Kan melatonine angst verergeren?
Nee, melatonine veroorzaakt waarschijnlijk geen toename van angst bij deze patiënt en kan zelfs angst verminderen, maar er zijn enkele belangrijke nuances om te overwegen.
Bewijs voor angstreductie door melatonine
De meest recente en hoogwaardige richtlijnen tonen aan dat melatonine angst kan verminderen in plaats van verergeren:
- Een Cochrane review uit 2020 toonde aan dat preoperatieve melatonine angst significant vermindert vergeleken met placebo (gemiddeld verschil -11.69 mm op een 0-100 mm VAS schaal), met matige zekerheid van bewijs 1
- De Society for Perioperative Assessment and Quality Improvement (2021) concludeerde dat melatonine veilig is en angst kan verminderen, mogelijk even effectief als midazolam 2
- De American Academy of Sleep Medicine (2023) bevestigt dat melatonine een gunstig veiligheidsprofiel heeft zonder ernstige bijwerkingen 2
Mechanisme en mogelijke zorgen
Melatonine werkt door binding aan M1 en M2 receptoren, wat de REM-slaap motorische tonus onderdrukt en circadiane slaapkenmerken normaliseert 3. Deze verandering in REM-slaap architectuur kan leiden tot:
- Levendige dromen en nachtmerries - dit is een bekende bijwerking die angstgevoelens zou kunnen verergeren bij sommige patiënten 3
- Slaapfragmentatie, hoewel dit mild genoeg is dat patiënten zelden stoppen met behandeling 3
Specifieke overwegingen voor deze patiënt
Voor een patiënt met angst, OCS en citalopram gebruik:
- Er zijn geen gedocumenteerde interacties tussen melatonine en SSRI's zoals citalopram - melatonine is veilig gebruikt met sertraline en andere SSRI's 4
- Citalopram is effectief voor OCS (76% verbetering in studies) met bijwerkingen zoals toegenomen dromen en verminderde slaap 5
- Melatonine is geassocieerd met toegenomen depressieve symptomen bij sommige individuen, wat voorzichtigheid rechtvaardigt bij patiënten met psychiatrische aandoeningen 3, 6
Praktische doserings-algoritme om risico's te minimaliseren
Begin met de laagste effectieve dosis om bijwerkingen te minimaliseren:
- Start met 3 mg onmiddellijke afgifte melatonine, aangezien lagere doses effectiever kunnen zijn dan hogere doses door receptor desensitisatie 3, 4
- Toediening 1,5-2 uur voor gewenste bedtijd voor optimaal effect 2, 3
- Evalueer respons na 1-2 weken 4
- Bij onvoldoende effect: verhoog met 3 mg stappen tot maximaal 15 mg 3, 4
Hogere doses (10 mg) veroorzaken meer bijwerkingen inclusief ochtendhoofddpijn, slaperigheid en mogelijk meer levendige dromen 3, 4.
Belangrijke waarschuwingen
- Als nachtmerries of toegenomen angst optreden: verlaag de dosis naar de laagst effectieve dosis (mogelijk zo laag als 3 mg) 3
- Kies United States Pharmacopeial Convention Verified formuleringen voor betrouwbare dosering, aangezien melatonine als voedingssupplement gereguleerd is met variabele kwaliteit 3, 6, 4
- Langdurig gebruik (>3-4 maanden) wordt niet aanbevolen voor chronische insomnia door onvoldoende veiligheidsgegevens, hoewel het geschikt kan zijn voor specifieke circadiane ritme stoornissen 4
- Gebruik met voorzichtigheid bij epilepsie op basis van case reports 3, 4
Ondersteunend bewijs uit dieronderzoek
Preklinische studies tonen aan dat melatonine angstachtig gedrag vermindert veroorzaakt door slaaptekort:
- Melatonine (20-40 mg/kg) keerde angstachtig gedrag om bij muizen met slaaptekort door vermindering van oxidatieve stress, neuro-inflammatie en apoptose 7
- Bij ratten voorkwam melatonine (15 mg/kg) angstachtig gedrag geïnduceerd door slaaptekort door balans tussen GABAerge en glutamaterge transmissie te herstellen 8
Conclusie voor deze patiënt
Het is onwaarschijnlijk dat melatonine de angst van deze patiënt verhoogt - de meerderheid van het bewijs suggereert een anxiolytisch effect 2, 1. Echter, als de patiënt nachtmerries of levendige dromen ervaart na het starten van melatonine, kan dit indirect angstgevoelens verergeren 3. In dat geval: verlaag de dosis, overweeg timing aanpassing, of stop indien nodig.