Citalopram Dosisverhoging en Terugval na 7 Weken
Een 4-daagse terugval ("blip") na 7 weken bij een dosisverhoging van citalopram van 45mg naar 52mg is waarschijnlijk een tijdelijk onttrekkingsverschijnsel veroorzaakt door acute veranderingen in serotonerge neurotransmissie, niet een echte terugval van de onderliggende aandoening.
Mechanisme van Symptomen na Dosisaanpassing
De acute symptomen die binnen enkele dagen na een dosiswijziging optreden, worden veroorzaakt door directe veranderingen in serotonerge neurotransmissie, onafhankelijk van receptoradaptatie 1. Zelfs bij een dosisverhoging (niet alleen bij verlaging) kunnen acute veranderingen in serotoninehuishouding leiden tot tijdelijke symptomen zoals angst en agitatie 1.
Waarom Dit Gebeurt bij Dosisverhoging
- Acute serotonerge fluctuaties: Veranderingen in citalopramdosis, zelfs verhogingen, kunnen binnen 24-48 uur leiden tot onttrekkingsachtige symptomen door acute veranderingen in serotonerge neurotransmissie 1.
- Fysiologische afhankelijkheid: Een periode van 10 dagen op een stabiele dosis is voldoende om fysiologische afhankelijkheid te creëren, vooral bij langdurig SSRI-gebruik 1.
- Korte halfwaardetijd: Citalopram heeft een halfwaardetijd van 33 uur, wat relatief kort is en kan leiden tot snelle symptomen bij dosisveranderingen 2.
Tijdlijn en Differentiaaldiagnose
Onttrekkingssyndroom versus Echte Terugval
Cruciale onderscheiding op basis van timing:
- SSRI-onttrekkingssymptomen beginnen binnen 1 week na dosisverandering en verdwijnen spontaan binnen 1-3 weken 1.
- Echte terugval van de onderliggende psychiatrische aandoening ontwikkelt zich langzamer (na 2-6 weken) en verbetert niet spontaan 1.
Bij deze patiënt:
- Symptomen na 7 weken met een duur van slechts 4 dagen wijzen sterk op een tijdelijke fluctuatie, geen echte terugval 1.
- De meeste onttrekkingssymptomen, inclusief angst, verbeteren geleidelijk over 1-2 weken 1.
Aanbevolen Klinische Aanpak
Directe Monitoring
Observeer de patiënt gedurende 1-2 weken na de symptomen:
- Als symptomen spontaan verbeteren binnen 1-3 weken, bevestigt dit een tijdelijke fluctuatie 1.
- Monitor specifiek op angst, agitatie, duizeligheid, vermoeidheid, hoofdpijn, misselijkheid en prikkelbaarheid—typische SSRI-onttrekkingssymptomen 1.
- Let op serotoninedepletiesymptomen in de eerste 24-48 uur na elke dosisaanpassing 1.
Toekomstige Dosisaanpassingen
Voor verdere dosiswijzigingen:
- Gebruik kleinere stappen (2,5-5 mg per keer) met langere intervallen tussen verlagingen (2-4 weken) 1.
- Vermijd abrupte dosisveranderingen, zelfs bij verhogingen 1.
- Stabiliseer gedurende een periode na elke dosisaanpassing 1.
Veelvoorkomende Valkuilen
Belangrijke waarschuwingen:
- Verwar geen tijdelijke fluctuatie met behandelfalen: Een 4-daagse "blip" na 7 weken is te kort en te vroeg voor echte terugval 1.
- Vermijd overhaaste verdere dosisaanpassingen: Wacht 1-2 weken om te evalueren of het een echte terugval of tijdelijke fluctuatie betreft 1.
- Erken dat zelfs verhogingen symptomen kunnen veroorzaken: Niet alleen dosisverlaging, maar ook verhogingen kunnen acute serotonerge veranderingen veroorzaken 1.
Bijwerkingenprofiel van Citalopram
Algemene bijwerkingen die kunnen optreden bij dosisveranderingen omvatten misselijkheid (21%), diarree (8%), slapeloosheid (15%), slaperigheid (18%) en angst (4%) 3. Deze zijn meestal mild tot matig en verdwijnen vaak spontaan 4.