Histerektomiya Öyküsü Olan Xəstədə Perikardial Mayedə CA125+/CK7+/CK20+ Adenokarsinom Metastazının Diaqnostikası
Bu immunohistokimyəvi profil (CA125+/CK7+/CK20+) histerektomiya öyküsü olan xəstədə ən çox yumurtalıq mənşəli yüksək dərəcəli seroz karsinomanın (HGSC) peritoneal/perikardial metastazını və ya primer peritoneal karsinomu düşündürür, lakin mədə-bağırsaq traktı mənşəli metastatik adenokarsinomu istisna etmək üçün əlavə immunohistokimyəvi markerlər (WT1, PAX8, CDX2, CEA) mütləq tələb olunur.
İmmunohistokimyəvi Profilin Təhlili
CA125+/CK7+/CK20+ Nümunəsinin Əhəmiyyəti
- CA125 pozitivliyi yumurtalıq mənşəli karsinomalar üçün xarakterikdir və yüksək dərəcəli seroz karsinomaların təxminən 80-90%-ində müşahidə olunur 1
- CK7 pozitivliyi yumurtalıq, ağciyər, döş vəzi, endometrium və mədə mənşəli karsinomalar üçün tipikdir 1
- CK20 pozitivliyi isə adətən mədə-bağırsaq traktı (kolorektal, mədə) və Merkel hüceyrə karsinomalarında görünür 1
Diferensial Diaqnoz
Əsas ehtimallar:
- Yumurtalıq mənşəli primer/metastatik karsinoma: CA125 və CK7 pozitivliyi güclü şəkildə dəstəkləyir, lakin CK20 pozitivliyi qeyri-adi haldır 1
- Mədə mənşəli adenokarsinoma: CK7+/CK20+ nümunəsi mümkündür və CA125 bəzən pozitiv ola bilər 1
- Kolorektal metastaz: CK20 güclü pozitiv, lakin CK7 adətən neqativ və ya zəif pozitivdir (bu halda CK7+ olduğu üçün az ehtimallıdır) 1, 2
Mütləq Tələb Olunan Əlavə İmmunohistokimyəvi Markerlər
Birinci Prioritet Markerlər
- WT1: Yüksək dərəcəli seroz karsinomaların 80-90%-ində diffuz pozitivdir, endometrioid və şəffaf hüceyrəli karsinomalar isə adətən neqativdir 1, 3
- PAX8: Yumurtalıq və Müller kanalı mənşəli karsinomalar üçün yüksək həssasdır, mədə-bağırsaq mənşəli karsinomalarda neqativdir 1
- CDX2: Mədə-bağırsaq traktı mənşəli adenokarsinomalar üçün spesifikdir 1
- CEA (karsinoembrionik antigen): Mədə-bağırsaq mənşəli karsinomalarda güclü pozitiv, yumurtalıq karsinomalarında daha zəif və ya neqativdir 1, 2, 3
İkinci Prioritet Markerlər
- p53: Yüksək dərəcəli seroz karsinomalarda aberrant "mutasiya tipi" boyanma göstərir 1
- CA19.9: Mədə-bağırsaq və pankreatobiliar mənşəli karsinomalar üçün əlavə marker 1
- DPC4: Pankreas adenokarsinomalarının təxminən 50%-ində neqativdir, yumurtalıq karsinomalarında isə praktiki olaraq həmişə pozitivdir 1
Klinik Kontekst və Proqnostik Əhəmiyyət
Histerektomiya Öyküsünün Əhəmiyyəti
- Histerektomiya öyküsü endometrium mənşəli metastazı istisna edir, lakin yumurtalıq və ya peritoneal karsinoma hələ də mümkündür 1
- Əgər histerektomiya zamanı yumurtalıqlar saxlanılıbsa, primer yumurtalıq karsinoması ən çox ehtimal olunan diaqnozdur 1
- Əgər bilateral salpingo-ooforektomiya aparılıbsa, primer peritoneal karsinoma düşünülməlidir 1
Perikardial Metastazın Proqnostik Əhəmiyyəti
- Perikardial mayedə malign hüceyrələrin olması ağciyər xərçəngi xəstələrində əhəmiyyətli dərəcədə pis proqnoz göstəricisidir 4
- Ağciyər karsinoması perikardial mayedə malign hüceyrələrin ən çox görülən səbəbidir (kişilərdə 75%, qadınlarda 52.2%), adenokarsinom ən çox görülən histoloji tipdir (72.2%) 5
- Qadınlarda döş karsinoması ikinci ən çox görülən səbəbdir (39.1%) 5
- Perikardial mayedə malign hüceyrələri olan xəstələrin təxminən 87.1%-ində əvvəlcədən məlum malignite öyküsü var 5
Tövsiyə Olunan Diaqnostik Alqoritm
Addım 1: Əlavə İmmunohistokimya
- WT1 və PAX8 əlavə edin - əgər hər ikisi pozitivdirsə, yumurtalıq/peritoneal mənşəli seroz karsinoma güclü şəkildə dəstəklənir 1, 6
- CDX2 və CEA əlavə edin - əgər pozitivdirsə, mədə-bağırsaq mənşəli metastaz ehtimalı artır 1, 2
- CA125/CEA nisbətini hesablayın - >25 nisbəti yumurtalıq mənşəyini dəstəkləyir 7
Addım 2: Klinik və Görüntüləmə Korrelyasiyası
- Döş qəfəsi, qarın və çanaq CT mütləq aparılmalıdır 6
- Transvaginal ultrasəs (əgər yumurtalıqlar saxlanılıbsa) yumurtalıq kütləsini qiymətləndirmək üçün 7
- Serum CA125 səviyyəsi - yüksək səviyyə (>35 U/mL) yumurtalıq mənşəyini dəstəkləyir 8, 7
- Endoskopiya əgər CEA və ya CA19.9 yüksəkdirsə və ya CA125/CEA <25 isə 7
Addım 3: Final Diaqnoz və Müalicə Planlaması
Əgər WT1+/PAX8+/CDX2-:
- Yumurtalıq/peritoneal mənşəli yüksək dərəcəli seroz karsinoma diaqnozu qoyulur 1
- Platinum əsaslı kimyaterapiya (paklitaksel + karboplatin) standart müalicədir 6
Əgər CDX2+/CEA güclü pozitiv:
- Mədə-bağırsaq mənşəli metastatik adenokarsinom diaqnozu qoyulur 1
- Primer ocağı müəyyən etmək üçün endoskopiya və əlavə görüntüləmə tələb olunur 7
Mühüm Xəbərdarlıqlar
- Heç bir marker tam spesifik və ya həssas deyil - marker paneli həmişə klinik, makroskopik və mikroskopik xüsusiyyətlərlə birlikdə şərh edilməlidir 1
- CK7+/CK20+ nümunəsi qeyri-adi olduğu üçün, tək başına bu markerlərə əsaslanaraq qəti diaqnoz qoymaq səhv olardı 2, 9
- Sitologiya perikardial biopsiyadan metastatik karsinomanı diaqnoz etməkdə üstündür (yalançı neqativ nisbət: sitologiya 14.7%, biopsiya 40%) 5
- Hematologik malignitelər və sarkomalar perikardial mayedə aşkar edilməyə bilər 5