Zalecany lek przeciwbólowy w zapaleniu uchyłków
Paracetamol (acetaminofen) jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu bólu u pacjentów z zapaleniem uchyłków, podczas gdy nieaspirinowych NLPZ należy unikać ze względu na zwiększone ryzyko nawrotów i powikłań. 1, 2
Algorytm postępowania przeciwbólowego
Leczenie pierwszego rzutu
- Paracetamol powinien być stosowany jako podstawowy lek przeciwbólowy w niepowikłanym zapaleniu uchyłków 1, 2
- Dieta płynna w ostrej fazie pomaga zmniejszyć ból poprzez minimalizację mechanicznego podrażnienia zapalnie zmienionej okrężnicy 1
- Stopniowe rozszerzanie diety w miarę ustępowania objawów naturalnie pomaga w redukcji bólu 1
Leki, których należy unikać
- Nieaspirinowe NLPZ (np. ibuprofen, naproksen, ketoprofen) powinny być unikane, ponieważ American Gastroenterological Association zaleca pacjentom z zapaleniem uchyłków unikanie tych leków w miarę możliwości 3
- Badania obserwacyjne wykazują umiarkowanie zwiększone ryzyko zarówno wystąpienia epizodu zapalenia uchyłków, jak i powikłanego zapalenia uchyłków przy stosowaniu nieaspirinowych NLPZ 3, 1
- To ryzyko jest większe dla nieaspirinowych NLPZ niż dla aspiryny, co czyni ketorolac (Toradol) szczególnie problematycznym 1
Wyjątek: Aspiryna
- Aspiryna może być kontynuowana, jeśli jest wskazana do ochrony sercowo-naczyniowej, ponieważ AGA nie zaleca rutynowego unikania aspiryny u pacjentów z zapaleniem uchyłków 3, 1
- Niewielkie zwiększenie ryzyka zapalenia uchyłków (RR 1,25; 95% CI 0,61-2,10) jest przeważone przez ochronne działanie aspiryny na śmiertelność ogólną i zawał mięśnia sercowego 3, 1
Leczenie bólu w ciężkich przypadkach
Gdy paracetamol jest niewystarczający
- Opioidy są bardziej odpowiednim wyborem niż NLPZ w przypadku ciężkiego bólu, gdy paracetamol jest niewystarczający 4
- Jeśli stosowane są opioidy, należy rozważyć naloksegol do leczenia zaparć wywołanych opioidami, ponieważ nie zwiększa on istotnie ciśnienia wewnątrzjelitowego 4
- Utrzymywanie miękkiego, regularnego stolca jest korzystne w zapaleniu uchyłków, aby zmniejszyć parcie i ciśnienie wewnątrzjelitowe 4
Przewlekły ból po ostrym epizodzie
- Około 45% pacjentów zgłasza okresowy ból brzucha w ciągu roku po epizodzie ostrego zapalenia uchyłków, prawdopodobnie z powodu nadwrażliwości trzewnej 1
- Niskie do umiarkowanych dawki trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych mogą być rozważane w przypadku utrzymującego się bólu po ustąpieniu ostrego epizodu, w celu leczenia nadwrażliwości trzewnej 1
- Przed przypisaniem objawów nadwrażliwości trzewnej należy wykluczyć trwające zapalenie za pomocą obrazowania i endoskopii dolnego odcinka przewodu pokarmowego 1
Częste pułapki, których należy unikać
- Nie stosować mesalazyny do kontroli bólu po ostrym zapaleniu uchyłków - AGA zdecydowanie zaleca przeciwko jej stosowaniu (silne zalecenie, umiarkowana jakość dowodów) 3, 1
- Nie stosować rifaksyminy do leczenia bólu w ostrym zapaleniu uchyłków - dowody nie potwierdzają jej rutynowego stosowania 3, 1
- Nie stosować probiotyków do leczenia bólu w ostrym zapaleniu uchyłków - dowody nie potwierdzają ich rutynowego stosowania 1
Jakość dowodów
Zalecenia dotyczące paracetamolu jako leku pierwszego wyboru i unikania nieaspirinowych NLPZ pochodzą z wytycznych American Gastroenterological Association z 2015 roku 3 oraz są potwierdzone w najnowszym przeglądzie JAMA z 2025 roku 2. Chociaż jakość dowodów jest określana jako bardzo niska (zalecenie warunkowe), konsensus kliniczny jest jednoznaczny ze względu na profil bezpieczeństwa i mechanizm działania.