Hepatit C'de SVR Sonrası Profilaksi Gereksinimi
SVR elde eden Hepatit C hastalarında progesteron profilaksisi gerekmez; ancak siroz veya ileri fibrozis varlığında HCC sürveyansı ve özofagus varisleri takibi zorunludur. 1
SVR Sonrası Takip Gereksinimleri
HCC Sürveyansı (Karaciğer Kanseri Taraması)
Siroz veya evre 3 fibrozis olan hastalarda:
- Ultrasonografi ile 6 ayda bir süresiz HCC taraması yapılmalıdır 1
- AFP (alfa-fetoprotein) ölçümü ultrasonografi ile birlikte veya tek başına kullanılabilir 1
- SVR sonrası HCC riski azalır ancak tamamen ortadan kalkmaz; yıllık risk %0.3-2.4 arasındadır 2
- 15 yıllık takipte kümülatif HCC oranları %3.1 (5 yıl), %10.1 (10 yıl) ve %15.9 (15 yıl) olarak bildirilmiştir 1
Evre 0-2 fibrozis olan hastalarda:
Özofagus Varisleri Takibi
Siroz olan tüm hastalarda:
- SVR durumundan bağımsız olarak başlangıç endoskopik tarama yapılmalıdır 1
- İlk taramada varis yoksa veya küçük varisler varsa, SVR sonrası 2-3 yılda tekrar endoskopi yapılmalıdır 1
- SVR sonrası 2-3 yıl sonra varis yoksa, portal hipertansiyon için risk faktörleri yoksa endoskopik tarama bireysel bazda sonlandırılabilir 1
- Maksimum tolere edilebilir propranolol dozunda olan hastalarda bile varis nüksü görülebilir; 4 yıllık takipte %29.5 nüks oranı bildirilmiştir 4
Viral Nüks Takibi
Rutin HCV RNA testleri:
- SVR12 (tedavi bitiminden 12 hafta sonra) ile onaylanmalıdır 1
- haftada rutin onaylama önerilir 1
- haftadan sonra geç viral nüks için rutin test önerilmez 1
- Ancak reenfeksiyon riski devam eden hastalarda (örneğin aktif IV ilaç kullanıcıları) periyodik HCV RNA testi yapılmalıdır 1
Reenfeksiyon riski:
- IV ilaç kullanım öyküsü olanlarda 100 kişi-yılda 1.7-4.9 reenfeksiyon görülür 1
- Tedavi sırasında aktif ilaç kullananlarda bile %97 SVR elde edilebilir 1
- Risk devam ettiği sürece HCV RNA ile izlem yapılmalı ve bağımlılık yönetim programlarına yönlendirilmelidir 1
MMF Tedavisi ile İlgili Özel Durumlar
MMF (mikofenolat mofetil) kullanan Hepatit C hastalarında:
- MMF, HCV ile ilişkili otoimmün manifestasyonlar için güvenli bir seçenek olabilir 5
- Organ nakli alan HCV hastalarında MMF deneyimi mevcuttur 5
- Ancak MMF kullanımı SVR sonrası profilaksi gerektirmez; standart SVR sonrası takip protokolü uygulanır 1
Yaşam Tarzı Değişiklikleri ve Kofaktör Yönetimi
SVR sonrası tüm hastalarda:
- Alkol tüketimi, ilaç kullanımı, yağlı karaciğer ve diyabet gibi modifiye edilebilir risk faktörleri değerlendirilmelidir 1
- Metabolik disfonksiyon ile ilişkili steatotik karaciğer hastalığı (MASLD) yönetimi gereklidir 3
- Zararlı alkol alımı kontrol altına alınmalıdır 3
Laboratuvar İzlemi
İleri fibrozis veya siroz olan hastalarda:
- Her 6-12 ayda bir laboratuvar testleri yapılmalıdır 3
- Trombosit sayımı, ALT, bilirubin ve albümin takip edilmelidir 3
- SVR sonrası persistan yüksek karaciğer enzimleri diğer nedenlerden kaynaklanan devam eden inflamasyonu gösterir 3
Önemli Uyarı: Progesteron hormonu ile ilgili araştırmalar sadece inflamatuar sitokin üretimi üzerine in vitro etkileri göstermiştir 6, ancak SVR sonrası profilaksi için hiçbir klinik kılavuz progesteron tedavisini önermemektedir. Sorunuzda bahsedilen "progilakdiye" (profilaksi) ihtiyacı, HCC ve varis sürveyansı ile sınırlıdır, hormonal tedavi değildir.