What are the diagnostic tests for a patient suspected of having Herpes Simplex Virus (HSV) Encephalitis?

Medical Advisory BoardAll articles are reviewed for accuracy by our Medical Advisory Board
Educational purpose only • Exercise caution as content is pending human review
Article Review Status
Submitted
Under Review
Approved

Last updated: January 10, 2026View editorial policy

Personalize

Help us tailor your experience

Which best describes you? Your choice helps us use language that's most understandable for you.

HSV Ensefalopati Tanı Testleri

Temel Tanı Yaklaşımı

HSV ensefaliti şüphesi olan tüm hastalarda BOS'ta HSV-1, HSV-2 ve VZV için PCR testi yapılmalıdır; bu testler viral ensefalit vakalarının %90'ını tanımlar. 1, 2

Beyin Omurilik Sıvısı (BOS) Analizi

BOS PCR, HSV ensefalitinin tanısında altın standarttır ve hastalığın 2-10. günleri arasında %95'in üzerinde duyarlılık ve özgüllüğe sahiptir. 1, 3, 2, 4, 5

BOS'ta Yapılması Gereken Temel Testler:

  • HSV-1 ve HSV-2 DNA için PCR - en kritik test 1, 2
  • VZV DNA için PCR - rutin olarak yapılmalı 1, 2
  • Enterovirus PCR - viral ensefalit vakalarının %90'ını tanımlamak için gerekli 1, 2
  • Açılış basıncı ölçümü 2
  • Total ve diferansiyel beyaz küre sayımı 2
  • Kırmızı küre sayımı 2
  • Protein ve glukoz seviyeleri (plazma glukozu ile karşılaştırmalı) 2
  • Gram boyama ve bakteriyel kültür 2
  • Kriptokokal antijen ve/veya Hindistan mürekkebi boyaması 2
  • Oligoklonal bantlar ve IgG indeksi 2
  • Sifiliz testi (RPR, spesifik treponemal test) 2
  • HIV serolojisi (RNA testi düşünülerek) 2

Görüntüleme Çalışmaları

MRG (difüzyon ağırlıklı görüntüleme dahil), şüpheli ensefalit vakalarında tercih edilen görüntüleme yöntemidir ve hastaneye yatıştan sonraki 24-48 saat içinde yapılmalıdır. 3

MRG Bulguları:

  • HSV ensefalitinde erken MRG değişiklikleri singulat girus ve medial temporal lobda ortaya çıkar 3
  • T1 ağırlıklı görüntülerde giral ödem ve T2 ağırlıklı ve FLAIR görüntülerinde yüksek sinyal intensitesi gösterir 3
  • Hastaneye yatıştan sonraki 48 saat içinde yaklaşık %90 duyarlılığa sahiptir 3
  • Kanıtlanmış HSV ensefaliti olan hastaların %90'ından fazlasında temporal lobları içeren MRG anormallikleri görülür 4
  • Difüzyon ağırlıklı MRG, HSV ensefalitindeki erken değişiklikleri saptamada özellikle duyarlı olabilir 3, 4

BT Taraması:

  • BT'nin başlangıç HSV ensefaliti tanısında sadece %25 duyarlılığı vardır 3
  • Hastanın durumu MRG'ye izin vermiyorsa, acil BT taraması yapısal nedenleri veya alternatif tanıları ekarte etmek için kullanılabilir 3
  • BT tek görüntüleme yöntemi olarak kullanılmamalıdır çünkü erken HSV değişiklikleri için duyarlılığı düşüktür 3

Elektroensefalografi (EEG)

EEG, hafif davranış değişikliği olan ve psikiyatrik veya organik neden ayrımında belirsizlik bulunan hastalarda ensefalopati değişikliklerini aramak için yapılmalıdır. 1

EEG İndikasyonları:

  • Psikiyatrik hastalık ile akut ensefalit arasında ayrım yapmak için 1
  • Konvülsif olmayan veya hafif motor nöbetler şüphelenildiğinde yapılmalıdır 1
  • Akut viral ensefaliti olan hastaların %80'inden fazlasında EEG anormaldir 1

HSV Ensefalitinde EEG Bulguları:

  • Non-spesifik diffüz yüksek amplitüdlü yavaş dalgalar 1
  • Temporal lob spike-and-wave aktivitesi 1
  • Periyodik lateralize epileptiform deşarjlar (PLED'ler) 1
  • PLED'ler birçok HSV ensefaliti vakasında görülür ancak tanısal değildir; diğer viral ensefalitlerde ve enfeksiyöz olmayan durumlarda da ortaya çıkabilir 1

Kritik Tuzaklar ve Kaçınılması Gerekenler

BOS PCR Zamanlama Sorunları:

