Anjinada Beta Bloker Kullanımı
Beta blokerler anjinada miyokardın oksijen ihtiyacını azaltarak semptom kontrolü sağlar; kalp hızını, kontraktiliteyi ve kan basıncını düşürerek iskemik yükü azaltır. 1
Temel Etki Mekanizması
Beta blokerler, β-adrenerjik reseptörlere bağlanarak adrenalin ve noradrenalinin etkilerini inhibe eder. 1 Bu mekanizma üç ana yolla miyokardın oksijen tüketimini azaltır:
- Kalp hızını azaltır - Hem istirahat hem de egzersiz sırasında kalp hızını düşürür, bu da diyastolik zamanı uzatır ve koroner perfüzyonu artırır 1, 2
- Miyokardiyal kontraktiliteyi azaltır - Kasılma gücünü düşürerek oksijen ihtiyacını azaltır 1, 2
- Kan basıncını düşürür - Özellikle egzersiz sırasında sistolik kan basıncı artışını önler 1, 2
Diyastolik zamanın uzaması koroner kan akımı için kritiktir çünkü koroner perfüzyon esas olarak diyastol sırasında gerçekleşir. 1
Klinik Endikasyonlar ve Öncelikli Kullanım
Mutlak Öncelikli Durumlar (Mortalite Faydası Kanıtlanmış)
Beta blokerler aşağıdaki durumlarda tercih edilen ilk seçenek olmalıdır:
- Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu <40% olan hastalarda - Randomize klinik çalışmalar anjina iyileşmesi ile birlikte kardiyovasküler mortalite ve ani ölümde azalma göstermiştir 1
- Post-infarkt anjinada - Miyokard enfarktüsü sonrası hastalarda mortalite faydası kanıtlanmıştır 1
- Kalp yetmezliği olan hastalarda - Sekonder koruma için güçlü endikasyon vardır 1
Birinci Seçenek Olarak Önerilen Durumlar
Beta blokerler aşağıdaki durumlarda ilk seçenek tedavi olmalıdır:
- Kronik stabil anjina + yüksek kan basıncı ve kalp hızı 1
- Supraventriküler taşikardi öyküsü (atriyal fibrilasyon dahil) 1
- Hipertrofik kardiyomiyopati 1
- Diyabet + anjina - Diyabet kontrendikasyon değildir ve diyabetik hastalar en az diğer hastalar kadar fayda görür 1
Önemli Klinik Nüanslar
Prognostik Fayda Konusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Korunmuş ventrikül fonksiyonlu kronik stabil anjinada beta blokerlerin mortalite faydası yoktur. 1 Bu önemli bir noktadır:
- Geleneksel olarak beta blokerlerin tüm stabil koroner arter hastalığında kardiyoprotektif olduğu düşünülür, ancak bu kanıtla desteklenmez 1
- Kalp hızı düşürücü ilaçların (beta blokerler ve ivabradin) prognostik faydası hasarlı miyositler üzerindeki etkiye ve ventriküler yeniden şekillenme sürecine bağlıdır 1
- Çoğu kronik stabil anjina hastasında ventrikül fonksiyonu korunmuştur ve yeniden şekillenme süreci yoktur 1
- Güncel gözlemsel çalışmalar bu hastalarda beta blokerlerin sonucu iyileştirmediğini göstermiştir 1
Bu nedenle beta blokerler öncelikle semptom kontrolü için kullanılır, ancak yukarıda belirtilen yüksek riskli gruplarda mortalite faydası da vardır.
Kontrendikasyonlar ve Dikkatli Kullanım Gereken Durumlar
Beta blokerler aşağıdaki durumlarda kontrendikedir:
- Vazospastik anjina - Nonselektif ve bir dereceye kadar selektif beta blokerler α-adrenoreseptörlere kayma yaparak koroner konstriksiyona neden olabilir 1
- Mikrovasküler anjinada faydalı değildir 1
- Ciddi bradikardi (kalp hızı <50 atım/dk) 1, 3
- İkinci veya üçüncü derece AV blok (pacemaker yoksa) 1, 2
- Dekompanse kalp yetmezliği (akut dönemde) 1, 2
- Hipotansiyon (sistolik <90 mmHg) 1, 2
- Astım (göreceli kontrendikasyon - beta-1 selektif ajanlar dikkatle kullanılabilir) 1, 2
Pratik Uygulama Algoritması
Başlangıç Tedavisi
Yüksek riskli hasta mı değerlendir:
Eşlik eden durumları değerlendir:
Beta-1 selektif ajan seç:
Doz Titrasyonu
- Hedef kalp hızı: İstirahat 55-60 atım/dk, egzersiz testi ile değerlendir 1
- Yan etkiler için izle: Soğuk ekstremiteler, semptomatik bradikardi, yorgunluk 1
- Astım/KOAH hastalarında düşük dozla başla ve dikkatle titre et 1, 2
Kombinasyon Tedavisi
Beta blokerler diğer antianjinal ilaçlarla kombine edilebilir:
- Uzun etkili nitratlar ile - Tolerans gelişimini önlemek için nitratsız aralık gereklidir 1
- Dihidropiridin kalsiyum kanal blokerleri ile (amlodipin) - Refleks taşikardiyi önler 1, 4
- İvabradin ile - Kalp hızını daha fazla düşürmek ve egzersiz süresini artırmak için 1
DİKKAT: Verapamil veya diltiazem gibi kalp hızı düşürücü kalsiyum kanal blokerleri ile kombinasyon aşırı bradikardi veya AV blok riskini artırır. 1, 4
Tedaviyi Kesme Konusunda Kritik Uyarı
Beta bloker tedavisi ani olarak kesilmemelidir, özellikle koroner arter hastalığı olan hastalarda. 2 Ani kesilme:
- Anjinada ciddi alevlenmeye neden olabilir 2
- Miyokard enfarktüsü riskini artırabilir 2
- Ventriküler aritmilere yol açabilir 2
Tedavi kesilmesi gerekiyorsa 1-2 hafta boyunca kademeli olarak azaltılmalı ve hasta dikkatle izlenmelidir. 2