Fluctuaties in Week 7 van Antidepressiva Behandeling
Een significante symptoomverergering in week 7 die vergelijkbaar is met week 1-2 is niet normaal en vereist onmiddellijke klinische evaluatie, vooral bij een patiënt met langdurig antidepressiva gebruik en recente dosiswijzigingen van citalopram/escitalopram.
Waarom Dit Niet Normaal Is
De verwachte respons op SSRI-behandeling volgt een voorspelbaar patroon waarbij verbetering typisch binnen 1-8 weken optreedt, niet een terugval naar baseline symptomen 1, 2. Bij adequate behandeling met citalopram 40mg zou de patiënt na 6-8 weken stabiele verbetering moeten tonen 1, 2.
Onmiddellijke Evaluatie Vereist
Beoordeel de volgende factoren binnen 24-48 uur:
Medicatie-adherentie: Verifieer of de patiënt de voorgeschreven dosis consistent inneemt, aangezien gemiste doses discontinuatiesyndroom kunnen veroorzaken met symptomen zoals duizeligheid, angst, prikkelbaarheid en agitatie 1
Recente dosiswijzigingen: Meerdere dosisaanpassingen binnen korte tijd kunnen transiënte destabilisatie veroorzaken die typisch binnen 2-4 weken oplost, maar vereist nauwe monitoring 1
Suïcidaliteit: Het risico op suïcidegedachten en -gedrag is het hoogst tijdens de eerste 1-2 maanden van behandeling en na medicatiewijzigingen 3, 1, 2
Gedragsactivatie/agitatie: Dit kan binnen 24-48 uur na dosisaanpassingen optreden, met manifestaties zoals toegenomen agitatie, angst, verwarring en neuromusculaire hyperactiviteit 1
Mogelijke Oorzaken van Week 7 Verergering
Discontinuatiesyndroom kan optreden bij dosisverlagingen of gemiste doses, gekenmerkt door duizeligheid, angst, prikkelbaarheid, agitatie, sensorische stoornissen en algemene malaise, hoewel escitalopram een lager risico heeft vergeleken met paroxetine of sertraline 1.
Onvoldoende behandelingsrespons na 6-8 weken op therapeutische dosis (20-40mg citalopram) vereist behandelingsmodificatie 3, 1, 2. De American College of Physicians beveelt aan de diagnose en behandeling opnieuw te evalueren als er geen verbetering optreedt na 6-8 weken 1.
Tachyfylaxie (verlies van behandelingsrespons na aanvankelijke verbetering) kan optreden, hoewel dit zeldzamer is bij SSRI's 4.
Behandelingsalgoritme
Als medicatie-adherentie bevestigd is en geen discontinuatiesyndroom:
Optimaliseer huidige dosis: Verhoog citalopram naar maximaal 40mg dagelijks (60mg wordt niet aanbevolen vanwege QT-verlenging risico) en wacht 6-8 weken voor volledige beoordeling 1, 2
Voeg psychotherapie toe: Combinatietherapie met cognitieve gedragstherapie (CGT) toont superieure werkzaamheid vergeleken met medicatie alleen 1
Als geen respons na 8 weken op 40mg: Overweeg augmentatie met bupropion SR 150-400mg dagelijks (lagere discontinuatie vanwege bijwerkingen: 12,5% vs 20,6% voor buspiron, p<0,001) 3, 1
Alternatief: Switch naar een SNRI (venlafaxine of duloxetine) die statistisch significant betere respons- en remissiepercentages tonen dan SSRI's bij behandelingsresistente depressie 3, 1
Kritieke Valkuilen
Vermijd voortijdig switchen voordat adequate behandelingsduur (6-8 weken op therapeutische dosis van minimaal 20mg) is toegestaan, wat gemiste kansen op respons veroorzaakt 1.
Overschrijd niet 40mg citalopram dagelijks zonder cardiale monitoring vanwege verhoogd risico op QT-verlenging 1, 2.
Combineer citalopram niet met andere serotonerge middelen tijdens dosisaanpassingen vanwege significant verhoogd risico op serotoninesyndroom, vooral binnen 24-48 uur na wijzigingen 1.
Monitoringprotocol
Evalueer behandelingsrespons elke 2-4 weken na dosisverhoging met gestandaardiseerde depressieschalen (PHQ-9 of HAM-D) 1. Monitor specifiek op suïcidale ideatie tijdens de eerste 1-2 maanden na elke medicatiewijziging 1.