Su Çiçeği Virusu ile Temaslı Biri Asiklovir Tedavisi Alabilir mi?
Evet, su çiçeği virusu (varicella-zoster virus) ile temaslı olan kişiler, özellikle immünsüprese hastalar ve yüksek riskli gruplar, temas sonrası profilaksi olarak asiklovir tedavisi alabilir, ancak bu tedavi öncelikli seçenek değildir.
Temas Sonrası Profilakside Öncelik Sırası
Birinci Basamak: İmmünglobulin Tedavisi
- Varicella-zoster immünglobulin (VZIG), yüksek riskli hastalarda temastan sonraki 96 saat içinde uygulanması gereken birinci seçenek profilaksi yöntemidir 1, 2
- VZIG, immünsüprese hastalar, gebe kadınlar, yenidoğanlar ve VZV'ye duyarlı kişiler için önerilir 1, 2
- İmmünglobulin tedavisi, temastan sonraki 96 saat içinde uygulanmalıdır 1, 2
İkinci Basamak: Asiklovir Profilaksisi
- Eğer immünglobulin mevcut değilse veya temastan sonra 96 saatten fazla zaman geçmişse, 7 günlük oral asiklovir tedavisi, temastan 7-10 gün sonra başlatılabilir 1, 2
- İmmünsüprese hastalarda, özellikle immün modifiye tedavi alan inflamatuar barsak hastalığı olan kişilerde, temas sonrası asiklovir profilaksisi önerilir 1
- Asiklovir dozu: 20 mg/kg vücut ağırlığı (maksimum 800 mg) dozunda günde 4 kez, 5-7 gün süreyle 1, 2
Yüksek Riskli Gruplar İçin Özel Durumlar
İmmünsüprese Hastalar
- Allojenik kök hücre nakli alıcıları, kronik GvHD hastaları veya immünsüpresif tedavi alanlar için pasif immünizasyon (1 mL/kg VZIG) önerilir 1
- Bu hastalarda uzun süreli asiklovir profilaksisi (>30 gün) düşünülmelidir 1
- Biyolojik tedavi alan hastalar, aktif su çiçeği veya zona ile temastan kaçınmalı ve temas durumunda temas sonrası profilaksi için rehberlik almalıdır 1
Böbrek Nakli Alıcıları
- VZV'ye duyarlı böbrek nakli alıcıları, aktif varicella-zoster enfeksiyonu olan kişilerle temastan sonra önleyici tedavi almalıdır 1
- VZIG (veya intravenöz immünglobulin) temastan sonraki 96 saat içinde uygulanmalıdır 1
- İmmünglobulin mevcut değilse veya 96 saatten fazla zaman geçmişse, varicella temasından 7-10 gün sonra başlayan 7 günlük oral asiklovir tedavisi önerilir 1
HIV Enfeksiyonu Olan Hastalar
- VZV'ye duyarlı HIV enfeksiyonu olan kişiler için temastan sonraki 96 saat içinde VZIG önerilir 1, 2
- VZV'ye duyarlı, HIV enfeksiyonu olan gebe kadınlar için de aynı öneri geçerlidir 1, 2
Önemli Kısıtlamalar ve Uyarılar
Asiklovir Profilaksisinin Sınırlamaları
- Asiklovir profilaksisi, varicella bulaşmasını azaltmaz veya okuldan devamsızlık süresini kısaltmaz 2
- Sağlıklı bireyler için aşılama, asiklovir profilaksisine tercih edilir 2
- Asiklovir tedavisi, döküntü başlangıcından sonraki 24 saat içinde başlatılırsa klinik hastalığın süresini ve şiddetini azaltmada etkilidir 2, 3
Tedavi Zamanlaması Kritiktir
- İmmünglobulin tedavisi için 96 saatlik pencere kritik öneme sahiptir 1, 2
- Asiklovir profilaksisi, temastan 7-10 gün sonra başlatılmalıdır (kuluçka dönemini hedefler) 1, 2
- Tedavi, belirti veya bulgular ortaya çıktıktan sonra 24 saat içinde başlatılırsa en etkilidir 2, 3, 4
Pratik Uygulama Algoritması
- Temas riskini değerlendirin: Yüz yüze temas süresi >5 dakika veya aynı kapalı alanda uzun süreli temas 5
- Hasta risk kategorisini belirleyin: İmmünsüprese, gebe, yenidoğan veya sağlıklı birey 1, 2
- Temastan sonra geçen süreyi hesaplayın: <96 saat vs >96 saat 1, 2
- Yüksek riskli hastalar için (<96 saat): VZIG uygulayın 1, 2
- Yüksek riskli hastalar için (>96 saat veya VZIG mevcut değil): Temastan 7-10 gün sonra 7 günlük asiklovir başlatın 1, 2
- Sağlıklı bireyler için: Aşılama düşünün (temas sonrası aşılama etkili olabilir) 2
Yaygın Tuzaklar
- İmmünsüprese hastalarda VZIG yerine asikloviri birinci seçenek olarak kullanmak 1, 2
- Asiklovir profilaksisini temastan hemen sonra başlatmak (7-10 gün beklemek gerekir) 1, 2
- Sağlıklı çocuklarda rutin asiklovir profilaksisi uygulamak (endike değildir) 2, 3
- 96 saatlik VZIG penceresini kaçırmak 1, 2
- İmmünsüprese hastalarda lokalize zona temasının düşük riskli olduğunu varsaymak (bu hastalar yüksek risklidir) 1, 5