What should be done if bitten by a tick and a rash (erythema migrans) develops?

Behandeling van een tekenbeet met erythema migrans (kenmerkende ring)

Bij een tekenbeet met een kenmerkende ring (erythema migrans) moet onmiddellijk antibiotische behandeling worden gestart zonder laboratoriumonderzoek af te wachten. 1

Directe diagnose en behandeling

Klinische diagnose

• De diagnose wordt puur klinisch gesteld op basis van het uiterlijk van de huidlaesie bij patiënten met mogelijke tekenblootstelling in een endemisch gebied 1
• Laboratoriumonderzoek is niet nodig en kan de behandeling vertragen 1, 2
• De karakteristieke ring (erythema migrans) is pathognomonisch voor de ziekte van Lyme 2

Eerstekeuze antibiotica

Voor volwassenen en kinderen ≥8 jaar:

• Doxycycline 100 mg tweemaal daags gedurende 10 dagen 1, 2

Alternatieve behandelingen:

• Amoxicilline 500 mg drie of vier keer daags gedurende 14 dagen 1, 2
• Cefuroxim axetil 500 mg tweemaal daags gedurende 14 dagen 1, 2

Speciale populaties

Zwangere vrouwen en kinderen <8 jaar:

• Amoxicilline is de voorkeurskeuze omdat doxycycline gecontra-indiceerd is vanwege risico op blijvende tandverkleuring en mogelijke botvorming problemen bij de foetus 2, 3, 4

Bij allergie voor zowel doxycycline als bèta-lactam antibiotica:

• Azithromycine gedurende 5-10 dagen, bij voorkeur 7 dagen 1, 2

Belangrijke valkuilen

Niet wachten op laboratoriumbevestiging

• Serologische testen zijn vaak negatief in de vroege fase van de ziekte 1
• Behandeling moet onmiddellijk starten op basis van klinische bevindingen 1, 2

Onderscheid met STARI (Southern Tick-Associated Rash Illness)

• In bepaalde geografische gebieden kan een vergelijkbare uitslag optreden na een beet van de Lone Star teek (Amblyomma americanum) 1, 2
• Wanneer STARI niet kan worden onderscheiden van de ziekte van Lyme in gebieden waar beide voorkomen, is behandeling voor de ziekte van Lyme geïndiceerd 1, 2
• Dit is echter voornamelijk relevant in zuidelijke staten van de VS, niet in Nederland 1, 5, 6

Behandelingsduur

• Langere behandelingskuren dan aanbevolen bieden geen voordeel en verhogen het risico op bijwerkingen 1
• Doxycycline: 10 dagen is voldoende 1, 2
• Amoxicilline of cefuroxim: 14 dagen 1, 2

Prognose

• Na behandeling met een geschikt oraal antibioticum gedurende 10-14 dagen is de prognose uitstekend 5
• Vroege behandeling kan late complicaties van de ziekte van Lyme voorkomen 7, 8

Preventie van toekomstige tekenbeten

• Gebruik EPA-geregistreerde insectenwerende middelen (DEET, picaridin, IR3535, citroeneukalyptusolie) 2, 9
• Draag beschermende kleding met lange mouwen en broekspijpen in de sokken 2, 9
• Voer dagelijks volledige tekencontroles uit na buitenactiviteiten 2, 9
• Verwijder teken onmiddellijk met een fijne pincet 2, 9