Ja, symptoomfluctuaties kunnen optreden tijdens behandeling met citalopram
Een tijdelijke terugval of "blip" in symptomen rond week 7 van de behandeling met citalopram is een bekend fenomeen en betekent niet noodzakelijkerwijs dat de behandeling faalt. Dit kan deel uitmaken van het normale herstelpatroon bij depressie, waarbij verbetering niet lineair verloopt maar met ups en downs 1.
Waarom symptoomfluctuaties optreden
Ongeveer 38% van de patiënten bereikt geen volledige respons binnen 6-12 weken van SSRI-behandeling, en 54% bereikt geen remissie, wat aangeeft dat het herstelproces tijd nodig heeft en niet altijd geleidelijk verloopt 1, 2.
De volledige therapeutische effecten van citalopram kunnen tot 12 weken duren om zich volledig te manifesteren, dus symptomen in week 7 kunnen nog steeds stabiliseren 3.
Depressie wordt gekenmerkt door drie behandelfasen: acute fase (6-12 weken), continuatiefase (4-9 maanden), en onderhoudsfase (≥1 jaar), waarbij terugval tijdens de acute of continuatiefase als onderdeel van dezelfde depressieve episode wordt beschouwd 1.
Wat te doen bij een symptoomfluctuatie in week 7
Controleer therapietrouw eerst: Bevestig dat de patiënt de medicatie consequent inneemt voordat u andere interventies overweegt 2, 3.
Evalueer de dosering: Als de patiënt nog steeds op een lagere dosis zit (bijvoorbeeld 10-20 mg), overweeg dan titratie naar 40 mg dagelijks, aangezien studies aantonen dat 40 mg en 60 mg significant effectiever zijn dan lagere doseringen 4, 5.
Wacht minimaal 6-8 weken op therapeutische dosis: Voordat u de behandeling als gefaald beschouwt, moet de patiënt minstens 6-8 weken op een therapeutische dosis (minimaal 20 mg, bij voorkeur 40 mg) hebben gezeten 1, 2.
Wanneer behandeling aanpassen
- Na 6-8 weken zonder verbetering: Als er na 6-8 weken op 40 mg citalopram geen verbetering is, overweeg dan:
- Overstappen naar een andere SSRI (sertraline, escitalopram) 1
- Overstappen naar een SNRI (venlafaxine), wat statistisch significant betere responspercentages kan hebben bij depressie met prominente angst 1, 2
- Toevoegen van cognitieve gedragstherapie (CGT), aangezien combinatietherapie superieure effectiviteit toont vergeleken met medicatie alleen 2, 3
Belangrijke valkuilen te vermijden
Niet te vroeg switchen: Medicatie wisselen vóór een adequate proefperiode (6-8 weken op therapeutische dosis) leidt tot gemiste kansen op respons 2.
Monitor suïcidaliteit: Het risico op suïcidepogingen is het grootst tijdens de eerste 1-2 maanden van behandeling en na medicatiewijzigingen 2, 3.
Geleidelijke dosisaanpassingen: Verhoog citalopram geleidelijk met tussenpozen van 1-2 weken om bijwerkingen te minimaliseren en gedragsactivatie te voorkomen 2.