NHG Standaard Hyperglykemie - Behandelingsaanpak
Eerstelijns Medicamenteuze Behandeling
Metformine is de optimale eerstelijnsbehandeling voor type 2 diabetes, tenzij gecontra-indiceerd, en moet worden gestart bij of kort na de diagnose samen met leefstijlinterventies. 1, 2
- Start metformine in lage dosis en titreer geleidelijk op vanwege frequente gastro-intestinale bijwerkingen 1
- Streef naar maximaal getolereerde dosis (tot 2000-2550 mg/dag) voor optimale glycemische controle 3
- Continueer metformine zelfs bij het toevoegen of intensiveren van insulinetherapie, tenzij gecontra-indiceerd 1, 2
Indicaties voor Directe Insuline-initiatie
Bij patiënten met ernstige hyperglykemie (HbA1c ≥9-10% of bloedglucose ≥300-350 mg/dL) met symptomen moet insulinetherapie direct worden gestart. 1, 3
- Bij HbA1c ≥10-12% met symptomatische of katabole kenmerken: start direct met basaal-bolus insulineregime 1, 4
- Bij ketonurie of verdenking op type 1 diabetes: insuline is verplicht 1
- Na symptoomverlichting kan insuline mogelijk worden afgebouwd en overgeschakeld naar niet-insuline middelen 1
Basale Insuline Initiatie en Titratie
Voor insuline-naïeve patiënten met type 2 diabetes: start met 10 eenheden basale insuline eenmaal daags of 0,1-0,2 eenheden/kg lichaamsgewicht. 4, 2
Titratieschema:
- Verhoog met 2 eenheden elke 3 dagen als nuchtere glucose 140-179 mg/dL 4, 2
- Verhoog met 4 eenheden elke 3 dagen als nuchtere glucose ≥180 mg/dL 4, 2
- Streef naar nuchtere glucose van 80-130 mg/dL 4, 2
- Bij hypoglykemie zonder duidelijke oorzaak: verlaag dosis direct met 10-20% 4, 2
Kritische Drempel - Overbasalisatie Voorkomen:
Wanneer basale insuline 0,5 eenheden/kg/dag overschrijdt en 1,0 eenheden/kg/dag nadert, voeg prandiale insuline toe in plaats van basale insuline verder te verhogen. 4, 2
- Klinische signalen van overbasalisatie: 4
- Basale dosis >0,5 eenheden/kg/dag
- Bedtijd-tot-ochtend glucose verschil ≥50 mg/dL
- Hypoglykemie episodes
- Hoge glucose variabiliteit
Prandiale Insuline Toevoegen
Start met 4 eenheden snelwerkende insuline voor de grootste maaltijd, of gebruik 10% van de huidige basale dosis. 4, 2
Indicaties voor toevoegen prandiale insuline: 4, 2
- Nuchtere glucose op doel maar HbA1c blijft boven doel na 3-6 maanden
- Basale insuline nadert 0,5-1,0 eenheden/kg/dag zonder HbA1c doel te bereiken
- Significante postprandiale glucose excursies (>180 mg/dL)
Titreer prandiale insuline met 1-2 eenheden of 10-15% elke 3 dagen op basis van 2-uurs postprandiale glucose 4, 2
Combinatietherapie Overwegingen
Continueer metformine bij het starten van insuline - deze combinatie geeft superieure glycemische controle met verminderde insulinebehoeften en minder gewichtstoename. 2, 3
- Overweeg GLP-1 receptor agonist toe te voegen aan basale insuline voor postprandiale controle met minimaal hypoglykemie risico en gewichtsverlies 4, 2
- Stop sulfonylureumderivaten bij het intensiveren naar meer dan basale insuline om hypoglykemie te voorkomen 3
Leefstijlinterventies - Fundament van Behandeling
Dieet, beweging en educatie blijven de basis van elk type 2 diabetes behandelprogramma. 1
- Leefstijlmodificatie kan leiden tot significante verbeteringen in 2-uurs plasma glucose en nuchtere glucose bij patiënten met gestoorde glucosetolerantie 5
- Patiënt-gedreven leefstijlmodificatie met continue glucose monitoring kan HbA1c effectief verlagen (verschil -0,50%) 6
Ziekenhuisopname Protocol
Voor gehospitaliseerde patiënten: gebruik geplande basaal-bolus insulineregimes, niet alleen correctie-insuline. 1, 2
- Start met 0,3-0,5 eenheden/kg/dag totale dagdosis (helft basaal, helft bolus) voor matige hyperglykemie 4, 2
- Voor hoog-risico patiënten (ouderen >65 jaar, nierfalen, slechte orale intake): gebruik lagere doses 0,1-0,25 eenheden/kg/dag 4
- Verlaag thuisdosis met 20% bij opname voor patiënten op hoge insulinedoses (≥0,6 eenheden/kg/dag) 4
Hypoglykemie Management
Behandel bloedglucose ≤70 mg/dL met 15 gram snelwerkende koolhydraten. 2
- Implementeer een hypoglykemie protocol bij elke instelling 1, 2
- Verlaag insulinedosis direct met 10-20% wanneer hypoglykemie optreedt 4, 2
- Documenteer en volg alle hypoglykemie episodes 1
Monitoring Vereisten
- Dagelijkse nuchtere bloedglucose monitoring is essentieel tijdens titratie 4, 2
- Controleer HbA1c elke 3 maanden tijdens intensief management 2
- Beoordeel adequaatheid van insulinedosis bij elk klinisch bezoek 4
Cruciale Valkuilen te Vermijden
Stel insuline-initiatie niet uit bij patiënten die geen glycemische doelen bereiken met orale medicatie - dit verlengt hyperglykemie blootstelling en verhoogt complicatierisico. 4, 2
- Gebruik nooit correctie-insuline als monotherapie - dit behandelt hyperglykemie reactief in plaats van preventief 2
- Stop metformine niet bij het starten van insuline, tenzij gecontra-indiceerd 2, 3
- Blijf basale insuline niet verhogen boven 0,5-1,0 eenheden/kg/dag zonder postprandiale hyperglykemie aan te pakken 4, 2