Depakin Kullanan Bebekte 83 Trombosit Sayısı
Depakin (valproat) kullanan bir bebekte 83.000/μL trombosit sayısı, ilaca bağlı trombositopeniyi gösterir ve bu değer hafif-orta derecede düşüktür; ancak kanama riski düşük olduğundan genellikle ilacın kesilmesini gerektirmez - sadece doz azaltımı ve yakın takip yeterlidir. 1, 2
Klinik Önemi
Valproat tedavisi alan çocuklarda trombositopeni oldukça yaygındır:
- Pediatrik hastalarda %21-27 oranında trombositopeni (<200.000/μL) gelişir 2, 3
- 83.000/μL değeri hafif-orta derecede trombositopeniyi temsil eder ve çoğu vakada klinik olarak anlamlı kanama riski taşımaz 2, 3
- FDA etiketine göre, trombositopeni, trombosit agregasyonunun ikincil fazının inhibisyonu ve anormal koagülasyon parametreleri bildirilmiştir 1
Mekanizma ve Risk Faktörleri
En önemli risk faktörü yüksek serum valproat düzeyidir:
- Trombositopeni tipik olarak >140 μg/mL serum valproat düzeylerinde görülür 2
- Bir çalışmada, ≥135 μg/mL (erkekler) veya ≥110 μg/mL (kadınlar) düzeylerinde trombositopeni riski anlamlı şekilde artar 1
- Doz/kg veya günlük doz bağımsız prediktör değildir - serum düzeyi en önemli faktördür 3
- Tedavi süresi de risk faktörüdür; uzun süreli kullanımda daha sık görülür 2
Acil Değerlendirme
Hemen yapılması gerekenler:
- Kanama belirtilerini değerlendirin: peteşi, ekimoz, burun kanaması, diş eti kanaması 1, 3
- Serum valproat düzeyini ölçün - yüksek düzeyler trombositopeninin en yaygın nedenidir 2, 3
- Tam kan sayımı ve koagülasyon parametrelerini kontrol edin (fibrinojen, faktör VII, faktör VIII) 1, 4
- Klinik kanama yoksa ve trombosit >50.000/μL ise acil müdahale gerekmez 2, 3
Yönetim Algoritması
83.000/μL Trombosit İçin Önerilen Yaklaşım:
1. Kanama Yok ve Trombosit 50.000-100.000/μL:
- İlacı KESMEYİN - çoğu vakada doz azaltımı yeterlidir 2, 5
- Valproat dozunu azaltın ve serum düzeyini düşürün 2, 3
- Doz azaltımı sonrası trombosit sayısı genellikle hızla normale döner 2
- Haftalık trombosit takibi yapın 1, 3
2. Kanama Belirtileri Varsa veya Trombosit <50.000/μL:
- Valproat dozunu daha agresif azaltın veya alternatif antiepileptik düşünün 1, 2
- Cerrahi planlanıyorsa trombosit sayısı ve koagülasyon testleri önceden yapılmalıdır 1
3. Trombosit <20.000/μL veya Ciddi Kanama:
Önemli Uyarılar
Yaygın tuzaklar:
- Yüksek serum düzeyi olmadan gelişen trombositopeni nadir ama mümkündür - bu vakalarda ilaç kesilmesi gerekebilir 2
- Valproat ayrıca faktör VII, faktör VIII, protein C, fibrinojen düzeylerini düşürür ve von Willebrand faktörünü azaltır 4
- Günlük doz 40 mg/kg'ı geçmemelidir - doza bağlı yan etkiler artar 6
- İntramusküler enjeksiyonlardan (K vitamini dahil) trombosit sayısı düzelene kadar kaçının 7, 8
Takip stratejisi:
- Doz artırımından sonra trombosit sayısını yakından izleyin 3
- Yüksek serum düzeyleri olan hastalarda daha sık monitörizasyon yapın 2, 3
- Enfeksiyon veya cerrahi durumunda koagülasyon çalışması gereklidir 6