Tek bir negatif BOS PCR'ye güvenilerek HSV ensefaliti ekarte edilmemelidir çünkü yanlış negatifler ortaya çıkabilir. 3, 2

  • PCR negatifliği hastalığın çok erken döneminde (<72 saat) veya geç döneminde (>10 gün) ortaya çıkabilir 2, 4, 6
  • İlk lomber ponksiyon tanısal değilse, 24-48 saat sonra ikinci bir lomber ponksiyon yapılmalıdır 1
  • Antiviral tedavi erken başlandığında yanlış negatif sonuçlar ortaya çıkabilir 6

Tedavi Gecikmesi:

Görüntüleme veya laboratuvar doğrulaması beklenirken tedavi geciktirilmemelidir; bu artmış mortalite ve morbidite ile ilişkilidir. 3

  • İlk BOS ve/veya görüntüleme bulguları viral ensefalit düşündürüyorsa veya bu sonuçlar 6 saat içinde mevcut olmayacaksa intravenöz asiklovir (10 mg/kg günde üç kez) başlanmalıdır 1, 3, 2
  • Normal BOS veya MRG bulguları HSV ensefalitini ekarte etmez ve test sonuçları beklenirken klinik şüpheye dayalı tedavi başlatılmalıdır 2, 7, 5

Geç Dönem Antikor Testi:

BOS'un hastalığın 10-12. gününden sonra alındığı hastalarda, HSV'ye özgü intratekal IgG antikorlarının saptanması tanıya yardımcı olabilir. 1

  • İntratekal HSV'ye özgü IgG antikorları normalde hastalığın 10-14. günlerinden sonra saptanır 1
  • Bir ay sonra zirve yapar ve birkaç yıl devam edebilir 1
  • Erken dönemde negatif HSV-PCR sonucu ile semptom başlangıcından 10-14 gün sonra alınan negatif HSV'ye özgü BOS antikor çalışması birlikte hastalığı etkili bir şekilde ekarte eder 1
  • Ancak antiviral tedavi erken başlandığında intratekal immün yanıtlar gecikebilir veya olmayabilir 1

Beyin Biyopsisi:

Beyin biyopsisinin şüpheli akut viral ensefalit başlangıç değerlendirmesinde yeri yoktur. 1

  • İlk haftadan sonra tanı konulamayan hastalarda, özellikle görüntülemede fokal anormallikler varsa stereotaktik biyopsi düşünülmelidir 1
  • Görüntüleme fokal bir şey göstermiyorsa, genellikle dominant olmayan frontal lobdan açık biyopsi tercih edilebilir 1
  • Biyopsi deneyimli bir nöroşirürjen tarafından yapılmalı ve histoloji deneyimli bir nöropatolog tarafından incelenmelidir 1

Ek Örnekler:

Tüm şüpheli viral ensefaliti olan hastalarda boğaz ve rektal sürüntüler enterovirus araştırmaları için düşünülmelidir; veziküller varsa sürüntüler gönderilmelidir. 1

  • Yakın zamanda veya eşzamanlı solunum yolu enfeksiyonu varsa, balgam veya bronşiyal lavaj veya burun ve boğaz sürüntüsü/nazofaringeal yıkama gönderilmelidir 1
  • Kabakulak şüphesi olduğunda BOS PCR yapılmalı ve parotis bezi kanalı veya bukkal sürüntüler viral kültür veya PCR için gönderilmelidir 1

İmmünkompromize Hastalarda Ek Testler:

  • CMV PCR 2
  • HHV6/7 PCR 2
  • HIV PCR (BOS'ta) 2
  • Toxoplasma gondii serolojisi ve/veya PCR 2
  • Mikobakteriyel tüberküloz testi 2
  • Mantar testleri 2

References

Guideline

Guideline Directed Topic Overview

Dr.Oracle Medical Advisory Board & Editors, 2025

Guideline

Herpes Simplex Encephalitis Diagnosis

Praxis Medical Insights: Practical Summaries of Clinical Guidelines, 2026

Guideline

Diagnostic Approach for Herpes Simplex Encephalitis

Praxis Medical Insights: Practical Summaries of Clinical Guidelines, 2025

Research

Update on herpes simplex encephalitis.

Reviews in neurological diseases, 2004

Research

Viral encephalitis.

Journal of neurology, 2005

Professional Medical Disclaimer

This information is intended for healthcare professionals. Any medical decision-making should rely on clinical judgment and independently verified information. The content provided herein does not replace professional discretion and should be considered supplementary to established clinical guidelines. Healthcare providers should verify all information against primary literature and current practice standards before application in patient care. Dr.Oracle assumes no liability for clinical decisions based on this content.

Have a follow-up question?

Our Medical A.I. is used by practicing medical doctors at top research institutions around the world. Ask any follow up question and get world-class guideline-backed answers instantly.