Week 5 is niet specifiek het meest kritieke moment bij snelle dosisveranderingen van citalopram
Hoewel patiënten vaak binnen de eerste 24-48 uur na dosisveranderingen symptomen kunnen ervaren, is er geen wetenschappelijk bewijs dat specifiek week 5 als het "heftigste" moment aanwijst bij SSRI-dosisaanpassingen. De richtlijnen benadrukken een ander tijdspatroon voor monitoring en respons.
Wat de richtlijnen daadwerkelijk zeggen over timing
Acute monitoring periode (24-48 uur)
- Serotoninesyndroom kan binnen 24-48 uur na het combineren of verhogen van serotoninerge medicatie ontstaan, wat de meest kritieke acute periode is 1
- Symptomen omvatten mentale statusveranderingen (verwarring, agitatie), neuromusculaire hyperactiviteit (tremoren, clonus) en autonome hyperactiviteit (hypertensie, tachycardie) 1
- Extra voorzichtigheid is geboden bij het starten van een tweede serotoninerge medicatie op lage dosis, langzaam verhogen, en vooral monitoren in de eerste 24-48 uur na dosisveranderingen 1
Therapeutische respons tijdlijn
- Voor OCD moet citalopram minimaal 8 weken op de maximale aanbevolen of getolereerde dosis worden gegeven voordat de respons kan worden beoordeeld 1
- Bij conservatieve medicatietrials voor angststoornissen worden kortere halfwaardetijd SSRI's (zoals citalopram) verhoogd in intervallen van ongeveer 1-2 weken 1
- Therapeutisch voordeel bij glutamaat-modulerende middelen (zoals NAC) scheidt zich pas rond week 8 van placebo af, met volledig therapeutisch effect mogelijk pas na 12 weken 2
Waarom week 5 mogelijk klinisch opvalt
Hoewel niet specifiek gedocumenteerd in de richtlijnen, kan week 5 klinisch relevant zijn omdat:
- Patiënten rond week 4-6 mogelijk de volledige therapeutische dosis bereiken bij geleidelijke optitratie volgens aanbevolen schema's 1
- In één onderzoek naar snelle versus langzame titratie van sertraline was er een significant verschil tussen groepen op week 4 en 6, wat suggereert dat deze periode klinisch belangrijk kan zijn 3
- Dit is echter geen bewijs voor "week 5 als heftigste moment", maar eerder een periode waarin therapeutische effecten beginnen te divergeren
Praktische aanbevelingen voor afwachten
Wanneer afwachten gerechtvaardigd is
- Als de patiënt minimaal 8 weken op de maximale getolereerde dosis heeft gezeten zonder adequate respons, overweeg dan eerst combinatie met CGT of switch naar een andere SSRI 1
- Bij OCD is langdurige behandeling essentieel: 12-24 maanden na remissie om hoog terugvalrisico te voorkomen 1, 2
Wanneer niet afwachten maar handelen
- Bij tekenen van serotoninesyndroom (vooral binnen 24-48 uur na dosiswijziging): onmiddellijk stoppen van alle serotoninerge middelen en ziekenhuisopname met continue cardiale monitoring 1
- Bij discontinuatiesyndroom (duizeligheid, misselijkheid, paresthesieën) vooral bij korterwerkende SSRI's zoals paroxetine - dit kan optreden bij gemiste doses 1
Belangrijke valkuil
Stop NAC of andere augmentatiemiddelen niet voortijdig vóór 8-12 weken, omdat volledige therapeutische effecten pas na deze periode zichtbaar kunnen zijn 2. Dit geldt ook voor SSRI-monotherapie bij OCD, waar minimaal 8 weken op maximale dosis nodig is 1.