Dosisverhoging bij OCD: Verhoogd Risico op Bijwerkingen
Bij een dosisverhoging van citalopram of escitalopram bij een patiënt met OCD die voorheen stabiel was op een lagere dosis, is er inderdaad een verhoogd risico op nieuwe of verergerde angst, agitatie en andere bijwerkingen - dit is een ander scenario dan het starten van medicatie, omdat de patiënt al een steady-state heeft bereikt en de dosisverhoging een nieuwe periode van opbouw en aanpassing veroorzaakt. 1, 2, 3
Waarom Dosisverhoging Anders Is Dan Dosisstarten
De FDA waarschuwt specifiek dat nieuwe of verergerde symptomen kunnen optreden "wanneer de dosis wordt gewijzigd", niet alleen bij het starten van behandeling - dit geldt voor zowel escitalopram als citalopram 2, 3
Bij dosisverhoging moet je letten op: nieuwe of plotselinge veranderingen in stemming, gedrag, angst of paniek, agitatie, rusteloosheid, slaapproblemen, of verhoogde activiteit - deze kunnen binnen 24-48 uur na dosiswijziging optreden 1, 2, 3
Het risico is verhoogd omdat de patiënt van een stabiele toestand naar een nieuwe steady-state moet, wat 5-7 dagen duurt voor citalopram en mogelijk langer voor escitalopram 4
Praktische Aanpak bij Dosisverhoging
Als de patiënt na dosisverhoging significant verergert, verlaag dan onmiddellijk terug naar de vorige getolereerde dosis - dit is de aanbevolen strategie volgens richtlijnen voor SSRI-dosisaanpassingen 1
Voor toekomstige dosisaanpassingen: gebruik kleinere stappen (bijvoorbeeld 5-10 mg verhogingen) en langere intervallen tussen aanpassingen 1
Monitor de patiënt binnen 3-5 dagen na elke dosisverhoging om vroege bijwerkingen te detecteren 1, 4
Verbetering van bijwerkingen na dosisverlaging treedt meestal op binnen 5-7 dagen, met volledige stabilisatie binnen 10-14 dagen 4
Belangrijke Overwegingen voor OCD-Behandeling
Voor OCD zijn hogere SSRI-doses vaak noodzakelijk dan voor depressie - escitalopram 20 mg en citalopram 40-60 mg zijn effectieve doses voor OCD 5, 6, 7, 8
Echter, hogere doses zijn geassocieerd met meer bijwerkingen en hogere dropout rates, vooral in de eerste weken wanneer plasmaspiegels nog stijgen 1
Overweeg CYP2D6-testing als de patiënt onverwacht heftige bijwerkingen ontwikkelt bij standaarddoses, omdat poor metabolizers 3,9 tot 11,5 keer hogere spiegels kunnen hebben 1
Alternatieve Strategieën
Overweeg het toevoegen van CGT aan de huidige getolereerde dosis in plaats van medicatie te verhogen, omdat de combinatie CGT plus SSRI superieure uitkomsten laat zien 1
Als de patiënt niet reageert op lagere doses maar hogere doses niet tolereert, kan een switch naar een andere SSRI overwogen worden 8
Cruciale Valkuilen
Voeg geen tweede medicatie toe om bijwerkingen van dosisverhoging te behandelen - dit creëert onnodige interactierisico's, vooral omdat SSRI's zoals citalopram en escitalopram CYP2D6-remmers zijn 1
Stop SSRI's niet abrupt - dit kan ernstige ontwenningssymptomen veroorzaken zoals angst, duizeligheid, elektrische schok-achtige sensaties en verwarring 2, 3
Let op QT-verlenging bij citalopram, vooral bij hogere doses - dit is een levensbedreigende bijwerking 3