NGS Likit Biyopsi Alt Tipi Tanımlanmamış Adenokarser Metastazında Faydalı mı?
Primer odağı bilinmeyen kanser (CUP) tanılı metastatik adenokarserde NGS panel testi rutin olarak yapılabilir ve faydalıdır, ancak likit biyopsi yerine doku bazlı NGS tercih edilmelidir. 1
NGS'nin CUP'ta Rolü
Doku Bazlı NGS Önerisi
ESMO 2023 kılavuzu, CUP hastalarında pan-kanser paneli kullanılarak NGS testinin rutin olarak yapılabileceğini belirtmektedir (Kanıt düzeyi IV, Öneri B). 1
NGS testi, hedeflenmiş tedaviler ve immün kontrol noktası inhibitörleri için potansiyel tedavi seçeneklerini belirlemek amacıyla önerilmektedir. 1
Moleküler profil, bazı durumlarda muhtemel primer odak hakkında ipuçları sağlayabilir (örneğin: ALK, ROS1 füzyonları NSCLC'yi; TMPRSS2 füzyonu prostat kanserini; NUTM1 füzyonu NUT karsinomu düşündürür). 1
Mikrosatellit instabilite (MSI) durumu, tümör mutasyon yükü (TMB) ve PD-L1 ekspresyonu da değerlendirilmelidir. 1
Likit Biyopsi Sınırlamaları
Likit biyopsi, düşük tümör fraksiyonu nedeniyle yanlış negatif sonuçlar verebilir ve doku NGS'ye göre daha az güvenilirdir. 2
Bir akciğer adenokarsinomu vakasında, %1'in altındaki tümör fraksiyonu nedeniyle likit biyopsi negatif çıkarken, doku NGS'de KRAS G12C mutasyonu dahil sürücü mutasyonlar saptanmıştır. 2
Tümör fraksiyonu düşük olan hastalarda (<1%), genomik değişiklikleri tespit etmek için doku NGS gereklidir. 2
Likit biyopsi, tümörün kana yeterli düzeyde DNA salmaması durumunda tespit eşiğinin altında kalabilir. 2
Klinik Uygulama Algoritması
Tanısal Yaklaşım Sırası
İlk adım: Kaliteli doku örneklerinde histoloji ve immünohistokimya (İHK) gereklidir (Kanıt düzeyi III, Öneri A). 1
İkinci adım: Soy sınıflandırmasından sonra, klinik değerlendirme sonuçlarına göre yönlendirilen ek İHK belirteçleri kullanılarak aşamalı bir yaklaşım önerilir (Kanıt düzeyi III, Öneri A). 1
Üçüncü adım: Farklı antitelerde ilgili moleküler hedefleri kapsayan pan-kanser paneli ile NGS yapılabilir (Kanıt düzeyi IV, Öneri B). 1
NGS'nin Spesifik Faydaları
Hedeflenebilir mutasyonların tespiti: BRCA1/2, CDK12, IDH1, PTEN, TP53 gibi mutasyonlar tedavi değişikliğine yol açabilir. 3
Tümör heterojenitesinin belirlenmesi: NGS, genomik olarak farklılaşan kanser hücresi evriminin inter- ve intra-heterojenitesini yakalayabilir. 4
Tanısal netlik: Belirsiz vakalarda, NGS histolojik tanıyı netleştirebilir ve uygun kemoterapiyi yönlendirebilir. 5
İkincil kanser tanısı: Beklenmeyen genomik değişiklikler, ikincil kanser tanısına yol açabilir (örneğin: BRAF V600E mutasyonu ile tüylü hücreli lösemi tanısı). 4
Önemli Uyarılar ve Tuzaklar
Likit Biyopsi Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Likit biyopsi sonucu negatif çıksa bile, düşük tümör fraksiyonu (<1%) varsa doku NGS mutlaka yapılmalıdır. 2
Likit biyopsi raporunda tümör fraksiyonu bilgisinin klinik önemi büyüktür ve mutlaka değerlendirilmelidir. 2
Yanlış negatif likit biyopsi sonuçları literatürde iyi bilinmektedir. 2
Doku NGS'nin Üstünlükleri
Doku NGS, moleküler testleme için altın standarttır ve likit biyopsiye göre daha güvenilirdir. 2
Formalinle fikse edilmiş, parafine gömülü tümör örneklerinden hedeflenmiş NGS, benzersiz ve klinik olarak önemli tanısal bilgi sağlayabilir. 5
İnce iğne aspirasyon (FNA) biyopsilerinde hücre bloğu ve/veya yayma preparatları üzerinde NGS yapılabilir. 3
Randomize Çalışma Verileri
CUP'ta NGS bazlı yaklaşımların klinik faydasını değerlendiren randomize çalışma verileri henüz beklenmektedir. 1
ESMO ve ASCO gibi büyük onkoloji dernekleri, asemptomatik popülasyonlarda çok kanserli erken tespit testlerinin rutin kullanımını şu anda önermemektedir. 6