Pestki owoców i warzyw NIE zwiększają ryzyka zapalenia uchyłków
American Gastroenterological Association jednoznacznie zaleca, aby NIE doradzać pacjentom z zapaleniem uchyłków unikania spożywania pestek, orzechów i popcornu, ponieważ brak jest jakichkolwiek dowodów na zwiększone ryzyko powikłań, a te produkty mogą nawet działać ochronnie. 1
Dowody naukowe obalające mit o pestkach
Badania prospektywne wykazują efekt ochronny
- W 18-letnim badaniu prospektywnym obejmującym 47 228 mężczyzn wykazano odwrotną zależność między spożyciem orzechów i popcornu a ryzykiem zapalenia uchyłków 2
- Mężczyźni spożywający orzechy co najmniej dwa razy w tygodniu mieli o 20% niższe ryzyko zapalenia uchyłków (HR 0.80,95% CI 0.63-1.01) w porównaniu z osobami spożywającymi je rzadziej niż raz w miesiącu 2
- Spożycie popcornu co najmniej dwa razy w tygodniu wiązało się z 28% redukcją ryzyka (HR 0.72,95% CI 0.56-0.92) 2
- Nie stwierdzono żadnego związku między spożyciem kukurydzy, orzechów czy popcornu a krwawieniem z uchyłków lub bezobjawową chorobą uchyłkową 2
Oficjalne stanowisko towarzystw medycznych
- American Gastroenterological Association w wytycznych z 2021 roku jasno stwierdza: "Spożycie orzechów, kukurydzy i popcornu nie jest związane ze zwiększonym ryzykiem zapalenia uchyłków" 1
- Podobnie, "spożywanie owoców z małymi pestkami (truskawki i jagody) nie jest związane z ryzykiem zapalenia uchyłków" 1
- Wytyczne z 2015 roku zawierają warunkowe zalecenie (conditional recommendation) przeciwko rutynowemu doradzaniu unikania pestek, orzechów i popcornu 1
Dlaczego ten mit jest szkodliwy
Ograniczanie błonnika jest kontraproduktywne
- Doradzanie unikania popcornu i orzechów może być szkodliwe, ponieważ zmniejsza całkowite spożycie błonnika, który ma działanie ochronne 3, 4
- Popcorn jako pełne ziarno przyczynia się do zalecanej diety wysokobłonnikowej 3
- Niepotrzebnie restrykcyjne diety mogą zmniejszać ogólne spożycie błonnika 5
Co naprawdę działa w prewencji zapalenia uchyłków
Dieta wysokobłonnikowa z całych produktów
- Dieta bogata w błonnik z owoców, warzyw, pełnych ziaren i roślin strączkowych, z ograniczeniem czerwonego mięsa i słodyczy, zmniejsza ryzyko zapalenia uchyłków 1
- Efekt ochronny jest statystycznie istotny przy spożyciu powyżej 22,1 g błonnika dziennie 5
- Owoce są szczególnie silnym źródłem ochronnego błonnika 5
- Dieta wegetariańska jest związana ze zmniejszonym ryzykiem 1, 4
Modyfikacje stylu życia
- Regularna intensywna aktywność fizyczna znacząco zmniejsza ryzyko 1, 5
- Utrzymywanie prawidłowej masy ciała (BMI 18-25 kg/m²), ponieważ otyłość, szczególnie brzuszna, jest czynnikiem ryzyka 1, 5, 6
- Zaprzestanie palenia tytoniu 1, 5, 6
- Ograniczenie alkoholu (alkoholizm, ale nie umiarkowane spożycie, zwiększa ryzyko) 1, 4
Unikanie leków zwiększających ryzyko
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), szczególnie inne niż aspiryna, zwiększają ryzyko zapalenia uchyłków 1, 5, 4
- Opioidy są związane z zapaleniem uchyłków i perforacją 1, 5, 4
- Kortykosteroidy zwiększają ryzyko zapalenia uchyłków i powikłań, w tym perforacji 1, 5, 4
Najczęstsze pułapki w praktyce klinicznej
- Nie zalecaj suplementów błonnika jako jedynego rozwiązania – są one dodatkiem, a nie zamiennikiem diety wysokiej jakości 1, 5
- Poinformuj pacjentów o możliwym przejściowym wzdęciu przy rozpoczynaniu diety wysokobłonnikowej i zalecaj stopniowe zwiększanie ilości 5
- Pamiętaj, że około 50% ryzyka zapalenia uchyłków jest uwarunkowane genetycznie, ale modyfikacje stylu życia nadal mogą znacząco zmniejszyć ryzyko 1, 5, 4