Antybiotyk z wyboru w niepowikłanym zapaleniu uchyłków
Dla immunokompetentnych pacjentów z niepowikłanym zapaleniem uchyłków, antybiotyki NIE są zalecane jako leczenie pierwszego rzutu – obserwacja z dietą płynną i kontrolą bólu jest preferowanym podejściem. 1, 2 Jednak gdy antybiotyki są wskazane, amoksycylina z kwasem klawulanowym (Augmentin) 875/125 mg doustnie dwa razy dziennie przez 4-7 dni jest antybiotykiem z wyboru, alternatywnie cyprofloksacyna 500 mg dwa razy dziennie plus metronidazol 500 mg trzy razy dziennie. 1, 3, 2
Kiedy stosować antybiotyki w niepowikłanym zapaleniu uchyłków
Antybiotykoterapia powinna być zarezerwowana dla pacjentów z następującymi czynnikami ryzyka: 1, 3
- Stan immunosupresji (chemioterapia, wysokie dawki steroidów, przeszczep narządu) 1, 2
- Wiek >80 lat 1, 2
- Ciąża 1, 2
- Uporczywa gorączka lub dreszcze pomimo leczenia objawowego 1, 2
- Narastająca leukocytoza 1, 2
- CRP >140 mg/L lub WBC >15 × 10⁹ komórek/litr 1, 3
- Wymioty lub niemożność utrzymania nawodnienia 1, 3
- Objawy trwające >5 dni przed zgłoszeniem 1, 3
- Wynik ASA III lub IV 1, 3
- Znaczące choroby współistniejące (marskość wątroby, przewlekła choroba nerek, niewydolność serca, słabo kontrolowana cukrzyca) 1, 2
- Obecność płynu lub dłuższego odcinka zapalenia w TK 1, 3
Schematy antybiotykowe
Leczenie ambulatoryjne (doustne)
Alternatywa (przy alergii na penicylinę): 1, 3, 4
- Cyprofloksacyna 500 mg doustnie dwa razy dziennie PLUS metronidazol 500 mg doustnie trzy razy dziennie przez 4-7 dni 1, 3
Leczenie szpitalne (dożylne)
Dla pacjentów wymagających hospitalizacji: 1, 6, 2
Przejście na antybiotyki doustne powinno nastąpić jak najszybciej po tolerowaniu doustnego przyjmowania, aby ułatwić wcześniejszy wypisz. 1, 5
Czas trwania terapii
- 4-7 dni dla pacjentów immunokompetentnych z niepowikłanym zapaleniem uchyłków 1, 3
- 10-14 dni dla pacjentów z immunosupresją 1, 3
- 4 dni po odpowiedniej kontroli źródła w powikłanym zapaleniu uchyłków 1, 3
Dowody wspierające selektywne stosowanie antybiotyków
Badanie DIABOLO z udziałem 528 pacjentów wykazało, że u immunokompetentnych pacjentów z niepowikłanym zapaleniem uchyłków antybiotyki nie przyspieszają powrotu do zdrowia, nie zapobiegają powikłaniom ani nawrotom. 1 Czas hospitalizacji był faktycznie krótszy w grupie obserwacyjnej (2 vs 3 dni). 1, 3 Przy 24-miesięcznej obserwacji nie stwierdzono różnic w częstości nawrotowego zapalenia uchyłków, powikłanego zapalenia uchyłków ani wskaźnikach resekcji esicy. 1
Kryteria leczenia ambulatoryjnego
Leczenie ambulatoryjne jest odpowiednie, gdy pacjent spełnia następujące kryteria: 1, 3
- Toleruje płyny i leki doustne 1
- Brak znaczących chorób współistniejących lub osłabienia 1
- Odpowiednie wsparcie domowe i społeczne 1
- Temperatura <38°C 1
- Ból kontrolowany samym paracetamolem 1
Częste pułapki, których należy unikać
- Nie przepisuj rutynowo antybiotyków wszystkim pacjentom z niepowikłanym zapaleniem uchyłków bez czynników ryzyka – to nie przynosi korzyści i przyczynia się do oporności na antybiotyki 1, 3
- Nie stosuj podejścia "bez antybiotyków" do zapalenia uchyłków Hinchey 1b/2 lub wyższego stopnia, ponieważ dowody wyraźnie wykluczały tych pacjentów 1
- Nie przerywaj antybiotyków wcześnie, nawet jeśli objawy ustąpią – może to prowadzić do niepełnego leczenia i nawrotu 1
- Nie zakładaj, że wszyscy pacjenci wymagają hospitalizacji – większość można bezpiecznie leczyć ambulatoryjnie z odpowiednią obserwacją, co skutkuje oszczędnościami kosztów 35-83% 1
Ponowna ocena i obserwacja
Obowiązkowa jest ponowna ocena w ciągu 7 dni od rozpoznania, wcześniej jeśli stan kliniczny się pogarsza. 1, 4 Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem oznak poprawy, w tym zmniejszenia bólu brzucha, ustąpienia gorączki i normalizacji wypróżnień. 1