Gebelikte Seftriakson Kullanımı ve Kern İkterus Riski
Seftriakson gebelikte güvenle kullanılabilir, ancak yenidoğanda kern ikterus riski nedeniyle hiperbilirübinemik yenidoğanlarda ve prematüre bebeklerde kesinlikle kontrendikedir.
Gebelikte Seftriakson Güvenliği
Seftriakson gebelik sırasında kullanım için kabul edilmiş bir antibiyotiktir:
- American Academy of Family Physicians ve Centers for Disease Control and Prevention, gebelerde Salmonella gastroenteriti tedavisi için seftriaksonu önermektedir 1
- Penisilin alerjisi olan gebelerde sifiliz tedavisi için alternatif olarak önerilmektedir 1
- Gebelikte Salmonella enfeksiyonları için uygun antibiyotik seçenekleri arasında ampisilin, sefotaksim, seftriakson ve TMP-SMZ bulunmaktadır 1
- Farmakokinetik çalışmalar, gebeliğin üçüncü trimesterinde seftriakson dozaj ayarlamasının gerekli olmadığını göstermiştir 2
Yenidoğanda Kern İkterus Riski - Kritik Kontrendikasyonlar
Seftriakson, bilirubin metabolizması nedeniyle belirli yenidoğan popülasyonlarında mutlak kontrendikedir:
FDA Onaylı Kontrendikasyonlar
- Hiperbilirübinemik yenidoğanlar seftriakson ile tedavi edilmemelidir 3
- Prematüre yenidoğanlar (postmenstrüel yaş 41 haftaya kadar) için kontrendikedir 3
- ≤28 günlük yenidoğanlar, kalsiyum içeren IV solüsyonlar gerektiriyorsa kontrendikedir 3
- Seftriakson, bilirubini serum albüminine bağlanma yerinden yerinden edebilir ve bu hastalarda bilirubin ensefalopati (kern ikterus) riskine yol açabilir 3
Mekanizma
Seftriakson, yüksek protein bağlanma özelliği nedeniyle bilirubini albüminden yerinden edebilir. Hiperbilirübinemik yenidoğanlarda bu durum, serbest bilirubin düzeylerinin artmasına ve beyin dokusuna geçişine neden olarak kern ikterus gelişimine yol açabilir 3.
Yenidoğanlarda Güvenli Kullanım Koşulları
Eğer yenidoğanda seftriakson kullanımı gerekiyorsa:
- Yenidoğanlarda IV dozlar, bilirubin ensefalopati riskini azaltmak için 60 dakika boyunca verilmelidir 3
- Hiperbilirübinemi olmayan, term bebeklerde kullanım mümkündür 4
- Postnatal yaş ≤7 gün olan yenidoğanlarda doz: 50 mg/kg/gün, 24 saatte bir 4
- Postnatal yaş >7 gün ve >2000 g olan yenidoğanlarda: 50-75 mg/kg/gün 4
Diğer Antibiyotiklerle Karşılaştırma - Kern İkterus Riski
Gebelikte kullanılan diğer antibiyotiklerin kern ikterus riski açısından değerlendirilmesi:
- Kotrimoksazol (trimetoprim/sülfametoksazol), kern ikterus riski nedeniyle gebelikte kaçınılması önerilen bir antibiyotiktir 5
- Sülfametoksazol, yenidoğanlarda kern ikterusa neden olabilir ve gebelik kategorisi C'dir 5
- Doğuma yakın maternal sülfa tedavisi kullanılırsa, yenidoğan bakım sağlayıcıları bilgilendirilmelidir çünkü yenidoğanda hiperbilirübinemi ve kern ikterus için teorik artmış risk vardır 5
Pratik Öneriler
Gebelikte seftriakson kullanımı için algoritma:
- Gebelik sırasında: Seftriakson güvenle kullanılabilir - maternal enfeksiyonlar için standart dozlarda 1, 2
- Doğum sonrası değerlendirme: Yenidoğanda bilirubin düzeylerini kontrol edin
- Hiperbilirübinemi varsa: Seftriakson kesinlikle kullanmayın 3
- Prematüre bebek ise: Postmenstrüel yaş 41 haftaya kadar seftriakson kontrendikedir 3
- Term, normobilirübinemik bebekte: Gerekirse kullanılabilir, ancak 60 dakikalık infüzyon ile 3
Yaygın Tuzaklar
- Maternal seftriakson kullanımının yenidoğanda otomatik olarak kern ikterusa yol açacağını düşünmek yanlıştır - risk yenidoğanda hiperbilirübinemi varlığında ortaya çıkar 3
- Gebelikte kullanılan seftriaksonun plasentayı geçtiği ve umbilikal kord kanında maternal plazmadan daha yüksek konsantrasyonlara ulaştığı bilinmektedir 6
- Kalsiyum içeren solüsyonlarla eşzamanlı kullanım riski: Yenidoğanlarda seftriakson-kalsiyum presipitasyonu fatal sonuçlara yol açabilir 3