Kans op effectiviteit van sertraline na een eerste SSRI
De kans dat sertraline effectief zal zijn ligt tussen de 21-25%, ongeacht de effectiviteit van de eerste SSRI, maar een positieve familiegeschiedenis met sertraline kan deze kans verhogen tot mogelijk 30-40%. 1
Bewijs voor SSRI-wisseling na falen eerste behandeling
De STAR*D-studie, de grootste en meest gezaghebbende studie over behandelingsresistente depressie, toonde aan dat slechts 1 op de 4 patiënten (25%) symptoomvrij werd na het wisselen naar een andere SSRI (inclusief sertraline), zonder significant verschil tussen de verschillende SSRI's. 1 Dit geldt ongeacht hoe effectief de eerste SSRI was voordat deze werd gestopt.
De effectiviteit van de eerste SSRI (95% in uw geval) voorspelt niet de effectiviteit van de tweede SSRI. 1 Studies tonen aan dat 38% van de patiënten niet reageert op een eerste SSRI-behandeling en 54% geen remissie bereikt, en bij wisseling naar een tweede SSRI blijft de responsrate beperkt tot ongeveer 21-25%. 1
Rol van familiegeschiedenis
Hoewel er geen directe richtlijnen zijn over de voorspellende waarde van familierespons op SSRI's, suggereert het feit dat een familielid 25 jaar goed reageert op sertraline mogelijk een genetische component in de medicijnrespons. 2 Dit kan de kans op succes enigszins verhogen, maar er zijn geen kwantitatieve gegevens om een exact percentage te geven.
Waarom de eerste SSRI-effectiviteit niet voorspellend is
- Alle tweede-generatie antidepressiva, inclusief verschillende SSRI's, tonen vergelijkbare werkzaamheid in head-to-head studies, zonder klinisch betekenisvolle verschillen. 1
- Sertraline, fluoxetine en paroxetine hebben vergelijkbare responsraten (53-85% versus placebo 32-62%) in primaire studies, maar dit geldt voor behandeling-naïeve patiënten. 1
- Bij behandelingsresistentie (na falen van eerste SSRI) dalen deze percentages aanzienlijk tot 21-25% remissie. 1
Sertraline-specifieke overwegingen
- Sertraline is FDA-goedgekeurd voor behandeling van depressie, angststoornissen, OCD, PTSS, PMDD en sociale angststoornis. 3
- Sertraline heeft een gunstig bijwerkingenprofiel vergeleken met andere SSRI's en lage potentie voor geneesmiddelinteracties omdat het geen krachtige remmer is van cytochroom P450-isoënzymen. 2
- De optimale dosis sertraline ligt tussen 50-150 mg/dag, waarbij hogere doses (>150 mg) meer bijwerkingen geven zonder significant meer werkzaamheid. 4
Praktische aanbeveling
- Start sertraline 50 mg/dag gedurende 1 week, verhoog daarna naar 100 mg/dag. 3
- Beoordeel respons na 6-8 weken; volledige respons kan 8-12 weken duren. 1
- Als er na 6-8 weken geen respons is op 100-150 mg/dag, overweeg dan augmentatie met bupropion of cognitieve gedragstherapie in plaats van opnieuw wisselen naar een derde SSRI. 1, 5
- Monitor nauwlettend op suïcidale gedachten gedurende de eerste 1-2 maanden na het starten van sertraline. 1
Belangrijke valkuilen
- Verwacht geen hogere succeskans omdat de eerste SSRI effectief was - de responsrate blijft 21-25% bij wisseling. 1
- Wissel niet te vroeg (voor 6-8 weken op therapeutische dosis) omdat volledige respons tijd nodig heeft. 1
- Overweeg combinatietherapie met CGT, wat superieure werkzaamheid toont vergeleken met medicatie alleen. 1, 5