What should I do for a child with a fever that has lasted for 5 days?

5 Gündür Devam Edən Ateşli Uşaqda Qiymətləndirmə və İdarəetmə

5 gündən çox davam edən ateşi olan uşaqda ilk növbədə Kawasaki xəstəliyini və ciddi bakterial infeksiyaları (sidik yolu infeksiyası, pnevmoniya, meningit) istisna etmək üçün klinik qiymətləndirmə aparılmalı və yaşa uyğun laborator testlər edilməlidir. 1

Yaşa Görə Qiymətləndirmə Alqoritmi

1 Yaşdan Kiçik Körpələr

Körpələrdə uzamış ateş xüsusilə təhlükəlidir və daha aqressiv qiymətləndirmə tələb edir:

• 6 aydan kiçik körpələrdə 5 gündən çox davam edən ateş Kawasaki xəstəliyinin atipik təzahürü ola bilər və bu yaş qrupu koronar arteriya anormallıqları üçün yüksək riskdədir 1
• Sidik yolu infeksiyası bu yaş qrupunda ən çox rast gəlinən ciddi bakterial infeksiyadır (6.5% qızlarda, 3.3% oğlanlarda) 1
• Sünnət olunmamış oğlan körpələrdə sidik yolu infeksiyası riski 12.4%-ə qədər yüksəlir 1
• 1 yaşdan kiçik körpələrdə meningiti istisna etmək üçün lumbal punksiya göstərişləri daha genişdir, çünki meningeal əlamətlər hallarin üçdə birində olmaya bilər 2, 3

1-3 Yaş Arası Uşaqlar

• Qız uşaqlarında sidik yolu infeksiyası riski 8.1%-ə qədər yüksəkdir 1
• Oğlan uşaqlarında risk 1.9%-ə enir 1

Kawasaki Xəstəliyinin Qiymətləndirilməsi

5 gündən çox ateşi olan hər uşaqda Kawasaki xəstəliyi düşünülməlidir:

Klassik Diaqnostik Meyarlar

• ≥5 gün ateş və aşağıdakı əlamətlərdən ən azı 4-ü: 1
  • Bilateral konjonktival hiperemi (eksudat olmadan)
  • Ağız və dodaqların dəyişiklikləri (qırmızı, çatlaq dodaqlar, "çiyələk dili")
  • Polimorf ekzantema
  • Əl və ayaqların dəyişiklikləri (eritem, ödem, sonradan soyulma)
  • Servikal limfadenopatiya (>1.5 sm)

Natamam Kawasaki Xəstəliyi

≥5 gün ateş və yalnız 2-3 klinik meyar varsa: 1

• CRP ≥3.0 mg/dL və/və ya ESR ≥40 mm/saat ölçülməlidir 1

• Aşağıdakı laborator göstəricilərdən 3 və ya daha çoxu varsa:

  • Yaşa görə anemiya 1
  • Ateşin 7-ci günündən sonra trombosit sayı ≥450,000 1
  • Albumin <3.0 g/dL 1
  • Yüksəlmiş ALT 1
  • Ağ qan hüceyrələri ≥15,000/mm³ 1
  • Sidikdə ≥10 ağ qan hüceyrəsi/hpf 1

• Exokardioqrafiya aparılmalıdır 1

• Diaqnoz təsdiqlənərsə, ateşin 10-cu gününə qədər müalicə başlanmalıdır: IVIG 2 g/kg (tək doza) + yüksək dozada aspirin (80-100 mg/kq/gün, 4 dozaya bölünərək) 1

Ciddi Bakterial İnfeksiyaların İstisna Edilməsi

Sidik Yolu İnfeksiyası

Aşağıdakı risk faktorları varsa sidik analizi və kultura mütləqdir: 1

• 1 yaşdan kiçik bütün uşaqlar 1
• 1-2 yaş arası qız uşaqlar 1
• Sünnət olunmamış oğlan uşaqlar 1
• Ateşin mənbəyi müəyyən edilməyən hallarda 1

Pnevmoniya

Aşağıdakı əlamətlər varsa döş qəfəsi rentgenoqrafiyası aparılmalıdır: 1

• Tənəffüs çətinliyi (taxipnoe, inləmə, interkostal retraksiya) 1
• Ağciyər auskultasiyasında patoloji səslər 1
• Hipoksiya (oksigen saturasiyası <92%) 1

3 yaşdan kiçik uşaqlarda pnevmoniya üçün amoksisilin 80-100 mg/kq/gün (3 dozaya bölünərək) seçim müalicəsidir 1

Meningit

Lumbal punksiya göstərişləri: 2, 3

• 1 yaşdan kiçik bütün körpələr (meningeal əlamətlər olmasa belə) 2, 3
• Meningeal əlamətlər (boyun sərtliyi, şüur dəyişikliyi, həddindən artıq yuxululuq, irritasiya) 2
• Uzamış tutma və ya 1 saatdan sonra tam bərpa olunmama 2
• Toksik görünüş 2

Laborator Qiymətləndirmə

İlkin laborator testlər: 1, 4, 5

• Tam qan sayı və diferensial 1, 5
• ESR və CRP (Kawasaki xəstəliyi üçün) 1
• Sidik analizi və kultura 1
• Qan kultura (xüsusilə ağır xəstələrdə) 1

ESR >40 mm/saat və/və ya CRP >3.0 mg/dL Kawasaki xəstəliyi üçün şübhəni artırır 1

Simptomatik Müalicə

• Paracetamol (acetaminofen) rahatlıq üçün istifadə edilə bilər, lakin ateşin özü zərərsizdir və müalicə tələb etmir 2, 6, 7
• Antipiretiklər ateşin səbəbinə təsir etmir və tutmaların qarşısını almır 2, 7
• Adekvat hidratasiya təmin edilməlidir 1, 2
• Fiziki soyutma üsulları (ventilyator, soyuq vanna) tövsiyə edilmir 2

Xəbərdarlıq Əlamətləri və Hospitalizasiya Göstərişləri

Aşağıdakı hallarda təcili hospitalizasiya tələb olunur: 1

• Tənəffüs çətinliyi əlamətləri (taxipnoe, inləmə, retraksiya) 1
• Sianoz 1
• Ağır dehidratasiya 1
• Şüur dəyişikliyi 1
• Uzamış və ya mürəkkəb tutmalar 1
• Sepsis əlamətləri (həddindən artıq solğunluq, hipotenziya) 1

Təqib və Yenidən Qiymətləndirmə

• 24 saat ərzində yenidən qiymətləndirmə aparılmalıdır 2
• Ateş 7 gündən çox davam edərsə və mənbə tapılmazsa, daha ətraflı qiymətləndirmə tələb olunur 1, 4
• Valideynlərə evdə idarəetmə təlimatları verilməlidir: tutma 5 dəqiqədən çox davam edərsə və ya uşaq normal vəziyyətə qayıtmazsa təcili yardım çağırılmalıdır 2

Ümumi Tələlər

Diaqnozda ən çox rast gəlinən səhvlər: 1

• Körpələrdə Kawasaki xəstəliyinin atipik təzahürünün qaçırılması 1
• Sidik yolu infeksiyasının antibiotik reaksiyası kimi səhv şərh edilməsi 1
• Servikal limfadenit və ya retrofaringeal flegmonun bakterial infeksiya kimi səhv diaqnoz edilməsi 1