Effectiviteit van Antipsychotica bij SSRI-Responders
Bij patiënten met een uitstekende respons op SSRI-behandeling (95% symptoomreductie) is de kans op effectiviteit van antipsychotica-augmentatie aanzienlijk lager dan bij SSRI-non-responders, en deze strategie wordt niet ondersteund door hoogwaardige evidence.
Bewijs voor Antipsychotica-Augmentatie bij SSRI-Responders
Effectiviteit bij OCS (Obsessief-Compulsieve Stoornis)
- Bij SSRI-resistente OCS-patiënten verbetert slechts één op de drie patiënten met antipsychotica-augmentatie 1
- Een langetermijnstudie toonde dat patiënten die SSRI-responders waren (vergelijkbaar met uw situatie) significant betere uitkomsten hadden zonder antipsychotica dan SSRI-non-responders die antipsychotica-augmentatie kregen 2
- Na één jaar behandeling hadden SSRI-responders gemiddelde Yale-Brown scores van 13.7 ± 4.6, terwijl SSRI-non-responders met antipsychotica-augmentatie scores van 19.3 ± 6.8 behielden—een duidelijk verschil ondanks de toegevoegde medicatie 2
Kwaliteit van het Bewijs
- Een meta-analyse uit 2021 toonde dat het voordeel van antipsychotica-augmentatie alleen zichtbaar was in open-label studies van lage kwaliteit (p < 0.001), maar volledig verdween in dubbelblinde studies (p = 0.12) en hoogwaardige trials (p = 0.226) 3
- Dit betekent dat het waargenomen effect waarschijnlijk te wijten is aan placebo-effecten en bias, niet aan werkelijke farmacologische werkzaamheid 3
Richtlijnen over Antipsychotica-Augmentatie
Internationale Aanbevelingen
- De American Psychiatric Association beveelt uitsluitend monotherapie aan en erkent geen situaties waarin antipsychotica-polyfarmacy als eerstelijnsbehandeling wordt aanbevolen 4, 5
- NICE-richtlijnen adviseren tegen regelmatig gecombineerd antipsychoticagebruik, behalve gedurende korte perioden bij medicatiewisselingen 4, 6
- De World Federation of Societies of Biological Psychiatry beveelt antipsychotica-polyfarmacy alleen aan bij behandelresistente schizofrenie 4, 5
Specifieke Context van Uw Situatie
- Bij een patiënt die al 95% symptoomreductie heeft bereikt op SSRI-monotherapie, is er geen rationele basis voor het toevoegen van een antipsychoticum 2
- Richtlijnen specificeren dat antipsychotica maximaal 3 maanden moeten worden toegediend in lage tot middelhoge doseringen, met verplichte stopzetting bij geen respons 1
Risico's van Antipsychotica-Augmentatie
Metabole en Neurologische Bijwerkingen
- Antipsychotica-polyfarmacy verhoogt de globale bijwerkingslast, inclusief parkinsonisme, anticholinerge medicatiebehoeften, hyperprolactinemie, seksuele disfunctie, hypersalivatie, sedatie, cognitieve stoornissen en diabetes 5
- Haloperidol draagt een 50% risico op tardieve dyskinesie na 2 jaar continu gebruik bij jonge patiënten 6
- Metabole syndromen ontwikkelen zich sneller bij polyfarmacy, inclusief gewichtstoename, hyperglykemie en dyslipidemie 6
Veiligheidsoverwegingen
- Fatale uitkomsten zijn gerapporteerd bij hooggedoseerde antipsychotica-combinaties met sederende middelen 6
- Het combineren van antipsychotica verhoogt het valrisico door additieve orthostatische hypotensie en sedatie 6
Alternatieve Strategieën
Bij Onvoldoende Respons op SSRI
- Indien er toch onvoldoende respons is op SSRI-monotherapie, verifieer eerst dat de SSRI-dosis therapeutisch is en dat de behandeling 6-8 weken heeft geduurd 6
- Risperidon en aripiprazol hebben het beste bewijs voor augmentatie bij SSRI-non-responders, maar alleen in die specifieke context 1
- De aanwezigheid van comorbide tics en/of schizotypale stoornis kan een betere respons op antipsychotica-augmentatie voorspellen 1