Verwachte Vermindering van Piekangst tijdens SSRI-behandeling
Een patiënt op een stabiele dosis van 52mg SSRI kan verwachten dat piekangsten in frequentie en intensiteit beginnen af te nemen binnen 2 weken, met klinisch significante verbetering rond week 6, en maximale verbetering rond week 12. 1
Tijdlijn van Angstreductie
Het farmacodynamische profiel van SSRI's volgt een logaritmisch patroon waarbij verbetering geleidelijk optreedt 1:
- Weken 1-2: Statistisch significante (maar niet altijd klinisch merkbare) vermindering van angstsymptomen begint 1
- Week 6: Klinisch significante verbetering wordt bereikt - dit is het moment waarop de patiënt daadwerkelijk verschil zal merken in de frequentie en ernst van piekangsten 1
- Week 12 of later: Maximale therapeutische effect wordt bereikt 1
Wat te Verwachten in de Eerste Weken
Belangrijk: In de eerste 1-2 weken kan er paradoxaal een toename van angst optreden bij sommige patiënten 2. Dit is een bekend fenomeen:
- Ongeveer 9,3% van patiënten op SSRI's ervaart verhoogde somatische angst in de eerste week (versus 6,7% op placebo) 2
- Dit voorspelt niet een slechte respons op de behandeling 2
- Deze vroege angstverergering is tijdelijk en verdwijnt meestal binnen enkele dagen tot een week 1
Klinische Implicaties voor Evaluatie
Handhaaf de huidige dosis gedurende minimaal 6 weken voordat je de effectiviteit beoordeelt 1. Dit is cruciaal omdat:
- Te vroeg switchen van behandeling (voor 6-8 weken op therapeutische dosis) onderschat de werkelijke effectiviteit van de behandeling 1
- Het multistep neurobiologische proces (downregulatie van autoreceptoren, verhoogde serotonerge neuronale activiteit) tijd nodig heeft om zich te voltooien 3
Praktische Monitoring
Tijdens de eerste 6-8 weken:
- Week 1-2: Monitor intensief op gedragsactivatie, serotonergesyndroom, of overmatige sedatie, vooral in de eerste 24-48 uur na elke dosisaanpassing 1
- Week 6: Primaire evaluatiepunt - beoordeel of er klinisch significante verbetering is in frequentie en intensiteit van piekangsten 1
- Week 12: Secundaire evaluatiepunt voor maximale respons 1
Belangrijke Valkuilen
Onderscheid vroege angstverergering van behandelingsfalen: Als angst toeneemt in week 1-2, is dit waarschijnlijk een tijdelijk bijeffect en geen reden om de behandeling te stoppen 2. Echter, als angst niet verbetert of verslechtert na 6 weken, overweeg dan:
Patiënteneducatie is essentieel: Informeer de patiënt vooraf dat vroege angstverergering tijdelijk is en geen teken van behandelingsfalen 1. Dit voorkomt voortijdige stopzetting van effectieve behandeling.