Metastazlarla Giden Kanserin Yönetimi
Metastatik kanser yönetiminde birincil yaklaşım, multidisipliner ekip tarafından yönlendirilen sistemik tedavi ile lokal tedavilerin (cerrahi, radyoterapi, ablasyon) kombinasyonudur; oligometastatik hastalıkta (≤5 lezyon) lokal ablasyon uzun süreli remisyon potansiyeli sunarken, yaygın metastatik hastalıkta palyatif sistemik tedavi ve semptom kontrolü önceliklidir. 1, 2
Temel Yönetim Algoritması
İlk Değerlendirme ve Tanı
Tüm metastatik kanser hastaları tedavi kararı öncesi mutlaka multidisipliner tümör kurulunda tartışılmalıdır - bu yaklaşım mortalite ve morbiditeyi azaltmak için kritiktir 3, 1, 2
Metastatik hastalığın biyopsi ile doğrulanması gereklidir (mümkün olduğunda) 1
Tam görüntüleme evrelemesi yapılmalı, tercihen PET-BT ile 1
Hastalık dinamiklerini değerlendirmek için tüm görüntüleme geçmişi gözden geçirilmelidir 1
Oligometastatik Hastalık (≤5 Lezyon) - Küratif Potansiyel
Bu hasta grubu en iyi prognostik sonuçları gösterir ve agresif lokal tedaviden en çok fayda görür. 1
Oligometastatik hastalıkta multimodalite tedavi (lokal + sistemik) kombinasyonu uygulanmalıdır - bu yaklaşım uzun süreli remisyon ve sağkalım avantajı potansiyeli sunar 1
Lokal ablasyon öncesi sistemik tedavi ile tümör yanıtı 3-6 ay boyunca belgelenmelidir 1
Lokal tedavi seçenekleri şunlardır:
Kritik uyarı: Hastalar, tüm metastatik lezyonlara lokal ablatif tedavinin genel sağkalım faydasının henüz kanıtlanmadığı konusunda tedavi öncesi bilgilendirilmelidir 1
Yaygın Metastatik Hastalık - Palyatif Yaklaşım
Bu hasta grubunda amaç yaşam kalitesini koruyarak yaşam süresini uzatmaktır; küratif tedavi mümkün değildir. 2
Sistemik tedavi seçimi tümör özelliklerine göre yapılmalıdır: 1, 2
- Hormon reseptör pozitif: Endokrin tedavi ± CDK4/6 inhibitörleri
- HER2 pozitif: Anti-HER2 tedavi
- BRCA mutasyonu: PARP inhibitörleri
- Triple-negatif: İmmünoterapi kombinasyonları (PD-L1 pozitifse)
Sistemik tedavi yanıtı 3-6 ay sürdürüldükten sonra, stabil hastalıkta metastaz-yönelimli tedavi (MDT) eklenebilir 1
Bölgeye Özgü Yönetim
Kemik Metastazları
Tüm kemik metastazlı hastalara semptom olsun veya olmasın kemik modifiye edici ajanlar (zoledronat veya denosumab) başlanmalıdır 1, 2
Komplike olmayan kemik metastazlarında tek 8-Gy radyoterapi fraksiyonu, fraksiyonlu şemalara eşdeğerdir 1
Uzun kemiklerde veya vertebralarda önemli lezyonlar için ortopedik değerlendirme gereklidir 1
Beyin Metastazları (Oligoprogresif Hastalık)
Ekstrakraniyal hastalık stabil ancak SSS progresyonu varsa: Mevcut sistemik tedaviyi sürdürün ve SSS lezyonlarına lokal tedavi (stereotaktik radyoterapi) ekleyin 1
HER2+ hastalıkta trastuzumab-pertuzumab ile ikinci veya üçüncü intrakraniyal progresyonda: Tucatinib/trastuzumab/kapesitabin veya trastuzumab deruxtecan'a geçin 1
Primer Tümör Yönetimi
- Asemptomatik evre IV hastalıkta intakt primer tümörün lokorejyonel tedavisi genel sağkalım faydasına yol AÇMAZ ve rutin olarak önerilmez 1
Proaktif Yönetim İlkeleri
Mevcut klinik pratikte metastatik kanser yönetimi genellikle reaktiftir (semptomlara yanıt verir); oysa optimal yaklaşım proaktif olmalıdır. 3
- Proaktif yönetim şunları içermelidir: 3
- Hızlı ve doğru tanı
- Ağrının ve nörolojik defisitlerin önlenmesi
- Hasta perspektifinin karar sürecine dahil edilmesi
- Spinal instabilite, deformite, nörolojik prognoz ve yaşam beklentisine göre tedavi seçimi
Spinal Metastazlarda Acil Durum Yönetimi
Spinal metastazlar sırt ağrısı, spinal instabilite, patolojik kırıklar ve deformiteye yol açabilir 3
Epidural büyüme veya vertebral kollaps, omurilik veya sinir kökü kompresyonuna bağlı radyküler ağrı ve nörolojik defisitlere neden olabilir - bu durum yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiler 3
Metastatik epidural spinal kord kompresyonu (MESCC) acil multidisipliner yaklaşım gerektirir 3
Takip ve Destek
Klinik muayene ve semptom değerlendirmesi: İlk 3 yıl 3-6 ayda bir, sonrasında 6-12 ayda bir 2
Rutin görüntüleme ve laboratuvar testleri surveyans için önerilmez - erken tespit veya sağkalım faydasına dair kanıt yoktur 2
Uzman palyatif bakım konsültasyonu dirençli semptomlar veya kompleks psikososyal sorunlar için sağlanmalıdır 4
Psikososyal destek hasta ve aile için metastatik hastalık tanısından itibaren rutin olmalıdır 4
Önemli Kliniksel Tuzaklar
Yaş tek başına tedaviyi önlemek veya önermek için belirleyici olmamalıdır - komorbidite ve hasta tercihleri paylaşılan karar verme ile değerlendirilmelidir 2
Hastalar klinik çalışmalara katılmaya teşvik edilmeli, her tedavi hattında kayıt önceliklendirilmelidir 2
Genç premenopozal hastalarda sistemik tedavi başlamadan önce fertilite konuları ve koruma teknikleri tartışılmalıdır 2