Ensefalit Hastalarında Tanısal Testlerin Amacı
Tam kan sayımı, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, pıhtılaşma çalışmaları ve göğüs radyografisi, ensefalit hastalarında sistemik komplikasyonları değerlendirmek, hastalık şiddetini belirlemek ve alternatif tanıları ekarte etmek için yapılır.
Tam Kan Sayımının (CBC) Amacı
Hematolojik Değerlendirme:
- Tam kan sayımı, trombositopeni ve lökopeni gibi spesifik enfeksiyonların karakteristik bulgularını tespit etmek için esastır (örneğin, dang ensefalitinde) 1
- Lökosit sayısı ve diferansiyeli, enfeksiyonun varlığını ve tipini (bakteriyel vs. viral) değerlendirmede yardımcı olur 2
- İmmün yetmezlik durumlarını tanımlamaya yardımcı olur; immünkompromize hastalar daha yüksek mortalite riskine sahiptir (OR = 3.44) 3
Böbrek ve Karaciğer Fonksiyon Testlerinin Amacı
Organ Tutulumu ve Hastalık Şiddeti:
- Böbrek fonksiyon testleri, hastalığın şiddetini değerlendirmek için gereklidir 1
- Karaciğer transaminazlarında yükselme, Rickettsia enfeksiyonu ve kene kaynaklı hastalıklar gibi spesifik etiyolojilere işaret edebilir 2
- Bu testler, antiviral tedavi (örneğin, asiklovir) sırasında organ toksisitesini izlemek için temel değerler sağlar 4
Pıhtılaşma Çalışmalarının Amacı
Kanama Riski ve Komplikasyonlar:
- Koagülasyon testleri, hastalığın şiddetini değerlendirmek için kritiktir 1
- Lomber ponksiyon öncesi kanama riskini belirlemek için zorunludur; anormal koagülasyon, spinal hematom riskini artırır 2
- Dissemine intravasküler koagülasyon (DIC) gibi sistemik komplikasyonları tespit eder 1
Göğüs Radyografisinin Amacı
Ekstrakraniyal Enfeksiyon Kaynağı:
- Göğüs görüntülemesi (röntgen ve/veya BT), ensefalit değerlendirmesinin standart bir parçasıdır 2
- Pulmoner lezyonlar veya pnömoni varlığında, bronkoalveolar lavaj ve/veya endobronşiyal biyopsi gibi ek testlere yönlendirir 2
- Solunum semptomları olan hastalarda Mycoplasma pneumoniae gibi spesifik patojenleri düşündürür 2
- Tüberküloz gibi sistemik enfeksiyonları ekarte etmek için gereklidir; M. tuberculosis ensefaliti %30 mortalite ile ilişkilidir 3
Klinik Karar Verme Algoritması
Adım 1 - İlk Değerlendirme:
- Tüm ensefalit şüpheli hastalarda CBC, böbrek/karaciğer fonksiyonları, koagülasyon testleri ve göğüs radyografisi yapılmalıdır 2, 1
Adım 2 - Risk Stratifikasyonu:
- Trombositopeni + lökopeni → Arboviral enfeksiyonları (dang gibi) düşünün 1
- Yüksek transaminazlar → Rickettsia ve kene kaynaklı hastalıkları araştırın 2
- Anormal koagülasyon → Lomber ponksiyonu erteleyin, koagülopatiyi düzeltin 2
Adım 3 - Ek Testlere Yönlendirme:
- Pulmoner bulgular → Bronkoskopi, Mycoplasma/viral testler 2
- Böbrek/karaciğer disfonksiyonu → Tedavi dozlarını ayarlayın, organ toksisitesini izleyin 4
Önemli Uyarılar
Kritik Hatalardan Kaçınma:
- Normal sistemik testler ensefaliti ekarte etmez; BOS analizi hala zorunludur 2, 5
- Koagülasyon bozukluğu varlığında lomber ponksiyon yapmayın - önce düzeltin 2
- İmmünkompromize hastalarda (anormal CBC ile tanımlanabilir) fırsatçı enfeksiyonlar için genişletilmiş testler yapın 2, 3
- Göğüs radyografisinde pulmoner bulgular, ensefalit etiyolojisini önemli ölçüde değiştirebilir ve spesifik antimikrobiyal tedaviyi gerektirebilir 2
Zamanlama Kritiktir: