HSV Mikrobiyolojisi ve Tedavi Yaklaşımı
Temel Mikrobiyolojik Özellikler
Herpes simpleks virüsü (HSV), iki serotipe sahip DNA virüsüdür: HSV-1 ve HSV-2; genital herpes vakalarının çoğunluğu HSV-2'den kaynaklanır, ancak HSV-1 ilk epizod genital herpes vakalarının %5-30'undan sorumludur. 1, 2
- Virüs primer enfeksiyondan sonra duyusal gangliyonlarda yaşam boyu latent kalır ve öngörülemez sıklıkta reaktivasyonlar meydana gelebilir 3
- HSV-2 enfeksiyonunda asemptomatik viral yayılım HSV-1'den daha sık görülür ve enfeksiyonun ilk 12 ayında daha yüksektir 2
- Klinik rekürensler HSV-2 ile HSV-1'e kıyasla çok daha sık görülür 2
Tedavi Protokolleri
İlk Klinik Epizod Tedavisi
İlk genital herpes epizodu için valasiklovir 1 gram günde iki kez 7-10 gün süreyle önerilir. 4, 2, 5
Alternatif tedavi seçenekleri:
- Asiklovir 400 mg oral günde 3 kez 7-10 gün 4, 2
- Asiklovir 200 mg oral günde 5 kez 7-10 gün 1, 2
- Famsiklovir 250 mg oral günde 3 kez 7-10 gün 2
Tedavi, semptomların başlangıcından sonraki 48 saat içinde başlatıldığında en etkilidir. 2, 5
- 10 günlük tedaviden sonra iyileşme tamamlanmamışsa tedavi uzatılabilir 4, 2
- Şiddetli hastalık veya hastaneye yatış gerektiren komplikasyonlarda asiklovir 5-10 mg/kg IV her 8 saatte bir 5-7 gün süreyle veya klinik düzelme sağlanana kadar uygulanır 2
Rekürren Epizodların Tedavisi
Rekürren genital herpes için valasiklovir 500 mg günde iki kez 3 gün süreyle önerilir. 6, 5
Alternatif epizodik tedavi seçenekleri:
- Asiklovir 400 mg oral günde 3 kez 5 gün 1, 6, 2
- Asiklovir 800 mg oral günde 2 kez 5 gün 1, 6
- Asiklovir 200 mg oral günde 5 kez 5 gün 1, 6
- Famsiklovir 125 mg oral günde 2 kez 5 gün 6, 2
Epizodik tedavi, prodrom döneminde veya lezyonların başlangıcından sonraki 1 gün içinde başlatıldığında en etkilidir. 6, 2
- Hastalar ilk prodrom belirtilerinde tedaviye başlayabilmeleri için ilaç veya reçete ile donatılmalıdır 2
- Topikal asiklovir oral tedaviden önemli ölçüde daha az etkilidir ve önerilmez 1, 6, 4, 2
Süpresif (Baskılayıcı) Tedavi
Yılda ≥6 rekürens yaşayan hastalar için günlük süpresif tedavi önerilir ve rekürens sıklığını ≥%75 oranında azaltır. 6, 4, 2
Süpresif tedavi seçenekleri:
- Valasiklovir 1 gram oral günde bir kez 6, 2, 5
- Valasiklovir 500 mg oral günde bir kez (yılda 9 veya daha az rekürens yaşayan hastalarda) 6, 2, 5
- Asiklovir 400 mg oral günde 2 kez 6, 2
- Famsiklovir 250 mg oral günde 2 kez 6, 2
Valasiklovir, genital herpes için günde bir kez dozlama ile onaylanan tek antiviral ilaçtır. 7
- Asiklovir ile 6 yıla kadar, valasiklovir ve famsiklovir ile 1 yıla kadar güvenlik ve etkinlik belgelenmiştir 2
- 1 yıllık sürekli süpresif tedaviden sonra, rekürens sıklığını değerlendirmek için tedavinin kesilmesi düşünülmelidir 6, 2
İmmünkompromize Hastalarda Özel Yaklaşım
İmmünkompromize hastalarda daha yüksek asiklovir dozları gereklidir: 400 mg oral günde 3-5 kez klinik düzelme sağlanana kadar. 2
- İnflamatuvar bağırsak hastalığı olan ve rekürren oral veya genital HSV enfeksiyonu olan hastalarda immünomodülatör tedavinin başlangıcında veya sırasında oral süpresif antiviral tedavi düşünülmelidir 1
- Süpresif profilaksi için asiklovir 400 mg günde iki kez, valasiklovir 500 mg günde bir kez veya famsiklovir 250 mg günde iki kez uygundur 1
- HIV enfeksiyonu olan hastalarda rekürren genital herpes için famsiklovir 500 mg günde iki kez 7 gün önerilir 2
İmmünomodülatör tedavi sırasında şiddetli HSV hastalığı durumunda, antiviral tedavi başlatılmalı ve semptomlar düzelene kadar immünomodülatörler kesilmelidir. 1
Asiklovir Direnci ve Alternatif Tedaviler
Lezyonlar 7-10 günlük tedaviye rağmen düzelmeye başlamazsa asiklovir direnci düşünülmelidir. 6
- Kanıtlanmış veya şüphelenilen direnç için foskarnet 40 mg/kg IV her 8 saatte bir alternatif tedavidir 6, 8
- Gansiklovir direnci veya intoleransı durumunda (örn. miyelotoksisite) foskarnet 2-3 hafta süreyle alternatiftir 1
- Topikal trifluorotimidin (TFT) oftalmik solüsyon olarak günde 3-4 kez uygulanması erişilebilir mukokütanöz lezyonlarda düşünülebilir 8
- Foskarnet başarısız olursa intravenöz sidofovir veya %1-3 topikal sidofovir merhemi düşünülmelidir 8
Önemli Klinik Noktalar ve Tuzaklar
Hasta eğitimi kritik öneme sahiptir:
- Hastalar genital herpesin rekürren, tedavi edilemeyen viral bir hastalık olduğu konusunda bilgilendirilmelidir 4, 2
- Antiviral ilaçlar semptomları kontrol eder ancak virüsü eradike etmez veya tüm rekürrensleri önlemez 6, 2
- Lezyon veya prodromal semptomlar mevcut olduğunda cinsel aktiviteden kaçınılmalıdır 4, 2
- Asemptomatik viral yayılım meydana gelebilir ve bulaşmaya yol açabilir 4, 2
- Cinsel partnerler HSV enfeksiyonu hakkında bilgilendirilmeli ve yeni veya enfekte olmayan partnerlerle tüm cinsel temaslar sırasında prezervatif kullanılmalıdır 4, 2
Özel durumlar:
- Gebelik sırasında sistemik asiklovir ve valasiklovirin güvenliği kesin olarak belirlenmemiştir 6, 2
- Gebelik sırasında rutin süpresif tedavi rekürren genital herpes için önerilmez 6
- Valasiklovir 8 gram/gün immünkompromize hastalarda hemolitik üremik sendrom/trombotik trombositopenik purpura ile ilişkilidir ve kullanılmamalıdır 6
- HSV keratiti öyküsü olan hastalar için uzman değerlendirmesi ve önerisi alınmalıdır 1
Böbrek yetmezliğinde doz ayarlaması gereklidir: