HSV Ensefalopati Tanı Testleri
Temel Tanı Yaklaşımı
HSV ensefaliti şüphesi olan tüm hastalarda BOS'ta HSV-1, HSV-2 ve VZV için PCR testi yapılmalıdır; bu testler viral ensefalit vakalarının %90'ını tanımlar. 1, 2
Beyin Omurilik Sıvısı (BOS) Analizi
BOS PCR, HSV ensefalitinin tanısında altın standarttır ve hastalığın 2-10. günleri arasında %95'in üzerinde duyarlılık ve özgüllüğe sahiptir. 1, 3, 2, 4, 5
BOS'ta Yapılması Gereken Temel Testler:
- HSV-1 ve HSV-2 DNA için PCR - en kritik test 1, 2
- VZV DNA için PCR - rutin olarak yapılmalı 1, 2
- Enterovirus PCR - viral ensefalit vakalarının %90'ını tanımlamak için gerekli 1, 2
- Açılış basıncı ölçümü 2
- Total ve diferansiyel beyaz küre sayımı 2
- Kırmızı küre sayımı 2
- Protein ve glukoz seviyeleri (plazma glukozu ile karşılaştırmalı) 2
- Gram boyama ve bakteriyel kültür 2
- Kriptokokal antijen ve/veya Hindistan mürekkebi boyaması 2
- Oligoklonal bantlar ve IgG indeksi 2
- Sifiliz testi (RPR, spesifik treponemal test) 2
- HIV serolojisi (RNA testi düşünülerek) 2
Görüntüleme Çalışmaları
MRG (difüzyon ağırlıklı görüntüleme dahil), şüpheli ensefalit vakalarında tercih edilen görüntüleme yöntemidir ve hastaneye yatıştan sonraki 24-48 saat içinde yapılmalıdır. 3
MRG Bulguları:
- HSV ensefalitinde erken MRG değişiklikleri singulat girus ve medial temporal lobda ortaya çıkar 3
- T1 ağırlıklı görüntülerde giral ödem ve T2 ağırlıklı ve FLAIR görüntülerinde yüksek sinyal intensitesi gösterir 3
- Hastaneye yatıştan sonraki 48 saat içinde yaklaşık %90 duyarlılığa sahiptir 3
- Kanıtlanmış HSV ensefaliti olan hastaların %90'ından fazlasında temporal lobları içeren MRG anormallikleri görülür 4
- Difüzyon ağırlıklı MRG, HSV ensefalitindeki erken değişiklikleri saptamada özellikle duyarlı olabilir 3, 4
BT Taraması:
- BT'nin başlangıç HSV ensefaliti tanısında sadece %25 duyarlılığı vardır 3
- Hastanın durumu MRG'ye izin vermiyorsa, acil BT taraması yapısal nedenleri veya alternatif tanıları ekarte etmek için kullanılabilir 3
- BT tek görüntüleme yöntemi olarak kullanılmamalıdır çünkü erken HSV değişiklikleri için duyarlılığı düşüktür 3
Elektroensefalografi (EEG)
EEG, hafif davranış değişikliği olan ve psikiyatrik veya organik neden ayrımında belirsizlik bulunan hastalarda ensefalopati değişikliklerini aramak için yapılmalıdır. 1
EEG İndikasyonları:
- Psikiyatrik hastalık ile akut ensefalit arasında ayrım yapmak için 1
- Konvülsif olmayan veya hafif motor nöbetler şüphelenildiğinde yapılmalıdır 1
- Akut viral ensefaliti olan hastaların %80'inden fazlasında EEG anormaldir 1
HSV Ensefalitinde EEG Bulguları:
- Non-spesifik diffüz yüksek amplitüdlü yavaş dalgalar 1
- Temporal lob spike-and-wave aktivitesi 1
- Periyodik lateralize epileptiform deşarjlar (PLED'ler) 1
- PLED'ler birçok HSV ensefaliti vakasında görülür ancak tanısal değildir; diğer viral ensefalitlerde ve enfeksiyöz olmayan durumlarda da ortaya çıkabilir 1
Kritik Tuzaklar ve Kaçınılması Gerekenler
BOS PCR Zamanlama Sorunları:
Tek bir negatif BOS PCR'ye güvenilerek HSV ensefaliti ekarte edilmemelidir çünkü yanlış negatifler ortaya çıkabilir. 3, 2
- PCR negatifliği hastalığın çok erken döneminde (<72 saat) veya geç döneminde (>10 gün) ortaya çıkabilir 2, 4, 6
- İlk lomber ponksiyon tanısal değilse, 24-48 saat sonra ikinci bir lomber ponksiyon yapılmalıdır 1
- Antiviral tedavi erken başlandığında yanlış negatif sonuçlar ortaya çıkabilir 6
Tedavi Gecikmesi:
Görüntüleme veya laboratuvar doğrulaması beklenirken tedavi geciktirilmemelidir; bu artmış mortalite ve morbidite ile ilişkilidir. 3
- İlk BOS ve/veya görüntüleme bulguları viral ensefalit düşündürüyorsa veya bu sonuçlar 6 saat içinde mevcut olmayacaksa intravenöz asiklovir (10 mg/kg günde üç kez) başlanmalıdır 1, 3, 2
- Normal BOS veya MRG bulguları HSV ensefalitini ekarte etmez ve test sonuçları beklenirken klinik şüpheye dayalı tedavi başlatılmalıdır 2, 7, 5
Geç Dönem Antikor Testi:
BOS'un hastalığın 10-12. gününden sonra alındığı hastalarda, HSV'ye özgü intratekal IgG antikorlarının saptanması tanıya yardımcı olabilir. 1
- İntratekal HSV'ye özgü IgG antikorları normalde hastalığın 10-14. günlerinden sonra saptanır 1
- Bir ay sonra zirve yapar ve birkaç yıl devam edebilir 1
- Erken dönemde negatif HSV-PCR sonucu ile semptom başlangıcından 10-14 gün sonra alınan negatif HSV'ye özgü BOS antikor çalışması birlikte hastalığı etkili bir şekilde ekarte eder 1
- Ancak antiviral tedavi erken başlandığında intratekal immün yanıtlar gecikebilir veya olmayabilir 1
Beyin Biyopsisi:
Beyin biyopsisinin şüpheli akut viral ensefalit başlangıç değerlendirmesinde yeri yoktur. 1
- İlk haftadan sonra tanı konulamayan hastalarda, özellikle görüntülemede fokal anormallikler varsa stereotaktik biyopsi düşünülmelidir 1
- Görüntüleme fokal bir şey göstermiyorsa, genellikle dominant olmayan frontal lobdan açık biyopsi tercih edilebilir 1
- Biyopsi deneyimli bir nöroşirürjen tarafından yapılmalı ve histoloji deneyimli bir nöropatolog tarafından incelenmelidir 1
Ek Örnekler:
Tüm şüpheli viral ensefaliti olan hastalarda boğaz ve rektal sürüntüler enterovirus araştırmaları için düşünülmelidir; veziküller varsa sürüntüler gönderilmelidir. 1
- Yakın zamanda veya eşzamanlı solunum yolu enfeksiyonu varsa, balgam veya bronşiyal lavaj veya burun ve boğaz sürüntüsü/nazofaringeal yıkama gönderilmelidir 1
- Kabakulak şüphesi olduğunda BOS PCR yapılmalı ve parotis bezi kanalı veya bukkal sürüntüler viral kültür veya PCR için gönderilmelidir 1