What are the appropriate immunosuppressive (immunosuppressive) agent options for a patient with hepatitis C (HCV)-related liver cirrhosis?

Medical Advisory BoardAll articles are reviewed for accuracy by our Medical Advisory Board
Educational purpose only • Exercise caution as content is pending human review
Article Review Status
Submitted
Under Review
Approved

Last updated: January 23, 2026 • View editorial policy

Personalize

Help us tailor your experience

Which best describes you? Your choice helps us use language that's most understandable for you.

İmmunsupresif Seçimi: Hepatit C'ye Bağlı Karaciğer Sirozu Olan Hastalarda

Hepatit C'ye bağlı karaciğer sirozu olan hastalarda, özellikle karaciğer nakli sonrası, sofosbuvir bazlı direkt etkili antiviral (DAA) tedavileri ile birlikte kullanılabilecek en uygun immunsupresif ajanlar takrolimus veya siklosporin monoterapisidir, çünkü bu ajanlar immunsupresif ilaç doz ayarlaması gerektirmeden kullanılabilir. 1

Karaciğer Nakli Öncesi Dönem

İmmunsupresyon Stratejisi

  • Hepatit C ile ilişkili siroz nedeniyle karaciğer nakli bekleyen hastalarda, aşırı immunsupresyondan kaçınılması kritik öneme sahiptir 1
  • Steroid bolus uygulamalarından ve tam dozda üçlü veya dörtlü rejimlerden kaçınılmalıdır 1
  • MELD skoru <18-20 olan dekompanse (Child-Pugh B veya C) sirozlu hastalarda, nakil öncesi antiviral tedavi başlatılmalıdır 1

Karaciğer Nakli Sonrası Dönem

Birinci Seçenek: Takrolimus

  • Takrolimus monoterapisi, HCV enfeksiyonu olan karaciğer nakli alıcılarında uygulanabilir bir immunsupresif stratejidir 2
  • Sofosbuvir/ledipasvir veya sofosbuvir/daklatasvir kombinasyonları ile birlikte kullanıldığında immunsupresif ilaç doz ayarlaması gerekmez (everolimus olası istisnası ile) 1
  • Takrolimus monoterapisi alan hastalarda, üçlü tedavi alan hastalara kıyasla daha az histolojik rejeksiyon görülmüştür (%70'e karşı %86) 2
  • Önemli uyarı: DAA tedavisi sırasında takrolimus plazma konsantrasyonları düşebilir, çünkü HCV enfeksiyonunun temizlenmesi ile pro-inflamatuar sitokinlerin CYP enzimlerini inhibe edici etkisi ortadan kalkar 3
  • Takrolimus dozunun yakın takip ile ayarlanması gerekebilir 3

İkinci Seçenek: Siklosporin

  • Siklosporin A, özellikle <100 mg/gün dozunda kullanıldığında, glecaprevir/pibrentasvir ile birlikte güvenle kullanılabilir 1
  • Sofosbuvir/velpatasvir kombinasyonu ile immunsupresif doz ayarlaması gerekmez 1
  • Dikkat: Siklosporin, in vitro çalışmalarda HCV replikasyonunu inhibe etse de, in vivo çalışmalarda takrolimus ile karşılaştırıldığında mortalite ve greft kaybı açısından benzer sonuçlar göstermiştir 1

Üçüncü Seçenek: Mikofenolat Mofetil (MMF)

  • MMF monoterapisi, HCV karaciğer nakli alıcılarında fibrozis progresyonunu yavaşlatabilir 4
  • Altı yıllık takipte, MMF grubunda hepatik fibroziste kötüleşme görülmemiştir (2.5 ± 1.5'e karşı 2.9 ± 1.7 Ishak Ünitesi, P = 0.5) 4
  • Yıllık fibrozis progresyon hızı, CNI grubuna kıyasla anlamlı derecede daha iyidir (0.03 ± 0.31'e karşı 0.32 ± 0.35, P = 0.03) 4
  • MMF içeren protokoller, orta vadede rekürren hepatit C'nin şiddetini etkilemez 1

Kaçınılması Gereken İmmunsupresif Ajanlar

Protease İnhibitörleri İçeren Rejimler

  • Ritonavir ile güçlendirilmiş paritaprevir, ombitasvir ve dasabuvir kombinasyonu, takrolimus veya siklosporin ile önemli ilaç etkileşimleri gösterir ve doz ayarlaması gerektirir 1
  • Glecaprevir/pibrentasvir, dekompanse sirozlu hastalarda kontrendikedir 1
  • Grazoprevir/elbasvir, siklosporin ile kontrendikedir ve diğer immunsupresanlarla doz ayarlaması gerektirir 1

