Kans op terugkeer naar stabiele escitalopram-concentratie
De kans dat een patiënt terugkeert naar een stabiele escitalopram-concentratie na dosisaanpassing is zeer hoog (>90%), waarbij de nieuwe steady-state binnen 1 week wordt bereikt, maar volledige klinische stabilisatie kan 2-4 weken duren. 1, 2
Farmacologische tijdlijn voor steady-state
Steady-state wordt bereikt na minimaal 5 halfwaardetijden na elke dosisaanpassing, wat voor escitalopram neerkomt op ongeveer 1 week (eliminatie halfwaardetijd: 27-33 uur) 1, 2, 3
Bij eenmaal daagse dosering worden steady-state plasmaconcentraties bereikt binnen ongeveer 1 week, met een accumulatiefactor van 2-2,5 keer de plasmaconcentraties na een enkele dosis 2, 3
Therapeutische drug monitoring (TDM) moet worden uitgesteld tot na het bereiken van de nieuwe steady-state, wat minimaal 1 week na dosisaanpassing betekent 1
Klinische stabilisatie versus farmacologische steady-state
Patiënten kunnen merkbare verlichting van dosisafhankelijke bijwerkingen verwachten na enkele dagen tot een week, aangezien de plasmaconcentratie 2,5 keer hoger is bij steady-state dan na een enkele dosis 1
Onttrekkingssymptomen kunnen binnen 24-48 uur na dosisreductie optreden bij escitalopram vanwege de relatief korte halfwaardetijd, inclusief angst en agitatie 4
De meeste onttrekkingssymptomen verbeteren geleidelijk over 1-2 weken, terwijl terugkeer van de oorspronkelijke angststoornis zich langzamer ontwikkelt (na 2-6 weken) en niet spontaan verbetert 4
Praktische aanbevelingen voor dosisaanpassingen
Voor dosisreducties: gebruik kleinere stappen (2,5-5 mg per keer) met langere intervallen tussen reducties (2-4 weken) om onttrekkingssymptomen te minimaliseren 4
Nauwlettende monitoring voor serotonine-depletiesymptomen wordt aanbevolen in de eerste 24-48 uur na elke dosisaanpassing 4
Een stabilisatieperiode is noodzakelijk na elke dosisaanpassing, waarbij symptomen gedurende 1-2 weken nauwlettend moeten worden gevolgd om te evalueren of er sprake is van echte terugval of tijdelijke fluctuatie 4
Belangrijke valkuilen
Bloedafname voor spiegelbepaling moet correct worden getimed: dalspiegels moeten direct vóór de ochtenddosis worden afgenomen, ongeveer 12-16 uur (of 24 uur bij eenmaal daagse dosering) na de laatste medicatie-inname 1
Te vroeg meten kan leiden tot misleidende resultaten die de nieuwe steady-state niet weerspiegelen 1
Bij patiënten met een stemmings- en angststoornis kan terugkeer van symptomen "weken tot maanden" na de laatste dosis optreden, wat een terugval van de onderliggende aandoening vertegenwoordigt, geen onttrekking 4