Sabah Uyandığında Nefes Darlığı ve İnspirasyonda Ses Gelmesi
29 yaşındaki hastanızda sabah uyandığında olan nefes darlığı, inspiryum sonunda ciğerden gelen ses ve balgam tükürdükten sonra sesin azalması, büyük olasılıkla bakteriyel pnömoniyi işaret etmektedir ve acil göğüs radyografisi ile değerlendirilmelidir. 1
Klinik Değerlendirme
Bu semptom kombinasyonu bakteriyel alt solunum yolu enfeksiyonunun karakteristik bulgularını yansıtmaktadır:
- Produktif öksürük ve balgam çıkarma, nötrofilik inflamasyonu ve bakteriyel kolonizasyonu gösteren alt solunum yolu enfeksiyonunun ayırt edici özelliğidir 1
- İnspirasyum sonunda duyulan sesler (raller), alveolar konsolidasyonu veya sekresyonların havayollarında birikmesini gösterir 2
- Balgam tükürdükten sonra sesin azalması, sekresyonların mekanik olarak temizlenmesiyle havayolu açıklığının geçici olarak düzelmesini gösterir ve enfeksiyöz süreci destekler 2
- Sabah uyanışta semptomların belirgin olması, gece boyunca sekresyonların birikmesiyle uyumludur 3
Ayırıcı Tanı Yaklaşımı
Pnömoni Lehine Bulgular
- Produktif öksürük, dispne, ateş (≥38°C), taşipne ve yeni lokalize göğüs muayene bulguları pnömoniyi düşündürür 3
- Burun akıntısının olmaması, nefes darlığı, rallerin varlığı, azalmış solunum sesleri, taşikardi ve ateş pnömoniyi destekler 3
- Fokal raller (tek taraflı veya lokalize) pnömoniyi işaret ederken, bilateral bazal raller kalp yetmezliğini düşündürür 2
Kalp Yetmezliğinden Ayırım
- Retrokardiyak opasite, ral, hırıltı ve dispne kombinasyonu bakteriyel pnömoniyi güçlü şekilde destekler 1
- Kalp yetmezliğinde beklenen bilateral interstisyel veya alveolar patern, Kerley B çizgileri ve sefalização gibi klasik radyografik bulguların yokluğu, primer tanının akut dekompanse kalp yetmezliği olmadığını gösterir 1
- Juguler venöz distansiyon, S3 galop, periferik ödem ve hepatomegali kalp yetmezliğini düşündürür 2
Tanısal Yaklaşım Algoritması
Acil Değerlendirme
- Vital bulgular: Ateş, solunum hızı, kalp hızı, kan basıncı ve oksijen satürasyonu ölçülmelidir 3, 1
- Fizik muayene:
- Öksürdükten sonra rallerin devam edip etmediğini değerlendirin - öksürükten sonra devam eden raller daha anlamlıdır 2
- Fokal konsolidasyon bulguları arayın (azalmış solunum sesleri, raller, bronşiyal solunum sesleri) 3
- Kalp yetmezliği bulgularını değerlendirin (juguler venöz basınç, S3 galop, periferik ödem) 2
Temel Laboratuvar Testleri
- Göğüs radyografisi: İnfiltratları belgelemek için esansiyeldir - bakteriyel pnömoni klinik tanısı gösterilebilir konsolidasyon gerektirir 3, 1
- C-reaktif protein (CRP): CRP ≥30 mg/L, semptom ve bulgularla birlikte pnömoni olasılığını artırır 3
- Tam kan sayımı: Lökositoz (enfeksiyon) veya lökopeni (ciddi sepsis) değerlendirmesi için 2
- Temel metabolik panel: Böbrek fonksiyonları dahil 2
Kalp Yetmezliğini Ekarte Etmek İçin
- BNP veya NT-proBNP: Kalp yetmezliği ile pnömoniyi ayırt etmek için - BNP >500 pg/mL veya NT-proBNP >2000 pg/mL akut dekompanse kalp yetmezliğini düşündürür 1
- Natriüretik peptidler normal veya hafif yüksekse, tedavi yalnızca pnömoniye odaklanmalıdır 1
Tedavi Yaklaşımı
- Klinik tanı konulduktan sonra, gerekirse görüntüleme öncesi bile, toplum kökenli pnömoni için yerel kılavuzlara göre ampirik antibiyotik başlanmalıdır 3, 1
- Görüntüleme yapılamayan ortamlarda pnömoni şüphesi varsa ampirik antibiyotik kullanımı önerilir 3
- Klinik veya radyografik pnömoni kanıtı yoksa (vital bulgular ve akciğer muayenesi normal olduğunda) rutin antibiyotik kullanımı önerilmez 3
Sık Karşılaşılan Tuzaklar
- Rallerin varlığı her zaman sıvı yükünü göstermez - pnömoni, interstisyel hastalık ve yaşa bağlı değişiklikler yaygın alternatif açıklamalardır 2
- Rallere yalnızca dayanarak kalp yetmezliğini teşhis etmeyin veya ekarte etmeyin - hem duyarlılık hem de özgüllük eksiktir 2
- Pnömoni şüpheleniyorsa veya doğrulanmışsa, raller mevcut olsa bile, solunum işinin ve oksijen satürasyonunun dikkatli izlenmesiyle sıvı resüsitasyonu devam etmelidir 2
- Hastadan öksürmesini istedikten sonra ralleri değerlendirin - öksürükten sonra devam eden raller klinik olarak daha anlamlıdır 2