TAH-BSO Sonrası Metastaz Riski
Evet, TAH-BSO (total abdominal histerektomi ve bilateral salpingo-ooforektomi) geçirmiş bir hastada 30 yıl sonra bile metastaz gözlemlenebilir, ancak bu durum primer jinekolojik malignitenin tipine, evresine ve başlangıçtaki cerrahi evrelemenin yeterliliğine bağlıdır.
Metastaz Riski Taşıyan Klinik Senaryolar
Primer Peritoneal Karsinoma
- Primer peritoneal karsinoma, peritoneal hücrelerden köken alan ve over epitelinden aynı embriyolojik kökene sahip nadir bir malignitedir 1
- Bu tümör, her iki over normal boyutta ve tümör tutulumu olmasa bile gelişebilir 1
- Tipik olarak periton boyunca yayılım gösterir ve TAH-BSO sonrası bile ortaya çıkabilir 1
Endometriozisten Kaynaklanan Malignite
- TAH-BSO ve hormon replasman tedavisi sonrası 13 yıl gibi uzun süre sonra pelvik endometriozisten endometrial adenokarsinom gelişebilir 2
- Bu hastalar anormal vajinal kanama ile başvurur ve malign transformasyon histolojik olarak doğrulanır 2
Over Seks Kord-Stromal Tümörleri
- Granüloza hücreli tümörler gibi seks kord-stromal tümörler geç nüks için bilinir ve 10 yıldan sonra bile lokorejyonel nüks gösterebilir 3
- Evre, bu tümörler için en önemli prognostik faktördür 3
Başlangıçtaki Cerrahi Evrelemenin Önemi
Yetersiz Evreleme Riskleri
- Başlangıçta eksik cerrahi evreleme yapılmışsa, gizli hastalık atlanmış olabilir 4
- Komplet cerrahi evreleme şunları içermelidir: asitik sıvı veya peritoneal lavaj sitolojisi, tüm abdominal kavitenin eksplorasyonu, infrakolik omentektomi, pelvik ve para-aortik lenf nodlarının değerlendirilmesi, peritoneal biyopsiler 4
Evreye Göre Nüks Paternleri
- Düşük gradlı liposarkomlar 10 yıldan sonra bile geç nüks gösterebilir 3
- Yüksek gradlı retroperitoneal sarkomlar çoğunlukla tedaviden sonraki 5 yıl içinde nüks eder 3
- Tüm başarısızlıkların %80'i 40 ay içinde ortaya çıkar, ancak geç nüksler mümkündür 5
Metastaz Lokalizasyonları
Vajinal Metastazlar
- Jinekolojik malignite için histerektomi yapılmışsa vajinal metastazlar özellikle düşünülmelidir 6
- Vajinal sitoloji, özellikle nüks hastalığın ortaya çıkabileceği 5 aylık zaman diliminde değerlendirmenin bir parçası olarak yapılmalıdır 6
Uzak Metastazlar
- Uzak metastaz görülme oranı artan evreyle birlikte yükselir: CS I/PS III için %19.1, CS II/PS III için %33.3, CS III için %48.1 5
- Pelvik hastalık kontrolü başarısızlığı CS I/PS III hastalarda %14.3, CS II/PS III ve CS III hastalarda sırasıyla %44.4 ve %33.3 oranında görülür 5
Değerlendirme Yaklaşımı
Görüntüleme Modaliteleri
- Okkült nüks veya persistan hastalığı tanımlamak için abdomen ve pelvisin kontrastlı BT'si kullanılmalıdır 6
- BT bulguları eşit değerde ise veya daha iyi yumuşak doku karakterizasyonu gerekiyorsa MRI düşünülmelidir 6
- Orijinal endikasyon over patolojisi ise veya malignite şüphesi varsa CA-125 düşünülmelidir 6
Doku Tanısı
- Görüntüleme pelvik kitle veya nüks gibi endişe verici bulgular gösteriyorsa, doku tanısı için biyopsi yapılmalıdır 6
- Başlangıç değerlendirmesi negatifse ve kanama devam ediyorsa, kaynak belirsiz kalıyorsa endoskopik değerlendirme düşünülmelidir 6
Önemli Klinik Noktalar
- TAH-BSO geçirmiş hastalarda yeni semptomlar (vajinal kanama, pelvik kitle, karın distansiyonu) ortaya çıkarsa, primer peritoneal karsinoma, endometriozisten malign transformasyon veya geç nüks mutlaka ekarte edilmelidir 1, 2
- Hormon replasman tedavisi alan hastalarda, özellikle endometriozis öyküsü varsa, malign transformasyon riski artabilir 2
- Semptomlar devam ederse 4-6 hafta içinde görüntüleme tekrarlanmalıdır 6