HSV-1 Virolojisi
HSV-1, çift sarmallı DNA içeren, zarflı bir herpes virüsüdür ve viral timidin kinaz enzimi aracılığıyla hücre içinde yüksek seçici antiviral aktivite gösterir.
Viral Yapı ve Sınıflandırma
- HSV-1, herpes simplex virüs tip 1 olarak adlandırılan, nükleer replikasyon gösteren zarflı bir virüstür 1
- Sentetik pürin deoksinükleozid analoğu olan asiklovir gibi antiviraller, HSV-1'in kodladığı timidin kinaz (TK) enzimine yüksek afinite gösterir 2, 3
- Virüs, çift sarmallı DNA içerir ve alfa-herpes virüs ailesine aittir 4
Bulaşma ve Epidemiyoloji
- HSV-1 enfeksiyonu tipik olarak enfekte lezyonlar veya vücut sıvıları (özellikle tükürük) ile doğrudan temas yoluyla bulaşır 1
- Seroprevalans çocukluk çağından itibaren progresif olarak artar ve sosyoekonomik durumla ters orantılıdır 1
- Yetişkinlerde HSV-1 prevalansı yaklaşık %60'tır 5
- Genç kadınlarda HSV-1 enfeksiyon oranı (100 kişi-yılda 2.5 vaka) HSV-2'den (100 kişi-yılda 1.1 vaka) iki kat daha fazladır 6
Klinik Manifestasyonlar ve Anatomik Dağılım
- HSV-1 enfeksiyonları geleneksel olarak boyun üstünde (orofarenks, ağız çevresi, dudaklar, çene) ortaya çıkar ve çocukluk çağında yakın temas sonucu kazanılır 7
- Oro-genital cinsel pratikler nedeniyle HSV-1 sıklıkla genital herpes nedeni olabilir ve anatomik bölgeye göre HSV-1 ile HSV-2 ayrımı mutlak değildir 7
- HSV-1 gözleri, orofarenksi, rektal mukozayı ve alt ekstremiteler dahil vücudun herhangi bir bölgesini enfekte edebilir 7, 5
- Orolabial herpes, HSV-1 enfeksiyonunun en yaygın manifestasyonudur 7
Primer Enfeksiyon
- Primer herpetik enfeksiyon, HSV-seronegatif bir kişinin HSV-1 veya HSV-2'yi kazanması durumunda ortaya çıkar ve genellikle enfeksiyonun en şiddetli manifestasyonudur 7
- Çocuklar, HSV-1'e primer maruziyeti takiben şiddetli orofarenjit geliştirebilir 7
- İnkübasyon süresi genellikle 2-10 gün arasındadır (4 haftaya kadar uzayabilir) 7
- Primer enfeksiyonlar çocuklarda asemptomatik olabilir veya yaklaşık 1 haftalık inkübasyon süresinden sonra mukokütanöz veziküler döküntülere yol açabilir 1
- Herpetik gingivostomatit tipik olarak dil, dudaklar, diş eti, bukkal mukoza ve sert ve yumuşak damağı etkiler 1
- Primer enfeksiyonlar kendiliğinden düzelir ancak servikal gangliyonlarda latent hale gelen enfeksiyonun reaktivasyonu sonucu nüksler oluşabilir 7
Rekürren Enfeksiyon
- Rekürren herpetik enfeksiyon, virüsün reaktivasyonu ile ilişkilidir 7
- Nüksler değişken sıklıkta ortaya çıkar: birkaç yılda bir defadan ayda birkaç kereye kadar 7
- Primer ve rekürren lezyonların lokalizasyonu genellikle örtüşür 7
- Rekürren enfeksiyonlar tipik olarak mukokütanöz bileşkelerde, özellikle dudaklarda (herpes labialis) vezikülo-ülseratif lezyonlara yol açar 1
- Genital HSV-1 enfeksiyonu çoğu hastada nadir nüks eder; ilk yılda nüks oranı yılda 1.3 iken ikinci yılda yılda 0.7'ye düşer 8
- İlk yılda hastaların %43'ünde, ikinci yılda %67'sinde nüks görülmez 8
Viral Replikasyon Mekanizması
- Asiklovir, HSV-1 ve HSV-2'ye karşı in vitro ve in vivo inhibitör aktiviteye sahip sentetik pürin nükleozid analoğudur 2, 3
- Viral timidin kinaz (TK) enzimi, asikloviri asiklovir monofosfata dönüştürür 2, 3
- Monofosfat, hücresel guanilat kinaz tarafından difosfata ve çeşitli hücresel enzimler tarafından trifosfata dönüştürülür 2, 3
- Asiklovir trifosfat, herpes viral DNA replikasyonunu üç şekilde durdurur: 1) viral DNA polimerazın kompetitif inhibisyonu, 2) büyüyen viral DNA zincirine inkorporasyon ve terminasyon, 3) viral DNA polimerazın inaktivasyonu 2, 3
- HSV-1'e karşı daha fazla antiviral aktivite, viral TK tarafından daha verimli fosforilasyondan kaynaklanır 2, 3
Latent Enfeksiyon ve Reaktivasyon
- Primer enfeksiyon sonrası virüs, servikal gangliyonlarda latent kalır ve reaktivasyon ile nüksler oluşabilir 7
- Genital HSV-2 enfeksiyonlarında virüs sakral gangliyonlarda latent hale gelir 7
- Mukozal yüzeylerde aralıklı reaktivasyon meydana gelir ve bu durum bulaşmaya neden olabilir 7
Asemptomatik Enfeksiyon
- Genital herpes vakalarının çoğunda (%80-90) hastalık subklinik seyreder ancak herhangi bir zamanda semptomatik hale gelebilir 7
- Yeni kazanılan HSV-1 enfeksiyonlarının yaklaşık üçte ikisi asemptomatiktir 9
- Genç kadınlarda HSV-1 enfeksiyonlarının %74'ü tanınmış herpes hastalığı belirtileri veya semptomları olmadan ortaya çıkar 6
- Asemptomatik HSV-2 serokonversiyonu olan kişilerin %15'inde takip sırasında bir noktada genital lezyonlar görülür 9
İlaç Direnci
- HSV ve VZV'nin asiklovire direnci, viral TK ve/or DNA polimerazda kalitatif ve kantitatif değişikliklerden kaynaklanabilir 2, 3
- Azalmış asiklovir duyarlılığına sahip klinik HSV ve VZV izolatları, özellikle ilerlemiş HIV enfeksiyonu olan immünkompromize hastalardan izole edilmiştir 2, 3
- TK-negatif mutantlar, infantlarda ve immünkompromize yetişkinlerde şiddetli hastalığa neden olabilir 2, 3
- Tedavi sırasında kötü klinik yanıt gösteren hastalarda viral direnç olasılığı düşünülmelidir 2, 3
Önemli Klinik Noktalar
- HSV enfeksiyonlarının çoğu klinik olarak tanınmaz, ancak mukozal yüzeylerde aralıklı reaktivasyon bulaşmaya neden olabilir 7
- Önceki HSV-1 enfeksiyonu, HSV-2 enfeksiyon oranını azaltmaz, ancak semptomatik serokonversiyona kıyasla asemptomatik serokonversiyon olasılığını 2.6 kat artırır 9
- Genital HSV-1 ve HSV-2 hastalığının klinik manifestasyonlarında fark yoktur, ancak prognozu farklıdır 8, 6
- Cinsel olarak aktif yetişkinlerde, yeni genital HSV-1 enfeksiyonları yeni orofarengeal HSV-1 enfeksiyonları kadar yaygındır 9