Clarithromycin Kullanımı
Evet, Clarithromycin hastaya verilebilir, ancak sadece belirli endikasyonlar için ve birinci seçenek olarak değil. Clarithromycin, solunum yolu enfeksiyonları, Mycobacterium avium complex (MAC) enfeksiyonları ve bazı diğer bakteriyel enfeksiyonlar için etkili bir makrolid antibiyotiktir 1.
Onaylı Kullanım Alanları
Solunum Yolu Enfeksiyonları
- Toplum kökenli pnömoni: Clarithromycin 500 mg günde iki kez 7-14 gün süreyle veya uzatılmış salınımlı formülasyon ile 1000 mg günde bir kez kullanılabilir 2, 1.
- Akut bronşit ve KOAH alevlenmeleri: Clarithromycin, beta-laktam antibiyotiklere alternatif olarak kullanılabilir 1.
- Akut maksiller sinüzit: 14 günlük tedavi önerilir 3.
Mycobacterium Enfeksiyonları
- MAC tedavisi: Clarithromycin 500 mg günde iki kez, ethambutol 15 mg/kg/gün ile kombinasyon halinde önerilir 1.
- Nodüler/bronşektazik MAC hastalığı: Clarithromycin 1000 mg haftada üç kez, rifampin 600 mg ve ethambutol 25 mg/kg ile birlikte kullanılabilir 1.
Lyme Hastalığı
- Erken Lyme hastalığı: Clarithromycin, birinci seçenek antibiyotiklere (doksisiklin, amoksisilin, cefuroxime axetil) intolerans durumunda kullanılabilir 1.
- Yetişkinler için doz: 500 mg günde iki kez, 14-21 gün 1.
- Çocuklar için doz: 7.5 mg/kg günde iki kez (maksimum 500 mg/doz) 1.
- Önemli uyarı: Makrolidler, Lyme hastalığında birinci seçenek tedavi olarak önerilmez çünkü klinik çalışmalarda diğer antimikrobiyallere göre daha az etkili bulunmuştur (E-I) 1.
Kritik Dozaj Hususları
Yaşlı Hastalar
- 50 kg'dan hafif veya 70 yaşından büyük hastalarda, gastrointestinal intolerans riski nedeniyle clarithromycin dozunun 250-500 mg/gün'e düşürülmesi düşünülmelidir 2.
Böbrek Yetmezliği
- Ciddi böbrek yetmezliğinde (CrCl <30 mL/dk) doz %50 oranında azaltılmalıdır 2, 4.
- Ritonavir veya lopinavir-ritonavir ile birlikte kullanımda, CrCl <60 mL/dk ise doz %50, CrCl <30 mL/dk ise %75 azaltılmalıdır 2.
İlaç Etkileşimleri
- Efavirenz ile birlikte kullanımda clarithromycin AUC'si %39, nevirapine ile %35 azalır; tedavi başarısızlığı açısından yakın takip gereklidir 2.
- CYP3A4 ile metabolize edilen ilaçlarla (verapamil, amlodipine, diltiazem, nifedipine) birlikte kullanımda, özellikle yaşlı hastalarda akut böbrek hasarı riski artar 4.
- Kolşisin ile birlikte kullanım kontrendikedir; özellikle yaşlı hastalarda ve böbrek yetmezliği olanlarda ölümcül toksisite bildirilmiştir 4.
Uygulama Detayları
Yemekle Alım
- Uzatılmış salınımlı tablet: Mutlaka yemekle birlikte alınmalıdır; açlıkta alındığında clarithromycin AUC'si yaklaşık %30 azalır 4.
- Normal tablet: Yemekten bağımsız olarak alınabilir 5.
Tedavi Süresi
- Toplum kökenli pnömoni: 7-14 gün 2, 3.
- KOAH alevlenmeleri: 7 gün 3.
- Lyme hastalığı: 14-21 gün 1.
- MAC tedavisi: Uzun süreli tedavi gerektirir, genellikle aylar sürer 1.
Yaygın Yan Etkiler ve Önlemler
Gastrointestinal Yan Etkiler
- En sık görülen yan etkiler metalik tat (%7), ishal (%6) ve bulantıdır (%3) 2, 3.
- Bu yan etkiler doza bağlıdır ve 1000 mg/gün'den yüksek dozlar çoğu yetişkinde kötü tolere edilir 2.
- Bazı hastalarda dozu bölmek (örn. 500 mg günde iki kez) gastrointestinal toleransı artırabilir 1.
Ciddi Yan Etkiler
- Clostridium difficile ilişkili ishal: Tedavi başladıktan 2 ay sonrasına kadar bile gelişebilir; sulu ve kanlı dışkılama durumunda hemen doktora başvurulmalıdır 4.
- QT uzaması ve torsades de pointes: Özellikle yaşlı hastalarda risk artar 4.
- Hepatotoksisite: Ciddi karaciğer yetmezliği olan hastalarda dikkatli kullanılmalıdır 4.
Özel Popülasyonlar
Gebelik
- Clarithromycin gebelikte potansiyel fetal risk taşır; gebelik sırasında kullanımdan kaçınılmalıdır 4.
- Lyme hastalığında gebe hastalar için clarithromycin önerilmez 1.
Emzirme
- Clarithromycin anne sütüne geçer, ancak emzirilen bebek maternal dozun %2'sinden azını alır 4.
- Emzirme sırasında kullanım, annenin klinik ihtiyacı ve bebeğe potansiyel yan etkiler göz önünde bulundurularak değerlendirilmelidir 4.
Pediatrik Kullanım
- 6 aydan küçük çocuklarda güvenlik ve etkinlik belirlenmemiştir 4.
- Uzatılmış salınımlı tablet formülasyonunun pediatrik hastalarda güvenliği ve etkinliği belirlenmemiştir 4.
Antibiyotik Direnci Hususları
- Eritromisine dirençli bakteriyel suşlar genellikle clarithromycin'e de dirençlidir 6.
- Streptococcus pneumoniae ve Staphylococcus aureus'ta makrolid direnci iyi belgelenmiştir ve coğrafi olarak değişkenlik gösterir 2.
- Clarithromycin sadece bakteriyel enfeksiyonları tedavi eder; viral enfeksiyonlarda (örn. soğuk algınlığı) kullanılmamalıdır 4.
- Tedavinin tam süresi tamamlanmalıdır; doz atlamak veya tedaviyi erken kesmek direnç gelişimine yol açabilir 4.