Hepatorenal Sendrom Patofizyolojisi
Temel Hemodinamik Mekanizma
Hepatorenal sendromun patofizyolojisinde merkezi olay, portal hipertansiyona bağlı splanknik arteriyel vazodilatasyon ve bunun sonucunda gelişen efektif arteriyel hipovolemidir. 1, 2
Portal hipertansiyon ve siroz, aşağıdaki kademeli hemodinamik değişikliklere yol açar:
- Splanknik ve periferik arteriyel vazodilatasyon, efektif arteriyel kan hacminde azalmaya ve ortalama arteriyel basınçta düşüşe neden olarak hiperdinamik bir dolaşım durumu oluşturur 2, 3
- Artan sinüzoidal hidrostatik basınç, portal hipertansiyondan kaynaklanır ve lenfatik sıvı oluşumunu artırarak doğrudan asit gelişimine katkıda bulunur 1, 2
- Efektif arteriyel hipovolemi, total plazma hacmi genişlemesine rağmen paradoks olarak vücudun volüm eksikliği algılamasına neden olur 2
Kompansatuar Vazokonstriktör Aktivasyon
Arteriyel dolgunluktaki azalma, güçlü kompansatuar mekanizmaları tetikler:
- Sempatik sinir sistemi ve renin-anjiyotensin-aldosteron sistemi (RAAS) aktivasyonu, renal vazokonstriksiyona ve renal otoregülatör eğride kaymalara yol açar 1, 2, 4
- Bu vazokonstriktör sistemlerin aktivasyonu önce sodyum tutulumuna, ardından su tutulumuna ve sonunda glomerüler filtrasyon hızını bozan düzeyde renal kan akımında azalmaya neden olur 1
- Sirotik kardiyomiyopati, kardiyak fonksiyonda bozulmaya yol açarak kardiyak outputu vazodilatasyonu kompanse edecek düzeyde artıramaz 2, 4
Sistemik İnflamasyon ve Bakteriyel Translokasyon
Portal hipertansiyonun ötesinde, inflamatuar süreçler kritik rol oynar:
- Artan bağırsak geçirgenliği, portal hipertansiyondan kaynaklanır ve bakteriyel translokasyona izin vererek sistemik inflamasyona katkıda bulunur 1, 4
- Bakteriyel enfeksiyonlar, özellikle spontan bakteriyel peritonit, HRS gelişimi için en önemli risk faktörüdür ve hastaların yaklaşık %30'unda HRS'ye yol açar 2, 4
- Bakteriyel ürünler ve indükledikleri sitokinler, splanknik ve sistemik vazodilatasyonu daha da kötüleştirerek dolaşım disfonksiyonunu artırır 1
- İnflamatuar sinyaller, proksimal epitelyal tübüler hücrelerde mitokondri aracılı metabolik düşüşe ve hücre fonksiyonlarının yeniden önceliklendirilmesine yol açar 2
İleri Moleküler Mekanizmalar
Renal kan akımını etkileyen vazoaktif maddelerin sentezi artar:
- Vazokonstriktör mediatörler (sisteinil lökotrienler, tromboksan A2, F2-izoprostanlar ve endotelin-1) renal kan akımını ve glomerüler mikrosirkülasyonu etkiler 2
- Bakteriyel ürünler renal peritübüler mikrosirkülasyonu değiştirebilir, böbreklere doğrudan hasar verebilir ve oksidatif strese neden olabilir 1
- Bu oksidatif stres, hücresel metabolizmayı etkiler ve apoptozu indükler 1
Yapısal Böbrek Hasarı Gelişimi
HRS "fonksiyonel" renal yetmezlik olarak sınıflandırılsa da:
- Şiddetli ve/veya tekrarlayan renal hipoperfüzyon epizodları, zamanla yapısal böbrek hasarına yol açabilir 1, 2
- Uzamış veya tekrarlayan epizodlar, böbrekleri yapısal hasarla sonuçlanabilecek doğrudan hemodinamik yaralanmaya maruz bırakır 1
Klinik Sınıflandırma ve Progresyon
- Tip 1 HRS (HRS-AKI), 2 haftadan kısa sürede serum kreatininin ≥%100 artarak >2.5 mg/dl'ye ulaşması ile karakterize hızlı, progresif renal bozulma gösterir 2, 4
- Tip 2 HRS (HRS-CKD), daha kronik seyirli, stabil veya yavaş ilerleyen renal bozulma ile karakterizedir 2
- Tedavi edilmeyen tip 1 HRS'nin medyan sağkalımı yaklaşık 1 aydır 2, 4