HCV Profilaksisi MMF Tedavisi Sırasında Gerekli mi?
SVR (Sürdürülebilir Virolojik Yanıt) elde etmiş hastalarda MMF tedavisi başlanırken rutin HCV profilaksisi gerekmez, ancak yakın monitörizasyon şarttır. 1
Reaktivasyon Riski ve Klinik Yaklaşım
SVR sonrası viral relaps riski son derece düşüktür:
- Modern DAA tedavisi sonrası SVR12 elde eden hastalarda geç relaps riski %1'den azdır 1, 2
- 1054 hastalık bir çalışmada SVR12 sonrası sadece 4 hastada (%0.4) geç relaps görülmüştür 1
- SVR elde eden hastalarda HCV enfeksiyonu %99'dan fazla oranda kalıcı olarak eradike edilmiştir 2
MMF Başlamadan Önce Yapılması Gerekenler
İmmünsüpresyon başlamadan önce mutlaka HCV RNA'nın tespit edilemez düzeyde olduğunu doğrulayın: 1
- HCV RNA PCR testi (tespit limiti ≤25-50 IU/mL) ile SVR'yi konfirme edin 1, 3
- Anti-HCV antikor testi uygun değildir çünkü antikorlar SVR sonrası süresiz olarak pozitif kalabilir 1, 3
MMF Tedavisi Sırasında Monitörizasyon Stratejisi
Profilaktik antiviral tedavi yerine düzenli monitörizasyon önerilir:
Rutin Takip Protokolü:
- SVR48 (tedavi bitiminden 48 hafta sonra) kontrolünde HCV RNA testi yapın 2, 3
- 48 hafta sonrası rutin HCV RNA testi önerilmez, ancak MMF gibi immünsüpresif tedavi alan hastalarda pratik yaklaşım olarak her 3-6 ayda bir HCV RNA kontrolü yapılabilir 1, 3
- Özellikle karaciğer enzimlerinde artış veya klinik kötüleşme durumunda HCV RNA testi tekrarlayın 1
Fibrozis Durumuna Göre Takip:
Sirozlu veya Evre 3 Fibrozisli Hastalar için: 2, 1, 3
- HCC sürveyansı her 6 ayda bir süresiz olarak devam etmelidir (ultrasonografi ± AFP)
- SVR elde edilmiş olsa bile HCC riski azalır ancak tamamen ortadan kalkmaz 2
- Özofagogastrik varislerin endoskopik taraması başlangıçta yapılmalı ve 2-3 yılda bir tekrarlanmalıdır 2
Evre 0-2 Fibrozisli Hastalar için: 2
- HCC sürveyansı gerekmez
- Devam eden risk faktörleri yoksa rutin HCV RNA testi gerekmez 3
Reaktivasyon Durumunda Yaklaşım
Eğer viral yük artışı tespit edilirse: 1
- DAA tedavisi ile yeniden tedavi etkilidir
- Modern DAA rejimleri ile %95-97'nin üzerinde kür oranları elde edilebilir 4
Önemli Kliniksel Uyarılar
Yaygın tuzaklar ve nasıl kaçınılır:
- Anti-HCV antikor testi aktif enfeksiyonu göstermez, sadece HCV RNA PCR kullanın 1, 3
- Sirozlu hastalarda sadece HCV RNA takibi yeterli değildir, HCC sürveyansı mutlaka yapılmalıdır 2, 3
- Normal transaminaz seviyeleri reaktivasyonu ekarte ettirmez, HCV RNA testi gereklidir 1
- Devam eden risk faktörleri (IV ilaç kullanımı gibi) varsa daha sık HCV RNA kontrolü düşünün 3
Sonuç Olarak Algoritma
- MMF öncesi: HCV RNA negatifliğini doğrulayın 1
- MMF sırasında: Her 3-6 ayda bir HCV RNA + karaciğer enzimleri 1
- Sirozlu hastalarda: Yukarıdakilere ek olarak her 6 ayda bir HCC sürveyansı 2, 1, 3
- Reaktivasyon tespit edilirse: DAA tedavisi başlayın 1, 4
Profilaktik antiviral tedavi başlamak yerine yakın monitörizasyon ile erken tespit ve gerekirse tedavi stratejisi daha uygundur çünkü reaktivasyon riski çok düşüktür ve gereksiz ilaç kullanımından kaçınılmış olur. 1, 2