Asiklovir ve İzotretinoin Eş Zamanlı Kullanımının Böbrek Fonksiyonları Üzerine Etkisi
Asiklovir ve izotretinoin eş zamanlı kullanımında, asiklovirin nefrotoksik potansiyeli nedeniyle böbrek fonksiyonlarının yakın takibi gereklidir, ancak bu iki ilaç arasında direkt farmakolojik etkileşim bulunmamaktadır.
Asiklovirin Nefrotoksik Potansiyeli
Asiklovir, özellikle yüksek dozlarda veya dehidrate hastalarda nefrotoksisite riski taşıyan bir antiviral ajandır 1.
Nefrotoksisite İnsidansı ve Risk Faktörleri
- İntravenöz asiklovir kullanan hastalarda nefrotoksisite insidansı %5.1-10.5 arasında değişmektedir 2
- Hipertansiyon varlığı nefrotoksisite için bağımsız risk faktörüdür (risk oranı: 2.77) 2
- Komorbidite yokluğu koruyucu faktör olarak bulunmuştur (risk oranı: 0.32) 2
- İki veya daha fazla nefrotoksik ilaç kullanımı riski 3.07 kat artırmaktadır 3
Nefrotoksisitenin Klinik Özellikleri
- Akut böbrek hasarı, akut tübülointerstisyel nefrit, kristal kaynaklı nefropati ve nadiren tübüler disfonksiyon gelişebilir 4
- Nefrotoksisite tedavinin ilk 48 saatinde ortaya çıkabilir 4
- Tüm vakalar hidrasyon, doz azaltma veya ilacın kesilmesi ile geri dönüşümlüdür 2, 5
İzotretinoin ve Böbrek Fonksiyonları
İzotretinoin kullanımında böbrek fonksiyonlarının rutin monitörizasyonu önerilmektedir 1.
İzotretinoin Monitörizasyon Gereksinimleri
- Başlangıç değerlendirmesinde karaciğer fonksiyon testleri, gebelik testi ve lipid paneli yapılmalıdır 1
- Kadın hastalarda her 30 günde bir gebelik testi tekrarlanmalıdır 1
- Karaciğer fonksiyon testleri ve lipid paneli tedavi sırasında en az bir kez tekrarlanmalıdır 1
Eş Zamanlı Kullanımda Öneriler
Monitörizasyon Protokolü
Asiklovir ve izotretinoin birlikte kullanıldığında aşağıdaki yakın takip protokolü uygulanmalıdır:
- Böbrek fonksiyonları (serum kreatinin) tedavinin ilk 48 saatinde ve sonrasında düzenli olarak değerlendirilmelidir 4, 2
- Serum kreatininde bazal değerden ≥40 μmol/L artış nefrotoksisite göstergesidir 2
- Karaciğer fonksiyon testleri ve lipid profili izotretinoin için standart protokole göre takip edilmelidir 1
- Yeterli hidrasyon sağlanmalıdır 1, 2
Özel Durumlar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Hipertansiyonu olan hastalarda nefrotoksisite riski artmıştır ve daha sık monitörizasyon gereklidir 2
- Obez hastalarda asiklovir dozu ideal vücut ağırlığına göre hesaplanmalıdır, gerçek vücut ağırlığına göre değil 6
- Eş zamanlı başka nefrotoksik ilaç kullanımından kaçınılmalıdır 3
- Her iki ilaç da karaciğer fonksiyonlarını etkileyebileceğinden, standart monitörizasyon sürdürülmelidir 7
Farmakolojik Etkileşim Profili
- İzotretinoin ile asiklovir arasında direkt farmakolojik etkileşim dokümante edilmemiştir 8
- İzotretinoin tetrasiklin sınıfı antibiyotiklerle pseudotümör serebri riski nedeniyle kontrendikedir, ancak asiklovir için böyle bir risk yoktur 1, 8
- Asiklovir yüksek dozlarda (>15 mg/kg) nefrotoksik potansiyele sahiptir ve hidrasyon ile bu risk azaltılabilir 1
Klinik Uygulama Algoritması
- Tedavi öncesi: Bazal böbrek fonksiyonları, karaciğer fonksiyon testleri ve lipid profili ölçülmeli 1, 2
- İlk 48 saat: Serum kreatinin günlük kontrol edilmeli 4
- Devam eden tedavi: Böbrek fonksiyonları düzenli aralıklarla (haftada 1-2 kez) değerlendirilmeli 2
- Kreatinin artışı tespit edilirse: Asiklovir dozu azaltılmalı veya kesilmeli, hidrasyon artırılmalıdır 2, 5