Kronik Fasiola Hepatica Tedavisi Gereklidir
Kronik fasioliazis tanısı konmuş tüm hastalarda tedavi mutlaka başlatılmalıdır. Triclabendazole tek doz 10 mg/kg oral olarak tercih edilen tedavidir ve %79-100 parazitolojik kür sağlar 1, 2, 3.
Tedavi Endikasyonları
Kronik fasioliaziste tedavi endikasyonu tartışmasızdır çünkü:
Safra yolu obstrüksiyonu ve hepatik apse gelişimi riski vardır - Tedavi edilmeyen kronik fazda, erişkin parazitler safra kanallarında kalıcı hasar, obstrüksiyon ve hepatik apse oluşumuna yol açar 4, 1.
Semptomatik hastalık uzun yıllar devam edebilir - Kronik latent faz yıllar veya on yıllar sürebilir ve tedavi edilmezse progresif hepatobiliyer hasara neden olur 1, 5.
Akut pankreatit komplikasyonu gelişebilir - Safra yolu fazındaki hastalarda Fasciola hepatica'ya bağlı akut pankreatit bildirilmiştir 3.
Tedavi Protokolü
Birinci Basamak: Triclabendazole
Triclabendazole 10 mg/kg tek oral doz gece açlığından sonra verilir ve kronik insan fasioliazisi için seçilecek ilaçtır 1, 2.
Parazitolojik kür oranı %79.2'dir - İlk tedaviden 2 ay sonra hastaların %79.2'sinde dışkıda yumurta negatifleşir 2.
Tedavi başarısızlığında ikinci doz uygulanır - İlk tedaviden sonra dışkıda Fasciola hepatica yumurtası devam eden hastalara 6 ay sonra ikinci doz verilir ve parazitolojik kür sağlanır 2.
İlaç toleransı mükemmeldir - Hiçbir hastada ciddi yan etki, AST/ALT yüksekliği, alkalen fosfataz veya bilirubin değişikliği gözlenmez 2.
Safra Yolu Fazında Ek Girişim
ERCP ile canlı parazit ekstraksiyonu gereklidir - Safra yolu fazındaki hastalarda triclabendazole tedavisine ek olarak ERCP sırasında safra kanallarından canlı Fasciola hepatica çıkarılmalıdır 3.
Distal koledokta lineer dolum defektleri ERCP'de ana bulgudur ve parazit varlığını gösterir 3.
Alternatif Tedavi: Bithionol
Bithionol 25 mg/kg/gün oral, 10 gün süreyle triclabendazole'e erişim olmadığında kullanılabilir 6.
Hem akut hem kronik fasioliaziste etkilidir - 10 hastanın tamamında (8'i akut fazda) kür sağlanmıştır 6.
İkinci kür gerekebilir - Akut fasioliazisli 3 hastada persistan hipereozinofiliye bağlı 2-3 ay sonra ikinci kür uygulanmıştır 6.
Tedavi Yanıtının İzlemi
Parazitolojik Değerlendirme
Dışkıda yumurta araştırması 2. ayda yapılır - Tedaviden 2 ay sonra zenginleştirilmiş dışkı örneklerinde Fasciola hepatica yumurtası aranır 2, 3.
Safrada yumurta tespiti tanı koydurucu olabilir - Kronik latent fasioliaziste safra örneklerinde yumurta saptanması tanıyı doğrular 1.
Serolojik Takip
ELISA testi tedavi öncesi %83.3 pozitiftir - Doğrulanmış 24 vakanın 20'sinde tedavi öncesi ELISA pozitif bulunmuştur 2.
ELISA 2. ayda %40 hastada negatifleşir - Kür sağlanan vakaların %40'ında tedaviden 2 ay sonra ELISA negatif olur 2.
12. ayda %91.3 hastada ELISA negatiftir - Tedaviden 12 ay sonra kür sağlanan hastaların %91.3'ünde ELISA negatifleşir 2.
Tedavi başarısızlığında ELISA pozitif kalır - Tedavinin başarısız olduğu 5 vakada ELISA sonuçları 6 aylık takip süresince pozitif kalmıştır 2.
Radyolojik Bulgular
Hepatik fazda BT'de multipl nodüler lezyonlar mikroabse benzeri görünüm verir ve tedavi ile düzelir 3.
USG'de dilate ve kalınlaşmış koledok veya safra kesesinde hilal şeklinde parazitler görülebilir 1.
Sedimante olmayan sludge bazı hastalarda tipik bulgudur 1.
Kritik Uyarılar ve Tuzaklar
Eozinofili tedaviden 60 gün sonra devam edebilir - Vakaların %70'inde mevcut olan hafif eozinofili tedaviden en az 60 gün sonrasına kadar persiste eder ve tedavi başarısızlığı göstergesi değildir 2.
Tedavi edilmeyen kronik fasioliazis yıllarca asemptomatik kalabilir ancak safra yolu obstrüksiyonu ve hepatik apse gibi ciddi komplikasyonlara yol açar 1.
Ticari olarak yetiştirilen su teresi güvenlidir - Hawaii'de ticari su teresi tüketimi güvenli bulunmuştur, ancak yabani su teresi tüketimi enfeksiyon riskini artırır 5.
Akut hepatit ve eozinofili birlikteliğinde fasioliazis düşünülmelidir - Özellikle endemik bölgelerden gelen göçmenlerde veya yabani su teresi tüketen hastalarda 5.