Respons op een Tweede SSRI na Succes met de Eerste
Nee, een goede respons op de eerste SSRI verhoogt je kans op respons op een tweede SSRI niet significant – ongeveer 20-25% van patiënten bereikt remissie na overschakelen naar een tweede SSRI, ongeacht de initiële respons. 1, 2
Bewijs uit de STAR*D Studie
De beste beschikbare data komt uit de STAR*D trial, die aantoont dat na falen van citalopram (een SSRI):
- Slechts 21% van patiënten bereikte remissie bij overschakelen naar bupropion, sertraline, of venlafaxine 2
- Nog eens 9% had respons zonder remissie 2
- 58% had geen klinisch betekenisvol voordeel van de tweede medicatie 2
- Geen verschil tussen de drie medicatie-opties werd gevonden 1, 2
Waarom Overschakelen Toch Kan Werken
Hoewel de overall kans laag is, zijn er situaties waarin een tweede SSRI wel effectief kan zijn:
- Bij intolerantie (bijwerkingen) van de eerste SSRI kan een tweede SSRI beter werken – in één studie reageerde 63% van patiënten die sertraline niet verdroegen of niet op reageerden positief op fluoxetine 3
- SSRIs zijn niet uitwisselbaar ondanks hun vergelijkbare werkingsmechanisme 3
- Ongeveer 50% van responders en twee-derde van remitters bereikten hun resultaat pas na 6 weken behandeling 2
Tijdsduur van de Tweede Poging
Een proefperiode van 12 weken is noodzakelijk om zoveel mogelijk responders te identificeren bij een tweede SSRI:
- 33% van alle responders reageerde pas na ≥9 weken behandeling 2
- Vroege triage rond week 2 kan helpen: patiënten met ≥20% vermindering in depressiescore hebben 6x meer kans op uiteindelijke respons 2
- 80% van patiënten voltooide ≥6 weken van de tweede behandeling 2
Belangrijke Valkuilen
Onvoldoende Behandelduur
- Veel respons treedt pas na 6-9 weken op, dus niet te vroeg opgeven 2
- Doorgaan tot week 8 kan overwogen worden bij 100mg sertraline voordat je van strategie verandert 4
Verkeerde Verwachtingen
- De kans op remissie is niet hoger dan 20-25% bij een tweede SSRI 1, 2
- Geen baseline kenmerken kunnen vroege van late responders onderscheiden 2
Alternatieve Strategieën Overwegen
- Augmentatie in plaats van switchen kan even effectief zijn – bijvoorbeeld citalopram met bupropion 1
- Dosisverhoging van de eerste SSRI kan soms effectiever zijn dan switchen, hoewel dit controversieel is 4
Praktische Aanbeveling
Bij falen van de eerste SSRI: overweeg switchen naar een tweede SSRI voor 12 weken, maar houd realistische verwachtingen (20-25% remissiekans). Monitor nauwkeurig rond week 2 voor ≥20% symptoomverbetering als prognostische indicator. 2 Als er na 6-8 weken geen adequate respons is, overweeg dan augmentatie of een andere medicatieklasse. 1