Kan Melatonine Angst Verhogen bij SSRI-Gebruik?
Melatonine verhoogt angst niet en kan zelfs angstreducerend werken, maar de recente dosisverhoging van citalopram is de meest waarschijnlijke oorzaak van toegenomen angst bij deze patiënt. 1
Melatonine en Angst: De Feiten
- De American Academy of Sleep Medicine beveelt melatonine aan voor angstreductie met een gunstig veiligheidsprofiel, zelfs bij gevoelige patiënten 1
- Mayo Clinic richtlijnen suggereren dat melatonine angst kan verminderen vergeleken met placebo bij volwassenen en even effectief kan zijn als midazolam voor anxiolyse 1
- Melatonine heeft anxiolytische effecten en kan stress-geïnduceerde angst verminderen door modulatie van het dopaminerge systeem in de hippocampus 1
- Een Cochrane review toonde aan dat melatonine waarschijnlijk resulteert in een reductie van preoperatieve angst (gemiddeld verschil -11.69 mm op een 0-100 VAS schaal) vergeleken met placebo 2
SSRI-Dosisverhoging als Oorzaak van Angst
De recente dosisverhoging van citalopram is de meest waarschijnlijke verklaring voor de toegenomen angst. 3, 1
- De American Academy of Child and Adolescent Psychiatry waarschuwt dat gedragsactivatie/agitatie (inclusief motorische of mentale rusteloosheid, slapeloosheid, impulsiviteit en agressie) kan optreden vroeg in de SSRI-behandeling, bij dosisverhoging, of bij gelijktijdige toediening van geneesmiddelen die het metabolisme van SSRI's remmen 3
- Deze activatie komt vaker voor bij angststoornissen dan bij depressieve stoornissen 3
- Gedragsactivatie treedt typisch op binnen 24-48 uur na dosisaanpassingen 3, 1
- Een case report beschreef een 61-jarige vrouw die frank paniek aanvallen ontwikkelde na verhoging van haar citalopram dosis, zonder voorgeschiedenis van angst, waarbij de angst volledig verdween na stopzetting 4
- Een studie toonde aan dat een enkele dosis citalopram 20 mg de herkenning van angstige gezichtsuitdrukkingen verhoogde en de baseline schrikreactie verhoogde bij gezonde vrijwilligers, wat suggereert dat SSRI's de verwerking van angst-gerelateerde stimuli kunnen verhogen vroeg in de behandeling 5
Waarschuwing over Melatonine en Depressie
- De American Academy of Sleep Medicine waarschuwt dat melatonine geassocieerd is met een toename van depressieve symptomen bij sommige patiënten, vooral bij hogere doses 1
- Dit is echter een ander effect dan angstverhoging en is niet de primaire zorg in deze situatie 1
Praktische Aanbevelingen
Continueer de melatonine en focus op de citalopram titratie als de waarschijnlijke oorzaak van toegenomen angst. 1
- Vertraag de citalopram titratie met kleinere stappen (bijvoorbeeld 5 mg in plaats van 10 mg) bij gevoelige patiënten 1
- Intensieve monitoring is aanbevolen om te evalueren op activatie, agitatie of toegenomen angst 24-48 uur na elke dosisaanpassing 3, 1
- Het potentieel voor dosis-gerelateerde gedragsactivatie/agitatie vroeg in de behandeling ondersteunt langzame optitratie en nauwlettende monitoring 3
- Gedragsactivatie verbetert meestal snel na SSRI dosisverlaging of stopzetting 3
Veiligheidsoverwegingen
- Melatonine heeft een uitstekend veiligheidsprofiel zonder ernstige bijwerkingen bij kortdurend gebruik tot 10 mg/dag bij gezonde volwassenen 1
- Gerapporteerde bijwerkingen bij hogere doses zijn hoofdpijn, slaperigheid, hypotensie en gastro-intestinale klachten 1
- Er is geen additieve CNS-depressie met SSRI's, in tegenstelling tot benzodiazepinen 1
- Melatonine heeft geen addictief potentieel, wat cruciaal is voor patiënten met een geschiedenis van middelengebruik 1
Veelvoorkomende Valkuilen
- Het ten onrechte toeschrijven van angstverhoging aan melatonine terwijl SSRI-dosisverhoging de waarschijnlijke oorzaak is 1, 4
- Te snelle SSRI-titratie zonder adequate monitoring voor gedragsactivatie 3, 1
- Het niet herkennen dat angstverhoging een bekend en verwacht effect is van SSRI-dosisverhoging, vooral in de eerste 24-48 uur 3, 5