Kans op Succes met een Tweede SSRI na Falen van de Eerste
Ongeveer 1 op de 4 patiënten (25%) wordt symptoomvrij na overschakelen naar een tweede SSRI wanneer de eerste niet heeft gewerkt, waarbij er geen verschil is tussen verschillende SSRI's onderling. 1
Bewijs uit de STAR*D Studie
De beste en meest recente evidence komt uit de grote STAR*D studie, die specifiek keek naar wat er gebeurt na het falen van een eerste SSRI (citalopram):
- 21% bereikte remissie (volledig symptoomvrij) na overschakelen naar een tweede antidepressivum 2
- 9% had respons zonder remissie (verbetering maar niet symptoomvrij) 2
- 58% had geen klinisch betekenisvolle verbetering 2
- In totaal dus ongeveer 30% respons (remissie + respons zonder remissie) 2
Belangrijke Nuances en Timing
De helft van alle responsen en twee derde van alle remissies traden pas op na 6 weken behandeling, wat betekent dat geduld essentieel is. 2
- 33% van alle responsen trad pas op na ≥9 weken behandeling 2
- Een behandelduur van 12 weken lijkt noodzakelijk om zoveel mogelijk responders te identificeren 2
- Patiënten met minstens 20% vermindering van symptomen rond week 2 hadden 6 keer meer kans op uiteindelijke respons of remissie 2
Geen Verschil Tussen Verschillende SSRI's
De American College of Physicians richtlijn bevestigt dat er geen klinisch significant verschil bestaat tussen verschillende SSRI's onderling wat betreft werkzaamheid: 1
- Bupropion, sertraline en venlafaxine hadden vergelijkbare uitkomsten in de STAR*D studie 1
- Individuele studies toonden geen significante verschillen tussen SSRI's onderling 1
- Keuze moet daarom gebaseerd worden op bijwerkingenprofiel, kosten en patiëntvoorkeur 1
Praktische Implicaties
Wees realistisch in verwachtingen: meer dan de helft van de patiënten zal geen betekenisvolle verbetering ervaren met een tweede SSRI. 2
- Overweeg daarom vroeg in het behandeltraject om cognitieve gedragstherapie (CGT) toe te voegen, aangezien dit grotere effectgroottes laat zien dan medicatie-augmentatie alleen 3, 4
- Voor behandelresistente depressie: ongeveer 38% behaalt geen respons en 54% behaalt geen remissie na 6-12 weken behandeling met tweedegeneratie antidepressiva 1
Valkuilen om te Vermijden
- Verklaar geen falen voor 8-12 weken op maximaal getolereerde dosis - voortijdig switchen is een veelgemaakte fout 4
- Gebruik geen depressie-doseringen voor OCD indien dat de indicatie is - dit is ontoereikend en leidt tot behandelfalen 4
- Let op vroege respons rond week 2 als prognostische indicator voor uiteindelijk succes 2