Doesn't Risperidon (Risperidone) work for 50% of patients with Obsessive-Compulsive Disorder (OCD), especially for a 30-year-old patient with anxiety and OCD who has shown a significant reduction in symptoms with citalopram (Citalopram) but is now experiencing increased symptoms due to a traumatic event?

Risperidon bij OCD: Effectiviteit en Klinische Toepassing

Ja, risperidon werkt bij ongeveer 50% van de patiënten met SSRI-resistente OCD, maar dit betekent specifiek dat de helft van de patiënten die niet reageren op SSRI-monotherapie een klinisch betekenisvolle verbetering laat zien wanneer risperidon wordt toegevoegd aan hun bestaande SSRI-behandeling. 1, 2

Bewijs voor 50% Responspercentage

De 50%-respons komt uit de hoogste kwaliteit gecontroleerde trial:

• Een dubbelblinde, placebogecontroleerde studie toonde aan dat 9 van de 18 patiënten (50%) die risperidon-augmentatie kregen reageerden, vergeleken met 0 van de 15 patiënten in de placebogroep (P<0.005). 2
• De gemiddelde dagelijkse dosis was 2 ± 0,7 mg/dag, met significante verbetering in OCD-symptomen (P<0.001), depressieve symptomen (P<0.001) en angst (P=0.003). 2
• Risperidon en aripiprazol hebben de sterkste evidence voor SSRI-resistente OCD volgens het American College of Psychiatry. 3, 1

Kritische Context: Wat "50% Respons" Werkelijk Betekent

Het is cruciaal om te begrijpen dat slechts ongeveer een derde van alle SSRI-resistente OCD-patiënten een klinisch betekenisvolle respons bereikt met antipsychotische augmentatie in het algemeen. 3, 1 Dit betekent dat:

• De 50%-respons specifiek geldt voor gecontroleerde trial-omstandigheden met geselecteerde patiënten. 2
• In de praktijk kunnen de resultaten variëren afhankelijk van comorbiditeit, symptoomsubtypen en eerdere behandelgeschiedenis. 4
• Realistische verwachtingen moeten worden gesteld met patiënten voordat augmentatie wordt gestart. 1

Toepassing bij Deze 30-Jarige Patiënt

Voor deze specifieke patiënt met angst en OCD die eerder goed reageerde op citalopram maar nu verhoogde symptomen heeft na een traumatische gebeurtenis:

Eerst moet worden vastgesteld of dit een echte behandelingsresistentie is of een tijdelijke exacerbatie door het trauma:

• Citalopram moet minimaal 8-12 weken op maximale gedoseerde dosis (40-60 mg/dag) zijn geprobeerd voordat behandelingsresistentie wordt vastgesteld. 3, 1
• Als de patiënt eerder wél goed reageerde op citalopram, overweeg eerst dosisoptimalisatie of herintroductie voordat augmentatie wordt overwogen. 3

Cognitieve gedragstherapie (CGT) met Exposure and Response Prevention (ERP) heeft grotere effectgroottes dan antipsychotische augmentatie alleen en moet worden geïmplementeerd als dit nog niet is gebeurd. 3, 1, 5

Praktische Implementatie van Risperidon-Augmentatie

Als risperidon-augmentatie wordt overwogen:

• Start met lage dosis (0,5-1 mg/dag) en titreer op tot gemiddeld 2-3 mg/dag over 2-3 weken. 6, 4, 2
• Patiënten met gruwelijke mentale beelden reageren het sterkst en snelst, vaak binnen enkele dagen. 4
• Patiënten met comorbide psychotische stoornissen verbeteren geleidelijk over 2-3 weken. 4
• Patiënten met comorbide ticstoornissen hebben de slechtste responspercentages en hoogste kans op acathisie. 4

Verplichte Monitoring en Bijwerkingen

Verplichte monitoring omvat gewicht, bloedglucose en lipidenprofiel bij baseline en regelmatig tijdens de behandeling. 1, 5

Bijwerkingen die gerapporteerd zijn:

• Milde, voorbijgaande sedatie (meest voorkomend). 2
• Acathisie (24% stopte behandeling in één studie). 4
• Verhoogde eetlust, posturale hypotensie, tremor (mild en goed getolereerd). 6
• Extrapiramidale symptomen moeten worden gemonitord, vooral bij hogere doses. 5

Behandelingsduur en Alternatieven

• Succesvolle augmentatie moet worden voortgezet gedurende 12-24 maanden na het bereiken van remissie vanwege hoge terugvalpercentages na stopzetting. 3, 1
• Als risperidon-augmentatie faalt, overweeg N-acetylcysteïne (sterkste evidence onder glutamaterge middelen), memantine, of deep repetitieve transcraniële magnetische stimulatie (rTMS, FDA-goedgekeurd). 3, 1
• Aripiprazol is een gelijkwaardige eerstelijnsoptie met lagere metabole bijwerkingen. 1, 5

Belangrijke Valkuilen

• Combineer citalopram NOOIT met clomipramine vanwege gevaarlijke geneesmiddelinteracties die leiden tot verhoogde bloedspiegels, risico op convulsies, hartritmestoornissen en serotoninesyndroom. 1
• Monitor voor tekenen van serotoninesyndroom bij het combineren van serotoninerge medicaties: agitatie, verwarring, snelle hartslag, verwijde pupillen, spierstijfheid of hyperthermie. 3, 5