Mechanizm wpływu otyłości na ryzyko zapalenia uchyłków
Otyłość, szczególnie otyłość trzewna (centralna), zwiększa ryzyko zapalenia uchyłków u pacjentów z uchyłkowatością, choć dokładny mechanizm etiologiczny pozostaje niejasny i prawdopodobnie wieloczynnikowy. 1, 2
Udokumentowane powiązanie między otyłością a zapaleniem uchyłków
Związek między nadmierną masą ciała a chorobą uchyłkową jest dobrze udokumentowany, chociaż nie jest jasne, czy sama otyłość, czy związane z nią czynniki towarzyszące są odpowiedzialne za to powiązanie 3:
- Pacjenci z BMI ≥25 kg/m² (nadwaga) mają 1,85-krotnie wyższe ryzyko ostrego zapalenia uchyłków w porównaniu z osobami o prawidłowym BMI 4
- Pacjenci z BMI ≥30 kg/m² (otyłość) mają 4,50-krotnie wyższe ryzyko ostrego zapalenia uchyłków 4
- Otyłość trzewna (centralna) jest szczególnie silnym czynnikiem ryzyka 1, 2
Wpływ otyłości na przebieg i powikłania choroby
Otyłość nie tylko zwiększa ryzyko wystąpienia zapalenia uchyłków, ale również pogarsza jego przebieg:
- Pacjenci z otyłością patologiczną mają zwiększoną śmiertelność (skorygowany OR 1,54) w porównaniu z osobami bez otyłości 5
- Otyłość wiąże się z wyższym ryzykiem perforacji i ropni – pacjenci z perforacją mają istotnie wyższe BMI niż grupa kontrolna z bezobjawową uchyłkowatością (P = 0,001) 6
- Nawracające zapalenie uchyłków występuje częściej u osób otyłych (P = 0,002 w porównaniu z grupą kontrolną) 6
- Zwiększone ryzyko przyjęcia na oddział intensywnej terapii (aOR = 1,92), operacji w trybie nagłym (aOR = 1,20), kolektomii (aOR = 1,13) i kolostomii (aOR = 1,34) 5
- Wyższe ryzyko wielokrotnych readmisji w ciągu 30 dni (aOR = 1,45) i 6 miesięcy (aOR = 1,21) 5
Możliwe mechanizmy patofizjologiczne (hipotezy)
Chociaż dokładny mechanizm etiologiczny pozostaje niejasny 6, prawdopodobne mechanizmy obejmują:
- Stan zapalny związany z otyłością – tkanka tłuszczowa trzewna produkuje cytokiny prozapalne, które mogą nasilać lokalną odpowiedź zapalną w ścianie jelita 3
- Zmiany w mikrobiomie jelitowym związane z otyłością mogą wpływać na integralność bariery jelitowej 3
- Mechaniczne czynniki – zwiększone ciśnienie wewnątrzbrzuszne u osób otyłych może wpływać na ścianę jelita 3
- Zaburzenia metaboliczne towarzyszące otyłości, w tym insulinooporność i zespół metaboliczny 3
Implikacje kliniczne i prewencja
American Gastroenterological Association zaleca:
- Osiągnięcie lub utrzymanie prawidłowego BMI jako kluczowy element prewencji zapalenia uchyłków 1, 2
- Regularna aktywność fizyczna, szczególnie intensywne ćwiczenia 2, 7
- Dieta wysokiej jakości, bogata w błonnik z owoców, warzyw, pełnoziarnistych produktów zbożowych i roślin strączkowych 1, 2
- Ograniczenie czerwonego mięsa i słodyczy 1, 2
Ważne obserwacje kliniczne
- Liczba hospitalizacji z powodu zapalenia uchyłków u osób z otyłością patologiczną wzrosła z 7 570 w 2010 roku do 11 935 w 2014 roku, podczas gdy całkowita liczba hospitalizacji z powodu zapalenia uchyłków spadła (P = 0,003) 5
- U kobiet otyłość (BMI ≥30) istotnie zwiększa ryzyko uchyłkowatości okrężnicy (PR 1,48), podczas gdy u mężczyzn nie stwierdzono takiego związku 8
- Siła tego związku jest większa w przypadku obecności więcej niż 5 uchyłków (PR 2,05 u kobiet) 8