Częstość występowania ciąż bliźniaczych dwukosmówkowych dwuowodniowych po transferze pojedynczego zarodka
Ciąże bliźniacze dwukosmówkowe dwuowodniowe (DCDA) występują w około 14% przypadków ciąż bliźniaczych po transferze pojedynczego blastocysty, przy czym połowa z nich to bliźnięta monozygotyczne (7%), a połowa dizygotyczne (7%) wynikające ze spontanicznego poczęcia. 1
Mechanizmy powstawania
Ciąże DCDA po transferze pojedynczego zarodka mogą powstać na dwa sposoby:
- Podział zarodka monozygotycznego – gdy podział następuje w ciągu 1-3 dni po zapłodnieniu, powstają bliźnięta monozygotyczne DCDA 2
- Spontaniczne poczęcie naturalne – gdy dochodzi do jednoczesnego zapłodnienia naturalnego obok transferowanego zarodka, co prowadzi do bliźniąt dizygotycznych 1, 3
Czynniki ryzyka zwiększające częstość
Transfer blastocysty (najważniejszy czynnik)
- Transfer blastocysty wiąże się ze znacząco wyższym ryzykiem ciąż monozygotycznych (2,79%) w porównaniu z transferem zarodków we wczesnym stadium podziału (2,02%) 4
- W cyklach świeżych transfer blastocysty jest głównym czynnikiem ryzyka ciąż monozygotycznych 4
Wiek matki
- Kobiety poniżej 35 roku życia mają istotnie wyższe ryzyko (2,81%) w porównaniu z kobietami ≥35 lat (1,16%) 4
- W cyklach zamrożonych wiek matki odgrywa ważniejszą rolę niż stadium zarodka 4
Typ cyklu transferu
- W cyklach naturalnych z transferem zamrożonych zarodków bliźnięta DCDA były dizygotyczne (spontaniczne poczęcie) 1
- W cyklach z hormonalną terapią zastępczą bliźnięta DCDA były monozygotyczne (podział zarodka) 1
Implikacje kliniczne i zalecenia
Monitorowanie ultrasonograficzne
- Wczesne USG przezpochwowe (5-6 tygodni) jest zalecane przez American College of Radiology w celu potwierdzenia liczby worków ciążowych i określenia chorioniczności 5
- Znak lambda przy USG w 7 tygodniu ciąży potwierdza chorioniczność DCDA 6
Postępowanie w przypadku wysokiego poziomu beta-HCG
- Wysoki początkowy poziom beta-HCG po transferze pojedynczego zarodka może wskazywać na ciążę mnogą, w tym bliźnięta monozygotyczne 5
- Woreczek ciążowy powinien być widoczny w USG przezpochwowym przy beta-HCG >3000 mIU/mL 5
Zapobieganie ciążom dizygotycznym
- Pacjentki powinny unikać stosunków płciowych, szczególnie w naturalnych cyklach transferu, aby zapobiec spontanicznemu poczęciu 3
- Jest to szczególnie istotne u pacjentek poddawanych testom genetycznym preimplantacyjnym (PGT), gdzie naturalne poczęcie zwiększa niepożądane ryzyko genetyczne 3
Diagnostyka prenatalna
- W przypadkach PGT diagnostyka prenatalna pozostaje niezbędna i jest zdecydowanie zalecana, aby wykluczyć ryzyko genetyczne, nawet jeśli transfer dotyczył pojedynczego przetestowanego zarodka 3
- Analiza polimorfizmów pojedynczych nukleotydów (SNP) może potwierdzić zygotyczność i pochodzenie ciąży 3
Rzadkie przypadki
- Opisano pierwszy na świecie przypadek ciąży trojakiej DCDA po transferze pojedynczej blastocysty, co podkreśla, że transfer pojedynczego zarodka nie eliminuje całkowicie ryzyka ciąż wielopłodowych wysokiego rzędu 7
- Ogólna częstość ciąż monozygotycznych po IVF wynosi 1,7% w porównaniu z 0,4% przy naturalnym poczęciu 7