Everolimus

  • Sofosbuvir bazlı rejimlerle birlikte kullanıldığında doz ayarlaması gerekebilir 1
  • Ritonavir içeren kombinasyonlarla birlikte kullanılmamalıdır 1

Antiviral Tedavi ile Birlikte İmmunsupresyon Yönetimi

Kompanse Siroz veya Siroz Olmayan Nakil Sonrası Rekürrens

  • Sofosbuvir/velpatasvir 12 hafta (immunsupresif doz ayarlaması gerekmez) VEYA 1
  • Glecaprevir/pibrentasvir 12 hafta (immunsupresif ilaç düzeylerinin monitörizasyonu ve gerektiğinde ayarlama ile) 1

Dekompanse Siroz ile Nakil Sonrası Rekürrens

  • Sofosbuvir/velpatasvir + ağırlığa göre ribavirin (1000 veya 1200 mg, <75 kg veya >75 kg) 12 hafta 1
  • Ribavirin 600 mg/gün ile başlanabilir ve toleransa göre ayarlanabilir 1
  • Ribavirin kontrendikasyonu veya kötü tolerans durumunda: sofosbuvir/velpatasvir 24 hafta ribavirin olmadan 1

Kritik Dikkat Noktaları

Monitörizasyon

  • Nakil sonrası ilk 3 ay içinde tedaviye başlanmalıdır, çünkü SVR12 oranları ileri evre nakil sonrası karaciğer hastalığında azalır 1
  • Fibrözan kolestatatik hepatit veya nakil sonrası 1 yıl içinde orta-ileri fibrozis veya portal hipertansiyon varlığı acil antiviral tedavi gerektirir 1
  • DAA tedavisi sırasında immunsupresif ilaç düzeylerinin yakın takibi gereklidir 3
  • Böbrek fonksiyonları yakından izlenmelidir, çünkü dekompanse sirozlu hastalarda sıklıkla eşlik eden böbrek yetmezliği vardır 5

Steroid Kullanımı

  • Prednison/prednizolon <10 mg/gün dozunda tolere edilebilir 1
  • Steroidsiz rejimler, orta vadede rekürren hepatit C'nin şiddetini etkilemez 1
  • Steroid bolus uygulamalarından kaçınılmalıdır 1

Azatioprin

  • Azatioprin, potansiyel antiviral etkiye sahip olabilir 1
  • Azatioprin içeren çalışmalarda genellikle daha iyi sonuçlar elde edilmiştir 1
  • Azatioprin ile üçlü tedavi, fibrozis veya portal hipertansiyon gelişme olasılığını azaltabilir 1

References

1
Guideline

Guideline Directed Topic Overview

Dr.Oracle Medical Advisory Board & Editors, 2025

5
Guideline

Meropenem Use in Decompensated Alcoholic Liver Disease

Praxis Medical Insights: Practical Summaries of Clinical Guidelines, 2025

Related Questions

What is the first line of treatment for patients with tacrolimus-induced cirrhosis?
What are the primary concerns and treatment options for a patient with Hepatitis C (HCV) to prevent complications such as chronic liver disease, cirrhosis, liver failure, and hepatocellular carcinoma?
What is the primary treatment goal for patients with hepatitis versus cirrhosis?
What are the signs and management options for a patient with Hepatitis C (HCV) related Chronic Liver Disease (CLD) and portal hypertension?
What is the recommended treatment regimen for a patient with hepatitis C to achieve Sustained Virologic Response (SVR)?
What is the recommended dose of azithromycin (macrolide antibiotic) for a patient with strep throat?
What are the causes and treatment options for dizziness in a pediatric patient?
What is the recommended dose of systemic steroid therapy, such as prednisone, for an adult patient with severe contact dermatitis involving more than 20% of the body surface area?
Can C-Reactive Protein (CRP) levels rise in patients with thyrotoxicosis?
Should a 16-year-old patient with hypercholesterolemia (elevated total cholesterol level of 181) be started on a statin (HMG-CoA reductase inhibitor)?
What is the management plan for a patient with a displaced posterior 4th rib fracture?

Professional Medical Disclaimer

This information is intended for healthcare professionals. Any medical decision-making should rely on clinical judgment and independently verified information. The content provided herein does not replace professional discretion and should be considered supplementary to established clinical guidelines. Healthcare providers should verify all information against primary literature and current practice standards before application in patient care. Dr.Oracle assumes no liability for clinical decisions based on this content.

Have a follow-up question?

Our Medical A.I. is used by practicing medical doctors at top research institutions around the world. Ask any follow up question and get world-class guideline-backed answers instantly.

Ask Question