Ryfaksymina w leczeniu zapalenia uchyłków – nie jest zalecana
American Gastroenterological Association (AGA) zaleca przeciwko rutynowemu stosowaniu ryfaksyminy po ostrym niepowikłanym zapaleniu uchyłków jelita grubego (zalecenie warunkowe, bardzo niska jakość dowodów) 1.
Dlaczego ryfaksymina nie jest zalecana
Ryfaksymina, niewchłaniany antybiotyk doustny, była badana w tej populacji pacjentów w jednym nieślepionym badaniu, które zostało przedwcześnie przerwane 1. Chociaż badanie to wykazało numeryczną redukcję wskaźników nawrotów, wyniki nie były statystycznie istotne, a efekt pozostaje niepewny 1.
Kluczowe ograniczenia dowodów:
- Bardzo niska jakość dowodów nie wspiera rutynowego stosowania ryfaksyminy w zapobieganiu nawrotom zapalenia uchyłków 1
- Należy również uwzględnić koszty leczenia i potencjalne działania niepożądane 1
- Skuteczność ryfaksyminy u pacjentów z przewlekłymi nawracającymi objawami i objawowym niepowikłanym zapaleniem uchyłków nie została oceniona w tych wytycznych 1
Zatwierdzone zastosowania ryfaksyminy (nie obejmują zapalenia uchyłków)
Ryfaksymina jest zatwierdzona przez FDA do innych wskazań 2:
- Biegunka podróżnych spowodowana przez nieinwazyjne szczepy E. coli (200 mg trzy razy dziennie przez 3 dni) 2
- Zespół jelita drażliwego z biegunką (IBS-D) (550 mg trzy razy dziennie przez 14 dni) 2
- Encefalopatia wątrobowa (550 mg dwa razy dziennie jako terapia dodatkowa do laktulozy) 2
Co zamiast ryfaksyminy w zapaleniu uchyłków?
Dla niepowikłanego zapalenia uchyłków u pacjentów immunokompetentnych:
Większość pacjentów nie wymaga w ogóle antybiotyków 3. Leczenie obserwacyjne ze wsparciem (dieta płynna, odpoczynek jelit) jest zalecane jako terapia pierwszego rzutu 3.
Antybiotyki są wskazane tylko w przypadku czynników ryzyka 3:
- Stan immunosupresji
- Wiek >80 lat
- Ciąża
- Uporczywa gorączka lub dreszcze
- Narastająca leukocytoza (WBC >15 × 10⁹/l)
- Podwyższone CRP (>140 mg/L)
- Wymioty lub niemożność utrzymania nawodnienia
- Objawy trwające >5 dni
- Płyn lub dłuższy segment zapalenia w badaniu CT
Zalecane schematy antybiotykowe (gdy są wskazane) 3:
Leczenie ambulatoryjne (4-7 dni):
- Cyprofloksacyna 500 mg doustnie dwa razy dziennie + metronidazol 500 mg doustnie trzy razy dziennie
- LUB amoksycylina-kwas klawulanowy 875/125 mg doustnie dwa razy dziennie
Leczenie szpitalne:
- Ceftriakson + metronidazol dożylnie
- LUB piperacylina-tazobaktam dożylnie
Zapobieganie nawrotom – podejście oparte na dowodach
AGA zdecydowanie zaleca przeciwko stosowaniu mesalazyny (silne zalecenie, umiarkowana jakość dowodów) 1 i sugeruje przeciwko stosowaniu ryfaksyminy 1 w zapobieganiu nawrotom.
Skuteczne strategie zapobiegania 3:
- Dieta wysokiej jakości bogata w błonnik z owoców, warzyw, pełnych ziaren i roślin strączkowych (>22,1 g/dzień)
- Regularna intensywna aktywność fizyczna
- Utrzymanie prawidłowego BMI (18-25 kg/m²)
- Zaprzestanie palenia
- Unikanie nieaspirinowych NLPZ gdy to możliwe
Częste pułapki, których należy unikać
- Nie przepisuj ryfaksyminy w celu zapobiegania nawrotom zapalenia uchyłków – brak dowodów na korzyści 1
- Nie stosuj antybiotyków rutynowo u pacjentów immunokompetentnych z niepowikłanym zapaleniem uchyłków bez czynników ryzyka 3
- Nie mylić zatwierdzonych wskazań do stosowania ryfaksyminy (IBS-D, encefalopatia wątrobowa) z zapaleniem uchyłków 2