birleşik Devletleri'nde yıllık hastaneye yatış oranı yenidoğanlarda milyonda 10.3 ± 2.2, çocuklarda milyonda 2.4 ± 0.3 ve erişkinlerde milyonda 6.4 ± 0.4 olarak saptanmıştır 3
- Fransa'da 2015-2022 yılları arasında ortalama yıllık hastane insidansı 1,000 kişide 2.3 [2.1-2.5] olarak bildirilmiştir 4
Yaşa Özgü Dağılım Paterni
- HSV ensefalitinin yaşa özgü insidansı bimodal bir dağılım göstermektedir; genç çocuklarda ve yaşlılarda iki belirgin pik vardır 1, 2
- Medyan yaş 57 yıl olarak saptanmıştır ve erkek:kadın insidans oranı 1:1'dir 3
- HSV-1 ensefaliti için medyan tanı yaşı 63.3 yıl [IQR 50.42-72.52] iken, HSV-2 için 46.79 yıl [IQR 36.55-55.05]'dir 5
Viral Tip Dağılımı
HSV-1 ve HSV-2 Oranları
- HSV ensefalitinin çoğunluğu (%90) HSV-1'den kaynaklanırken, yaklaşık %10'u HSV-2'den kaynaklanmaktadır 1, 6
- HSV-2 tipik olarak yenidoğanlarda ve immün sistemi baskılanmış bireylerde görülür ve yaygın enfeksiyon yapabilir 1, 6
Pediatrik Popülasyonda Özel Durumlar
- HSV-2,3 yaş altı çocuklarda özellikle yenidoğanları etkiler ve doğum sırasında annenin aktif veya asemptomatik genital enfeksiyonuna maruz kalma yoluyla bulaşır 6
- Yenidoğanlarda HSV-2, merkezi sinir sistemi dahil olmak üzere birden fazla organı etkileyen yaygın enfeksiyona neden olabilir 6
Mortalite ve Morbidite
Kısa ve Uzun Dönem Mortalite
- Tedavi olmaksızın mortalite oranları %70'e ulaşmaktadır ve sadece azınlık normal fonksiyona döner 7
- Hastanede yatan hastalarda mortalite: yenidoğanlarda %6.9, çocuklarda %1.2 ve erişkinlerde %7.7'dir 3
- İlk yatış sırasında genel mortalite %14.3 olup, yoğun bakıma yatırılan hastalarda %17.9'a yükselmektedir 4
- 6 aylık mortalite tüm hastalarda %16.5, yoğun bakım hastalarında %20.8'dir 4
- Uzun dönem takipte (ortalama 6.25 ± 5.92 yıl), HSV-1 hastalarının %55.31'i ölmüştür; ölümlerin 10'u ilk yıl içinde gerçekleşmiştir 5
Mortalite Risk Faktörleri
- İleri yaş en önemli risk faktörüdür: 63.29 yaş üstü hastalar için optimal kesim değeri olarak belirlenmiştir (AUC = 0.83, sensitivite = 0.76, spesifite = 0.80) 5
- Kanser komorbiditesi varlığı mortalite riskini önemli ölçüde artırmaktadır (HR 11.02, %95 CI 2.76-43.9) 5
- Düşük lenfosit sayısı mortalite ile ilişkilidir (HR 0.97, %95 CI 0.95-0.99) 5
- Tedaviye başlama süresindeki gecikme, özellikle hastaneye yatıştan 48 saat sonra, daha kötü prognozla ilişkilidir 1, 2
- Ölen hastalarda tedaviye başlama süresi daha uzundur (4.01 ± 5.69 gün vs. 1.96 ± 3.58 gün) 5
Komplikasyonlar
- Nöbet (%38.4), status epileptikus (%5.5), akut solunum yetmezliği (%20.1), iskemik inme (%5.6) ve intrakraniyal kanama (%2.7) gibi merkezi sinir sistemi komplikasyonları görülmektedir ve tümü mortalite ile anlamlı şekilde ilişkilidir 3
- Tam iyileşme oranları HSV ensefaliti için %14-43, VZV ensefaliti için %33-49 arasında değişmektedir 8
- Hayatta kalanlar arasında 6 ay içinde %10.1'inde HSV ile ilişkili en az bir yeniden hastaneye yatış görülmektedir 4
Klinik Önemli Noktalar
Yoğun Bakım İhtiyacı
- Hastaların %51.2'si yoğun bakıma yatırılmakta olup, bunların %59.0'u mekanik ventilasyon gerektirmektedir 4
Tanı ve Tedavide Kritik Zamanlamalar
- Asiklovir tedavisi HSV ensefalitli hastaların sonuçlarını dramatik şekilde iyileştirmiştir 1, 2
- Tedaviye başlamadaki gecikmeler, özellikle hastaneye yatıştan 48 saat sonra, daha kötü prognozla ilişkilidir 1, 2, 8
- Erken antiviral tedavi ve artmış BOS lenfosit seviyeleri olumlu sonuçlarla ilişkilidir 5