Gastroenteropankreatik Nöroendokrin Tümörlerin Sınıflaması
Gastroenteropankreatik nöroendokrin tümörler (GEP-NET'ler), WHO 2010 sınıflamasına göre Ki-67 proliferasyon indeksine dayalı olarak üç ana grade'e ayrılır: NET G1 (Ki-67 ≤%2), NET G2 (Ki-67 %3-20) ve NEC G3 (Ki-67 >%20). 1
WHO Histopatolojik Sınıflama
GEP nöroendokrin neoplaziler aşağıdaki kategorilere ayrılır 1:
Proliferasyon İndeksine Göre Derecelendirme
- NET G1 (Grade 1): Ki-67 indeksi ≤%2 1
- NET G2 (Grade 2): Ki-67 indeksi %3-20 1
- NEC G3 (Grade 3): Ki-67 indeksi >%20 1
- MANEC: Mikst adenokarsinom ve nöroendokrin karsinom 1
- Tümör benzeri lezyonlar 1
Önemli uyarı: Ki-67 (MIB-1) için immünohistokimya, WHO sınıflamasına göre tümörü derecelendirmek için zorunludur 1. Hem mitotik figür sayısı (2 mm² başına) hem de Ki-67 indeksi (2000 hücre değerlendirmesi) raporlanmalıdır; bu iki yöntem arasında uyumsuz grade varsa, daha yüksek grade atfedilmelidir 1.
Yeni Gelişmeler: NET G3 Kategorisi
2017 WHO sınıflaması, iyi diferansiye morfolojiye sahip ancak Ki-67 >%20 olan tümörler için yeni bir kategori olan NET G3 tanımlamıştır 2, 3. Bu tümörler, tipik olarak Ki-67 >%50 olan ve platin bazlı kemoterapi gerektiren kötü diferansiye nöroendokrin karsinomlardan (PDNEC) önemli ölçüde daha iyi prognoza sahiptir 2, 4.
Anatomik Yerleşim ve Hormonal Aktiviteye Göre Sınıflama
İntestinal Nöroendokrin Tümörler (Karsinoidler)
GEP-NET'lerin yaklaşık %50'sini oluşturur 1:
- Karsinoid sendromlu (%30): Karaciğer metastazlarından serotonin salınımına bağlı flushing, diyare, endokardiyal fibrozis, wheezing 1
- Karsinoid sendromsuz (%70): Nonspesifik abdominal ağrı 1
Pankreatik Endokrin Tümörler (PET'ler)
GEP-NET'lerin yaklaşık %30'unu oluşturur 1:
- Nonfonksiyone (%45-60): Nonspesifik abdominal ağrı, nadiren sarılık veya kilo kaybı ile prezente olur; kromogranin A ve pankreatik polipeptid (PP) yüksekliği olabilir 1
- Fonksiyone (%40-55): 1
- Zollinger-Ellison sendromu (gastrin salgılayan)
- Hipoglisemi (insülin salgılayan)
- Nekrolitik eritema, hiperglisemi (glukagon salgılayan)
- WDHA sendromu (VIP salgılayan)
- Diyabet, safra taşları, diyare (somatostatin salgılayan)
- Cushing sendromu (CRH, ACTH salgılayan)
- Akromegali (GHRH, GH salgılayan)
TNM Evreleme Sistemi
T (Primer Tümör) 1
- TX: Primer tümör değerlendirilemiyor
- T0: Primer tümör kanıtı yok
- Tis: İn situ tümör/displazi (<0.5 mm)
- T1: Tümör lamina propria veya submukozayı invaze ediyor ve ≤1 cm
- T2: Tümör muskularis propria veya subserozayı invaze ediyor veya >1 cm
- T3: Tümör serozayı penetre ediyor
- T4: Tümör komşu yapıları invaze ediyor
- Not: Multipl tümörler için herhangi bir T'ye (m) ekleyin
N (Bölgesel Lenf Nodları) 1
- NX: Bölgesel lenf nodları değerlendirilemiyor
- N0: Bölgesel lenf nodu metastazı yok
- N1: Bölgesel lenf nodu metastazı var
M (Uzak Metastaz) 1
- MX: Uzak metastazlar değerlendirilemiyor
- M0: Uzak metastaz yok
- M1: Uzak metastaz var
Tanı İçin Zorunlu Patolojik Değerlendirme
Histolojik tanı tüm vakalarda zorunludur ve genellikle cerrahi veya endoskopik biyopsiler ya da ultrasonografi kılavuzluğunda karaciğer biyopsileri ile elde edilir 1, 5.
Gerekli İmmünohistokimyasal Boyamalar
- Kromogranin A ve sinaptofizin: Pan-nöroendokrin belirteçler olarak zorunludur 1, 5
- Ki-67 (MIB-1): Tümör derecelendirmesi için zorunludur 1
- Spesifik hormon boyamaları (serotonin, gastrin, insülin, glukagon): Klinik semptomatolojinin kaynağını doğrulamak için uygulanabilir, ancak hormon üretimi sekresyon olmadan olabileceğinden, tek başına immünohistokimyasal hormon gösterimi fonksiyonelliğin kanıtı değildir 1
Ayırıcı Tanıda Kritik Noktalar
Yüksek grade pankreatik nöroendokrin neoplazilerin morfolojik tanısı, özellikle sınırlı patolojik materyal mevcut olduğunda zorlayıcıdır 4. İyi diferansiye NET G3 ile kötü diferansiye NEC arasında ayrım yapmak için:
- DAXX veya ATRX protein ekspresyonunun kaybı: İyi diferansiye NET'i tanımlar 4
- Anormal p53, Rb, SMAD4 ekspresyonu: Kötü diferansiye NEC'i işaret eder 4
- Hastalığa özgü sağkalım: İyi diferansiye NET için 75 ay, kötü diferansiye NEC için 11 ay 4
Biyokimyasal Belirteçler
- Plazma kromogranin A (pCgA): Genel NET belirteci; ancak kötü diferansiye G3 tümörlerde genellikle normaldir 1, 5
- İdrar 5-hidroksi-indol-asetik asit (5-HIAA): İnce barsak NET'leri (karsinoidler) için önemlidir, pCgA değerlendirmeleri ile birlikte yapılmalıdır 1, 5, 6
- Spesifik hormonlar: Pankreatik NET'ler için klinik semptomlara göre analiz edilmelidir (gastrin, insülin, glukagon, VIP) 1