Tiroid Adenokarsinoması Metastaz Yapabilir mi?
Evet, tiroid adenokarsinoması (diferansiye tiroid kanseri) kesinlikle metastaz yapabilir ve özellikle foliküler karsinom gibi bazı tipler vasküler invazyon varlığında yüksek metastaz riski taşır. 1
Metastaz Riski ve Paternleri
Foliküler Karsinom Metastaz Özellikleri
- Foliküler karsinomlar, özellikle vasküler invazyon gösterenler, hematojen yolla uzak metastaz yapma eğilimindedir 1
- Minimal invaziv foliküler karsinom (sadece kapsüler penetrasyon, vasküler tutulum yok) mükemmel prognoza sahiptir, ancak "anjiyoinvaziv" (<4 damar tutulumu) ve "yaygın invaziv" (≥4 damar tutulumu) formlar çok daha agresiftir 1
- Yaygın invaziv foliküler karsinom veya geniş vasküler invazyon (>4 odak) varlığında nüks riski %30-55'e ulaşır 1
Sık Metastaz Bölgeleri
- Akciğerler en sık metastaz bölgesidir (%86-89) 2, 3
- Lenf nodları %51-52 oranında tutulur 2, 3
- Kemik metastazları %27-39 oranında görülür 2, 3
- Karaciğer %18 oranında tutulur 2
- Perikardiyal metastaz nadir olmakla birlikte bildirilmiştir 4
Perikardiyal Sıvıda Atipik Hücreler: Özel Durum
Kritik Değerlendirme Noktaları
- Perikardiyal sıvıda atipik hücrelerin varlığı metastatik hastalığı düşündürür, ancak foliküler neoplazm sitoloji ile kesin tanı alamaz 1
- Foliküler karsinom tanısı için kapsüler veya vasküler invazyon histolojik olarak gösterilmelidir, bu FNA ile mümkün değildir 1, 5
- Bir olguda perikardiyal efüzyonda papiller karsinom sitolojisi rapor edilmiş ancak tiroidektomi sonrası patoloji foliküler karsinom olarak gelmiştir 4
Tanısal Yaklaşım
- Foliküler neoplazm tanısı alan hastalarda moleküler testler dikkatle yorumlanmalıdır 1
- BRAF V600E mutasyonu saptanırsa papiller tiroid karsinomu düşünülmelidir 1
- Hürthle hücreli neoplazmlar için moleküler tanı testleri önerilmez, çünkü yüksek yanlış pozitiflik oranları vardır 1, 5
Risk Stratifikasyonu
Düşük Risk (<%5 nüks riski)
- Makroskopik tümör rezidüsü yok 1
- Lokorejyonel invazyon veya metastaz yok 1
- Vasküler invazyon yok 1
- İntratiroideal, iyi diferansiye foliküler karsinom, minimal (<4 odak) veya vasküler invazyon yok 1
Orta Risk (%6-20 nüks riski)
Yüksek Risk (>%20 nüks riski)
- Yaygın invaziv veya geniş vasküler invazyon (>4 odak) 1
- Postoperatif serum tiroglobulin uzak metastaz düşündürüyorsa (neredeyse %100 nüks) 1
- İnkomplet tümör rezeksiyonu (%100 nüks) 1
- Uzak metastaz varlığı (%100 nüks) 1
Tedavi Yaklaşımı
Cerrahi Yönetim
- Total tiroidektomi standart tedavidir, özellikle Hürthle hücreli karsinom gibi agresif tiplerde lobektomi yetersizdir 5, 6
- Lenf nodu pozitifse santral boyun diseksiyonu (seviye VI) ve lateral boyun diseksiyonu (seviye II-IV) yapılmalıdır 5
Radyoaktif İyot (RAI) Tedavisi
- RAI tedavisi rezidü tiroid dokusu için düşünülmelidir 5
- RAI-refrakter hastalık tanımı: RAI taramasında iyot tutulumu olmayan lezyonlar, RAI tedavisinden sonra 12 ay içinde progresyon, veya >600 mCi kümülatif RAI dozu 2, 3
İleri Hastalık Tedavisi
- Cerrahiye uygun olmayan, klinik olarak progresif veya semptomatik hastalık için lenvatinib veya sorafenib gibi küçük molekül kinaz inhibitörleri düşünülmelidir 5, 2, 3
- Lenvatinib, RAI-refrakter diferansiye tiroid kanserinde medyan progresyonsuz sağkalımı 18.3 aya çıkarmıştır (plasebo: 3.6 ay) 2
- Sorafenib, RAI-refrakter diferansiye tiroid kanserinde medyan progresyonsuz sağkalımı 10.8 aya çıkarmıştır (plasebo: 5.8 ay) 3
Önemli Klinik Tuzaklar
- Foliküler adenomdan karsinomu ayırt etmek için mutlaka cerrahi eksizyon ve histopatolojik inceleme gereklidir 1, 7
- Perikardiyal sıvıda atipik hücreler her zaman tiroid kaynaklı değildir - diğer primer malignitelerden metastaz da olabilir 8, 9, 10
- Minimal invaziv foliküler karsinom ile yaygın invaziv hastalığı karıştırmayın - sadece yaygın invaziv form (≥4 damar tutulumu) yüksek risk histolojisi olarak kabul edilir 1, 11
- Hürthle hücreli karsinom geniş vasküler ve/veya kapsüler invazyon gösteriyorsa diğer yüksek riskli karsinomlar gibi yönetilmelidir 1, 5