What is the difference between line immunoassay (LIA) and Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ELISA) tests in diagnosing Borrelia burgdorferi infection (Lyme disease)?

Lyme Hastalığında Line Immunoassay (LIA) ve ELISA Testi Arasındaki Farklar

Borrelia burgdorferi enfeksiyonunun tanısında, ELISA tarama testi olarak kullanılırken, Line Immunoassay (LIA) Western blot gibi doğrulama testi olarak kullanılır ve her ikisi de iki aşamalı serolojik test algoritmasının farklı basamaklarını oluşturur. 1

Test Metodolojisi ve Kullanım Yerleri

ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay)

• Birinci basamak tarama testi olarak kullanılır ve yüksek sensitiviteye sahiptir 1
• IgG ve IgM antikorlarını ayrı ayrı tespit eder 1
• Pozitif veya sınırda sonuç verdiğinde, doğrulama testi gerektirir 1
• Tüm hücre lizatı veya rekombinant antijenler kullanılarak yapılabilir 1

Line Immunoassay (LIA)

• İkinci basamak doğrulama testi olarak Western blot'a alternatif olarak kullanılır 1, 2
• Spesifik Borrelia proteinlerine karşı antikor bantlarını görselleştirir 1, 2
• Rekombinant veya pürifiye antijenler içeren membran şeritleri kullanır 1, 2
• Western blot'a göre daha standardize ve otomatize edilebilir 2

Performans Özellikleri

Sensitivite Karşılaştırması

• Erken hastalıkta (ilk 3 hafta): Her iki test de düşük sensitiviteye sahiptir (%30-40), çünkü antikor yanıtı henüz gelişmemiştir 1, 3
• Dissemine hastalıkta: Sensitivite %70-100'e yükselir 1, 3
• İmmunoblot (LIA dahil) ELISA'ya göre erken Lyme hastalığında daha yüksek sensitivite gösterir (%53 akut fazda, %83 konvalesan fazda) 4

Spesifisite Karşılaştırması

• LIA ve Western blot: Yüksek spesifiteye sahiptir (%98'in üzerinde) ve çapraz reaksiyonları minimize eder 1, 5
• ELISA tek başına: Treponema pallidum ve diğer patojenlerle çapraz reaksiyon riski vardır 1
• Pozitif ELISA sonrası mutlaka T. pallidum hemaglütinasyon testi ile sifiliz ekarte edilmelidir 1, 3

İki Aşamalı Test Algoritması

Standart Yaklaşım

1. İlk adım: IgG-ELISA ve IgM-ELISA ile tarama yapılır 1
2. İkinci adım: Pozitif veya sınırda sonuçlarda IgG ve IgM immunoblot (veya LIA) ile doğrulama yapılır 1
3. Negatif ELISA: Negatif serolojik sonuç olarak raporlanır 1

Yorumlama Kriterleri

• Hastalık süresi <6-8 hafta: Hem IgM hem IgG immunoblot geçerlidir 1, 6
• Hastalık süresi >6-8 hafta: Sadece IgG immunoblot klinik olarak yorumlanabilir 1, 6
• IgG pozitifliği: ≥5/10 spesifik bant gerektirir 1, 6
• IgM pozitifliği: ≥2/3 spesifik bant gerektirir 1, 6

Kritik Tuzaklar ve Kaçınılması Gerekenler

Test Zamanlaması

• Erken hastalıkta (ilk 2-4 hafta) negatif seroloji Lyme hastalığını ekarte etmez çünkü antikor pencere dönemi vardır 1, 3
• Kısa süreli hastalıkta klinik şüphe devam ediyorsa serolojik takip kontrolü yapılmalıdır 1

Sonuç Yorumlama

• Kalıcı antikorlar aktif enfeksiyonu göstermez: Antikorlar başarılı tedaviden sonra aylar-yıllar boyunca kalıcıdır 1, 7
• Tedavi sonrası test tekrarı yapılmamalıdır çünkü antikorlar hastalık aktivitesinin göstergesi değildir 7, 6

Klinik Korelasyon

• Pozitif antikor testi tek başına tanı için yeterli değildir: Klinik semptomlar olmadan pozitif seroloji Lyme hastalığı tanısı koymaz 1, 3
• Endemik bölgelerde erythema migrans varlığında laboratuvar testi gerekmez 1, 3

Kronik/Geç Hastalıkta Özel Durumlar

Serolojik Profil

• Yüksek IgG titreleri özellikle artrit ve akrodermatitis chronica atrophicans'ta görülür 1, 7
• IgM antikorları genellikle tespit edilemez (sadece %10-40 olguda pozitif) 1, 7
• Intratekal antikor üretimi kronik nöroborreliozda en önemli mikrobiyolojik tanı kriteridir 1, 7