Prednizolon Tedavisi Sırasında Destek Tedavisi
Prednizolon tedavisi alan hastalarda kalsiyum ve D vitamini desteği rutin olarak başlatılmalı, proton pompa inhibitörü (PPI) gastrointestinal koruma için eklenmelidir ve uzun süreli tedavide (≥4 hafta, ≥20 mg/gün) Pneumocystis jirovecii pnömonisi (PCP) profilaksisi düşünülmelidir. 1
Temel Destek Tedavileri
Kemik Sağlığı Koruması
- Kalsiyum 800-1000 mg/gün ve D vitamini 400-800 IU/gün tüm prednizolon tedavisi alan hastalarda başlangıçta başlatılmalıdır 1, 2
- DEXA kemik yoğunluğu taraması prednizolon tedavisine başlamadan önce veya kısa süre sonra yapılmalı ve tedavi devam ederken 1-2 yıllık aralıklarla tekrarlanmalıdır 1
- Osteopeni veya osteoporoz saptanan hastalarda bifosfonat tedavisi başlatılmalıdır 1
- 65 yaş üstü hastalarda ve kırılganlık kırığı öyküsü olanlarda profilaktik bifosfonat tedavisi önerilmektedir 1
Gastrointestinal Koruma
- Grade 2-4 pnömoni nedeniyle steroid alan tüm hastalarda PPI tedavisi gastrointestinal profilaksi için başlatılmalıdır 1
- Uzun süreli steroid kullanımında gastrik koruma için PPI tedavisi düşünülmelidir 1
Enfeksiyon Profilaksisi
Pneumocystis Jirovecii Pnömonisi (PCP)
- ≥4 hafta süreyle ≥20 mg metilprednizolon veya eşdeğeri alan hastalarda PCP profilaksisi düşünülmelidir 1
- Siklofosfamid ve kortikosteroid kombinasyon tedavisinde PCP profilaksisi, prednizolon eşdeğer dozu ≤5 mg/gün'e düşene kadar devam etmelidir 3
- Günlük ≥30 mg prednizolon eşdeğer doz (PEQ) ile >4 hafta veya ≥15 ila <30 mg PEQ ile ≥8 hafta sürekli veya aralıklı tedavi alan hastalarda profilaksi endikedir 3
Diğer Enfeksiyon Taramaları
- Yüksek doz kortikosteroid (>30 mg PEQ) başlanacak hastalarda tüberküloz taraması yapılmalıdır 1, 3
- Hepatit B taraması ve gerekirse profilaksi düşünülmelidir 3
- Strongyloides stercoralis taraması endemik bölgelerde önerilir 3
- Anti-TNF tedavisi düşünülen hastalarda T-spot testi ile tüberküloz ekarte edilmelidir 1
Metabolik İzlem ve Yönetim
Kan Şekeri Kontrolü
- Hasta eğitimi diyet ve yaşam tarzı modifikasyonu ile kan şekeri testi konusunda verilmelidir 1
- Diyabet gelişimi açısından düzenli kan şekeri monitörizasyonu yapılmalıdır 1
Laboratuvar Monitörizasyonu
- Kombinasyon tedavisinde (prednizolon + azatioprin) ilk 4 hafta haftalık karaciğer testleri, kan şekeri ve kan sayımı yapılmalıdır 1
- Yanıta bağlı olarak 1-3 aylık aralıklarla takip edilmelidir 1
Aşılama
- Hepatit A ve hepatit B enfeksiyonuna karşı bağışıklık durumu sorgulanmalı ve duyarlı hastalara mümkün olan en kısa sürede aşılama önerilmelidir 1
- Yaşa uygun aşı takviyesine uyum tüm hastalarda uygun olacaktır 3
Göz Sağlığı
- Prednizolon tedavisinin 12. ayından sonra glokom ve katarakt taraması düşünülmelidir 1
Özel Durumlar
Uzun Süreli Tedavi (>3 Hafta)
- >7.5 mg/gün prednizolon eşdeğeri >3 hafta alan hastalarda hipotalamo-hipofizer-adrenal (HPA) aks süpresyonu beklenmelidir 4
- Stres dozu protokolleri konusunda hasta eğitimi verilmelidir: ateş, enfeksiyon, cerrahi veya travma sırasında 10-20 mg hidrokortizon eşdeğerine çıkılmalıdır 4
Adrenal Yetmezlik Belirtileri
- Şiddetli yorgunluk, güçsüzlük, hipotansiyon, bulantı/kusma ve konfüzyon gibi adrenal kriz uyarı belirtileri acil stres dozu steroid gerektirir 4
- Adrenal yetmezlik riski steroidlerin tamamen kesilmesinden sonra 6-12 ay devam edebilir 4
Tedavi Kesilmesi
- Uzun süreli tedaviden sonra ilaç kesilecekse, ani değil kademeli olarak kesilmesi önerilir 5
- Sabah 8'deki kortizol düzeyi sürekli olarak >10-15 mcg/dL olduğunda prednizolon kesilmesi düşünülebilir 4
Yan Etki Yönetimi
- Düzenli kan basıncı, kan şekeri ve kilo takibi yapılmalıdır 6
- Yüz şişliği, hipertansiyon, hiperglisemi gibi steroid fazlalığı belirtileri açısından monitörizasyon önerilir 6
- Azatioprin ile kombinasyon tedavisi, tek başına prednizolon ile karşılaştırıldığında steroid ilişkili yan etkileri %44'ten %10'a düşürür 7