Fasciola Hepatica Tedavi ve Takip
Fasciola hepatica enfeksiyonunun tedavisinde triclabendazole 10 mg/kg tek doz olarak tercih edilen ilaçtır ve yanıt hızlıdır. 1
Tedavi Protokolü
Birinci Basamak Tedavi
- Triclabendazole 10 mg/kg tek doz oral olarak uygulanmalıdır 1
- Bu tedaviye yanıt genellikle hızlıdır ve etkilidir 1, 2, 3
- Triclabendazole'ün etkinliği, güvenliği ve kullanım kolaylığı nedeniyle artık fasiyoliyazis için önerilen ilaçtır 2
Alternatif Tedavi Seçenekleri
Triclabendazole'e erişim olmadığında:
- Bithionol etkili bir alternatif olarak kullanılabilir 4
- Dihydroemetine küçük yan etkilerle etkili bulunmuştur 5
- Metronidazole 1.5 g/gün 3 hafta süreyle pediatrik vakalarda başarılı sonuçlar göstermiştir, ancak bu sınırlı vaka raporlarına dayanmaktadır 6
Faz-Spesifik Yönetim
Hepatik Faz (Akut Faz)
- Triclabendazole tek başına yeterlidir 3
- Klinik bulgular: karın ağrısı, ateş, halsizlik 1, 3, 5
- Laboratuvar: eozinofili (en belirgin bulgu), karaciğer enzim yüksekliği 1, 3, 4
- Radyolojik: BT'de mikroabse benzeri multipl nodüler lezyonlar 3, 4
Biliyer Faz (Kronik Faz)
- Triclabendazole ile birlikte ERCP yapılmalı ve canlı Fasciola hepatica safra yollarından çıkarılmalıdır 3
- Klinik bulgular: biliyer obstrüksiyon, kolesistitit, karaciğer absesi 1
- ERCP bulguları: distal koledokta küçük lineer dolum defektleri 3
- Bazı hastalarda akut pankreatit gelişebilir ve ERCP ile yönetim gerektirir 3
Tanısal Yaklaşım
Klinik Şüphe Kriterleri
- Sağ üst kadran ağrısı ve hassasiyet (en belirgin semptom) 3
- Eozinofili (hepatik fazda %100, biliyer fazda %50) 1, 3, 4
- Yüksek karaciğer enzimleri 4
- Su teresi (Nasturtium officinale) veya kontamine su/bitki tüketimi öyküsü 5
Tanı Testleri
- Serolojik test (pozitif olmalı) 1, 4
- Dışkıda Fasciola yumurtaları (kronik fazda) 1
- BT: subkapsüler alanda özellikle belirgin olan tübüler ve nodüler hipodens lezyonlar 4
- ERCP: biliyer faz şüphesinde 3
Takip Protokolü
Tedavi Sonrası İzlem
- 90 gün sonra kontrol muayenesi yapılmalıdır 5
- Klinik bulgular (ateş, karın ağrısı) düzelmeli 3, 4
- Eozinofili tamamen düzelmeli 6, 3
- Radyolojik bulgular tamamen gerilemeli 6, 4
- Karaciğer fonksiyon testleri normale dönmeli 4
Tedavi Yanıtı Değerlendirmesi
- Hepatik fazlı hastalarda: 6 hasta iyi yanıt verdi, tüm klinik ve radyolojik bulgular geriledi 4
- Triclabendazole'e yanıt hızlıdır ve genellikle belirgin yan etkiler olmadan gerçekleşir 2, 3
- Tedaviye yanıtsızlık durumunda alternatif ilaçlar denenmelidir 4
Önemli Klinik Noktalar
Ayırıcı Tanı Uyarıları
- Periferik eozinofili, karın ağrısı ve yüksek karaciğer enzimleri olan her hastada, özellikle BT'de subkapsüler alanda tübüler ve nodüler hipodens lezyonlar görüldüğünde F. hepatica enfeksiyonu düşünülmelidir 4
- Biliyer faz fasiyoliyazis akut pankreatit ile ilişkili olabilir 3
- Detaylı seyahat öyküsü almak ve enfeksiyonun erken döneminde klinik prezentasyonu tanımak, zamanında ve noninvaziv tanı konulmasını sağlayabilir 2